Xây dựng một sân chơi riêng cho Áo dài Việt Nam từ Fashion Week

Áo dài đã nhiều lần xuất hiện tại lễ hội văn hóa, sự kiện ngoại giao, chương trình cộng đồng, các sàn diễn thời trang ở Paris, New York, London...

Tại California, Áo dài Festival được tổ chức từ năm 2011, kết hợp thời trang với nghệ thuật và hoạt động cộng đồng. Nhiều nhà thiết kế Việt Nam cũng đưa các bộ sưu tập lấy cảm hứng từ Áo dài đến các tuần lễ thời trang ở nhiều quốc gia.

Bà Hoàng Hà (thứ 4 từ trái sang), Trưởng Ban tổ chức Áo Dài Fashion Week London 2026, cùng đội ngũ thực hiện chương trình. (Ảnh TGCC)

Tháng 9 này, tại Vương Quốc Anh, Áo dài Fashion Week London 2026 (ADFW) sẽ được tổ chức với các bộ sưu tập cao cấp, đương đại, triển lãm thủ công - di sản và hoạt động kết nối nhà thiết kế, nghệ nhân, người mẫu, truyền thông cùng giới sáng tạo.

Trở thành chủ thể của thời trang

Trong một lễ hội văn hóa, Áo dài thường xuất hiện cùng ẩm thực, âm nhạc, nghệ thuật dân gian hay du lịch. Cách giới thiệu này giúp công chúng nhìn thấy trang phục trong tổng thể văn hóa Việt Nam, nhưng đồng thời cũng dễ đặt Áo dài vào một vai trò quen thuộc là biểu tượng của truyền thống.

Fashion Week đặt ra những câu hỏi khác: Ai đang thiết kế Áo dài hôm nay? Phom dáng, chất liệu và cách mặc đang thay đổi thế nào? Những kỹ thuật thủ công truyền thống được tiếp nối ra sao? Các nhà thiết kế giữ lại điều gì và thử nghiệm điều gì mới?

Khi đó, Áo dài không chỉ được giới thiệu như một biểu tượng văn hóa mà trở thành đối tượng của sáng tạo thời trang. Một Fashion Week dành riêng cho Áo dài tạo không gian để các nhà thiết kế, nghệ nhân và những người làm nghề cùng đưa ra cách nhìn về trang phục này.

Từ biểu tượng văn hóa đến ngôn ngữ thời trang, Áo dài đang tìm cho mình những không gian mới trên trường quốc tế. (Ảnh TGCC)

Bà Hoàng Hà, Trưởng Ban tổ chức ADFW chia sẻ: “Chúng tôi chọn Fashion Week bởi một show có thể đưa một bộ sưu tập lên sàn diễn, nhưng để Áo dài thực sự đi xa cần cả một hệ sinh thái phía sau nó. Khi nhà thiết kế, nghệ nhân, người mẫu, truyền thông và những người làm nghề cùng gặp nhau quanh Áo dài, điều chúng tôi tạo ra được không chỉ là một đêm diễn, mà là những cơ hội để Áo dài tiếp tục phát triển”.

Điểm đáng chú ý của mô hình này nằm ở chính chữ “Week”. Một chương trình đơn lẻ tập trung vào khoảnh khắc trình diễn, trong khi một tuần lễ thời trang có thể tạo ra nhiều lớp hoạt động: trình diễn, triển lãm, giao lưu chuyên môn, kết nối ngành nghề và truyền thông. Nếu được tổ chức thường xuyên, đây có thể trở thành không gian để những câu chuyện về thiết kế Áo dài được tiếp tục, thay vì mỗi bộ sưu tập xuất hiện như một trường hợp riêng lẻ.

Mở thêm một cánh cửa vào Việt Nam

Khán giả của các lễ hội Việt Nam thường là cộng đồng người Việt và những người đã có sự quan tâm nhất định đến văn hóa Việt Nam. Fashion Week có thể đưa Áo dài đến một nhóm công chúng khác là những nhà thiết kế, người mẫu, stylist, nhiếp ảnh gia, biên tập viên hay giám đốc sáng tạo vốn quan tâm đến thời trang trước khi biết nhiều về Việt Nam.

Một thiết kế có thể khiến họ chú ý trước hết bởi phom dáng, chất liệu, kỹ thuật hoặc cách xử lý hình ảnh. Từ đó, sự quan tâm có thể mở rộng sang nguồn gốc trang phục, kỹ thuật thủ công, chất liệu truyền thống và những lớp văn hóa phía sau một thiết kế.

Người mẫu Anh Lillia Langley chia sẻ khi có cơ hội trình diễn tại London: “Áo dài là trang phục truyền thống nhưng vẫn có thể thay đổi để phù hợp với thời đại. Tôi nhìn thấy nét hiện đại qua chất liệu, những gam màu mạnh và họa tiết mà các nhà thiết kế sử dụng. Điều đó cho thấy truyền thống vẫn có thể tiếp tục phát triển".

Thiết kế trong bộ sưu tập Hành tinh phồn thịnh No.2 của nhà thiết kế Lan Hương, hứa hẹn sẽ góp phần đem đến cho khán giả một góc nhìn mới mẻ về Áo dài Việt Nam. (Ảnh TGCC).

Cách tiếp cận này mở ra một hướng khác cho việc giới thiệu văn hóa Việt Nam. Thay vì bắt đầu bằng việc nói về văn hóa, lịch sử hay truyền thống, câu chuyện có thể bắt đầu từ một sản phẩm văn hóa cụ thể và sự tò mò của người xem.

Với Fashion Week, câu hỏi không dừng ở “Áo dài là gì” hay “Áo dài đến từ đâu”, mà có thể chuyển sang: Ai đang thiết kế? Chất liệu nào được sử dụng? Kỹ thuật nào được kế thừa? Và Áo dài có thể thay đổi đến đâu mà vẫn giữ được bản sắc?

Từ thời trang, câu chuyện về Việt Nam có thêm một điểm tiếp cận tự nhiên. Đây cũng là cách để giá trị văn hóa bước vào những không gian vốn không dành riêng cho hoạt động quảng bá văn hóa.

Áo dài có thể có một “mùa thời trang” riêng?

Ở Paris, Milan, London hay New York, mỗi mùa Fashion Week không chỉ mang đến những bộ sưu tập mới. Khi nhiều nhà thiết kế cùng giới thiệu các đề xuất về phom dáng, màu sắc, chất liệu hay cách mặc, công chúng và giới chuyên môn có thể nhận ra những chuyển động lớn hơn, từ đó hình thành các cuộc đối thoại và xu hướng.

Áo dài chưa thực sự có một nhịp điệu như vậy. Các bộ sưu tập vẫn liên tục ra đời nhưng phần lớn được giới thiệu riêng lẻ, gắn với từng nhà thiết kế hoặc từng chương trình. Khi được đặt cạnh nhau trong một tuần lễ dành riêng cho Áo dài, những khác biệt trong tư duy thiết kế có thể hiện lên rõ hơn.

Các bộ sưu tập dự kiến xuất hiện tại London lần này cho thấy nhiều hướng tiếp cận: Có nhà thiết kế tìm về kỹ nghệ truyền thống; có người bắt đầu từ tranh dân gian và các chất liệu văn hóa; có người thử nghiệm chất liệu mới; cũng có những nhà thiết kế nhìn Áo dài từ trải nghiệm sống giữa nhiều nền văn hóa.

Nhà thiết kế Việt kiều Mỹ Thái Nguyễn, người sẽ mang bộ sưu tập Áo dài mới nhất mang tên IDENTITY tới London, cho rằng mô hình này có khả năng phát triển thành một không gian sáng tạo riêng cho Áo dài.

“Tôi tin Áo Dài Fashion Week hoàn toàn có thể tiếp tục phát triển và hình thành ngôn ngữ thiết kế cũng như những cuộc đối thoại riêng, giống như các tuần lễ thời trang khác trên thế giới. Những nhà thiết kế giàu kinh nghiệm có thể tiếp tục phát triển và kể những câu chuyện mới, trong khi thế hệ trẻ mang đến những góc nhìn mới và nguồn năng lượng mới”, bà nói.

Một sáng tạo của nhà thiết kế Thái Nguyễn cho thấy cách Áo dài được tiếp cận và làm mới qua góc nhìn đương đại. (Ảnh TGCC)

Một mùa chưa thể tạo nên xu hướng. Nhưng nếu chương trình được duy trì qua nhiều năm, công chúng có thể bắt đầu chờ đợi những bộ sưu tập Áo dài mới theo mùa, theo dõi các thử nghiệm về chất liệu, phom dáng và cách thể hiện.

Khi đó, điều quan trọng không còn là một sự kiện có được gọi là Fashion Week hay không, mà là nó có tạo ra được một không gian đủ chuyên nghiệp để các ý tưởng gặp nhau, được trao đổi và tiếp tục phát triển hay không.

Gọi một sự kiện là Fashion Week không tự động khiến sự kiện đó trở thành một Fashion Week đúng nghĩa. Điều này còn phụ thuộc vào chất lượng các bộ sưu tập, tính chuyên nghiệp trong tổ chức, khả năng thu hút những người làm nghề và những kết nối được duy trì sau sự kiện.

Đây cũng là điều Thái Nguyễn nhấn mạnh khi nói về tương lai của ADFW. Theo anh, để các nhà thiết kế muốn quay trở lại và đầu tư sâu hơn, chương trình cần xây dựng được tính chuyên nghiệp, chất lượng và uy tín.

London 2026 mới chỉ là điểm khởi đầu. ADFW có thể đi được bao xa sẽ phụ thuộc vào việc sau mùa đầu tiên, các nhà thiết kế có muốn trở lại, công chúng có tiếp tục quan tâm và những kết nối được tạo ra có được duy trì, phát triển thành những hợp tác cụ thể hay không.

Với bà Hoàng Hà, mục tiêu của chương trình cũng không đơn thuần là đưa Áo dài đến thêm một quốc gia: “Chúng tôi không chỉ muốn đưa Áo dài ra thế giới, bởi Áo dài đã hiện diện ở rất nhiều nơi. Điều chúng tôi mong muốn là qua Áo dài, thế giới nhìn thấy một Việt Nam có chiều sâu văn hóa nhưng không đứng yên trong quá khứ, biết trân trọng những giá trị được trao truyền và vẫn không ngừng sáng tạo”

Đó cũng là lý do để đặt câu hỏi về một Fashion Week dành riêng cho Áo dài. Không phải vì Áo dài thiếu những sân khấu quốc tế, mà bởi khi đã hiện diện ở nhiều nơi, trang phục này cần thêm những không gian để phát triển ngôn ngữ của chính mình.

Nếu một lễ hội giúp Áo dài được nhìn thấy, một show diễn giúp một bộ sưu tập được giới thiệu, thì một Fashion Week, nếu được tổ chức đủ chuyên nghiệp và duy trì đủ lâu có thể tạo ra môi trường để những ý tưởng về Áo dài gặp nhau, đối thoại và tiếp tục phát triển.

Nhà thiết kế Thái Nguyễn sẽ mang bộ sưu tập Áo dài mới nhất mang tên IDENTITY tới London. (Ảnh TGCC)

Áo Dài Fashion Week London 2026 (ADFW) diễn ra từ ngày 18-20/9 tại Leonardo Royal Hotel London Tower Bridge, London, Vương quốc Anh; Gala Runway diễn ra ngày 20/9. Sự kiện do Hiệp hội Phụ nữ và Trẻ em Việt Nam tại Vương quốc Anh (VWCA UK) tổ chức, dưới sự ủng hộ của Đại sứ quán Việt Nam tại Vương quốc Anh, quy tụ các nhà thiết kế, nghệ nhân, người mẫu và những người hoạt động trong lĩnh vực thời trang - sáng tạo đến từ nhiều quốc gia.

Chương trình gồm hai chương trình trình diễn Áo dài với các thiết kế cao cấp và đương đại, không gian Heritage & Craft Exhibition giới thiệu chất liệu, kỹ thuật thủ công và các giá trị văn hóa gắn với Áo dài, cùng Áo Dài Parade tại trung tâm London ngày 19/9.