Bắc Ninh xưa và nay: Những lát cắt nối dài hành trình phát triển

Hạ tầng giao thông kết nối hoàn thiện-động lực cho kinh tế Bắc Ninh phát triển. (Ảnh: Việt Hùng/TTXVN)

Chào mừng thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương, từ ngày 18 đến 21/9, Hội Nhà báo tỉnh chủ trì, phối hợp với Báo và Phát thanh, Truyền hình Bắc Ninh, Sở Văn hóa-Thể thao và Du lịch tổ chức Triển lãm ảnh với chủ đề “Bắc Ninh xưa và nay.”

Hơn 250 tác phẩm được lựa chọn, phóng in chất lượng cao sẽ mang đến cho công chúng một không gian thưởng lãm nhiếp ảnh và mở ra hành trình khám phá lịch sử, văn hóa và những bước chuyển mình mạnh mẽ của vùng đất Bắc Ninh-Kinh Bắc.

Từ những khuôn hình nhuốm màu thời gian

Mỗi vùng đất đều có một câu chuyện riêng được tạo nên bởi lịch sử, văn hóa và con người. Với Bắc Ninh, câu chuyện ấy càng trở nên đặc biệt khi một vùng đất giàu truyền thống văn hiến đang từng ngày chuyển mình mạnh mẽ trên hành trình hội nhập, hiện đại hóa.

Triển lãm “Bắc Ninh xưa và nay” được tổ chức nhằm tuyên truyền, quảng bá đến cán bộ, Nhân dân và du khách trong, ngoài nước những hình ảnh, tư liệu có giá trị về vùng đất, con người Bắc Ninh qua các thời kỳ; phản ánh sinh động quá trình hình thành, phát triển và những thành tựu nổi bật của tỉnh trên các lĩnh vực.

Điểm đáng chú ý của triển lãm là sự kết hợp giữa những tư liệu lịch sử quý và các tác phẩm nhiếp ảnh đương đại. Qua đó, người xem có thể nhận diện một Bắc Ninh từ những dấu tích của quá khứ đến diện mạo năng động, văn minh, hiện đại hôm nay.

Để có được hơn 250 tác phẩm trưng bày, công tác chuẩn bị được tiến hành công phu, kỹ lưỡng. Từ những ngày nghỉ lễ Quốc khánh 2/9, khi nhiều người dành thời gian nghỉ ngơi, tham quan, du lịch, lãnh đạo Hội Nhà báo tỉnh, thành viên Ban Tổ chức và Tổ giúp việc vẫn tập trung cho việc tìm kiếm, lựa chọn và hoàn thiện tư liệu.

Thành viên Ban Tổ chức, Tổ giúp việc chọn ảnh trưng bày tại triển lãm. (Ảnh: Báo Bắc Ninh)

Ảnh được khai thác từ nhiều nguồn: các sách, ấn phẩm về lịch sử, văn hóa Bắc Ninh; kho tư liệu lưu trữ tại Bảo tàng tỉnh; Báo và Phát thanh, Truyền hình Bắc Ninh; Hội Nhà báo tỉnh cùng nhiều nguồn tư liệu khác. Những bức ảnh cũ được tìm kiếm, đối chiếu, xác minh về thời gian, địa điểm, nhân vật; những khoảng trống tư liệu được bổ sung bằng các tác phẩm nhiếp ảnh mới.

Đằng sau mỗi bức ảnh được lựa chọn là một quá trình lao động nghiêm túc. Một tác phẩm có thể đẹp về nghệ thuật nhưng chưa chắc phù hợp với mạch nội dung. Ngược lại, một tư liệu có giá trị lịch sử nhưng nếu thông tin thiếu chính xác thì không những không phát huy giá trị mà còn có thể làm sai lệch nhận thức của người xem.

Đại diện Ban Tổ chức Triển lãm, chia sẻ, việc chuẩn bị cho triển lãm thực sự là cuộc chạy đua với thời gian nhưng cũng là cơ hội để trở về với kho tàng tư liệu quý giá của quê hương. Nỗ lực, đóng góp của đội ngũ làm báo, các nghệ sỹ nhiếp ảnh đã giúp cho các khâu công việc sớm hoàn thành.

Có những hình ảnh đã nhuốm màu thời gian, có tư liệu phải tìm kiếm từ nhiều nguồn, có những thông tin cần đối chiếu nhiều lần để xác định chính xác. Từ những mảnh ghép rời rạc ấy, một câu chuyện có hệ thống về Bắc Ninh dần được hình thành.

Cội nguồn Kinh Bắc qua những di sản trường tồn

Triển lãm được bố cục thành 4 chuyên đề, tạo nên một dòng chảy liên tục từ lịch sử, văn hóa đến truyền thống đấu tranh và diện mạo phát triển hôm nay.

Chuyên đề đầu tiên giới thiệu hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh, các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước với tỉnh Bắc Ninh qua các thời kỳ; các kỳ Đại hội Đảng bộ tỉnh và những sự kiện nổi bật.

Đây là những tư liệu đặc biệt có giá trị. Qua từng khuôn hình, người xem có dịp nhận diện những nhân vật, sự kiện gắn với từng thời kỳ phát triển của tỉnh; từ những chuyến thăm, cuộc gặp gỡ của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước đến các kỳ đại hội, những thời điểm lịch sử của địa phương và những sự kiện quan trọng diễn ra trên địa bàn.

Nếu chuyên đề đầu tiên là những dấu mốc lịch sử, chuyên đề thứ hai lại đưa người xem trở về với chiều sâu văn hóa và cội nguồn của vùng đất Bắc Ninh-Kinh Bắc.

Tỉnh Bắc Ninh thực hiện đúng cam kết của UNESCO đưa Dân ca Quan họ trường tồn và phát triển. (Ảnh: Thanh Thương/TTXVN)

Những dấu tích cho thấy con người đã cư trú từ rất sớm trên vùng đất này được nối tiếp bằng hình ảnh hệ thống di tích lịch sử, văn hóa, lễ hội, làng nghề, truyền thống hiếu học và khoa bảng. Chùa Bút Tháp, chùa Dâu, chùa Vĩnh Nghiêm, Bổ Đà, khu lăng mộ Kinh Dương Vương… hiện lên qua những khuôn hình giàu sức gợi, góp phần khắc họa một không gian văn hóa có chiều sâu.

Đặc biệt, những di sản được UNESCO ghi danh như dân ca Quan họ, Ca trù, thực hành tín ngưỡng Thờ Mẫu Tam phủ của người Việt, Nghi lễ và trò chơi kéo co, Mộc bản chùa Vĩnh Nghiêm, nghề làm tranh Đông Hồ… tạo nên diện mạo đặc trưng của Kinh Bắc. Đó là một vùng đất cổ kính nhưng không tĩnh lặng; những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ vẫn đang hiện diện trong đời sống hôm nay.

Qua các bức ảnh, công chúng không chỉ nhìn thấy những công trình, lễ hội hay làng nghề mà còn có thể cảm nhận được chiều sâu văn hóa được bồi đắp qua thời gian. Truyền thống hiếu học, tinh thần trọng đạo lý, những nét đẹp trong đời sống cộng đồng trở thành những giá trị góp phần làm nên bản sắc của con người Bắc Ninh.

Trong khi đó, chuyên đề thứ ba đưa người xem trở lại những năm tháng quân và dân Bắc Ninh đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Một Bắc Ninh năng động, hiện đại và hội nhập

Nếu ba chuyên đề đầu tiên đưa người xem trở về quá khứ thì chuyên đề thứ tư mở ra một Bắc Ninh hôm nay-năng động, hội nhập và phát triển.

Hình ảnh những khu, cụm công nghiệp, dây chuyền sản xuất hiện đại; sản xuất nông nghiệp công nghệ cao; những vùng quê trong diện mạo nông thôn mới; cùng các công trình hạ tầng, đô thị đang đổi thay từng ngày tạo nên bức tranh về một Bắc Ninh đang chuyển mình mạnh mẽ.

Bắc Ninh hôm nay không chỉ được nhận diện bằng những nhà máy, khu công nghiệp hay những tuyến đường mới. Phía sau tốc độ phát triển kinh tế còn là những nỗ lực nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, văn hóa, an sinh xã hội; chăm lo đời sống Nhân dân; bảo đảm quốc phòng, an ninh và mở rộng quan hệ đối ngoại.

Dây chuyền tại Nhà máy sản xuất thông minh Yadea Việt Nam với quy mô đầu tư hơn 100 triệu USD tại Khu công nghiệp Tân Hưng, tỉnh Bắc Ninh. (Ảnh: Danh Lam/TTXVN)

Bởi vậy, những bức ảnh về trường học, bệnh viện, đời sống văn hóa, các hoạt động cộng đồng hay những thành quả trong xây dựng nông thôn mới có vị trí quan trọng trong tổng thể triển lãm, chúng cho thấy mục tiêu phát triển không chỉ nằm ở những con số tăng trưởng mà còn ở chất lượng cuộc sống và sự phát triển bền vững, lấy người dân làm trung tâm.

Một điểm nhấn đáng chú ý tại triển lãm là khu vực trung tâm được bố trí những cặp hình ảnh đối xứng, đặt hiện tại bên cạnh quá khứ. Giao thông, đô thị, truyền thống hiếu học và đời sống xã hội… được nhìn từ hai thời điểm cách nhau hàng chục năm, thậm chí hơn một thế kỷ.

Cách trưng bày này tạo nên một cuộc đối thoại trực quan giữa “xưa” và “nay.” Người xem có thể dễ dàng nhận ra những đổi thay của đường phố, làng quê, công trình, phương tiện giao thông và đời sống. Sự khác biệt ấy cho thấy rõ những bước tiến của Bắc Ninh trong công cuộc đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Đặt ảnh xưa bên cạnh ảnh nay vì thế không chỉ để thấy sự khác biệt. Quan trọng hơn, đó là cách để nhìn nhận mối quan hệ giữa quá khứ và hiện tại: quá khứ là nền tảng, hiện tại là sự tiếp nối và tương lai được mở ra từ những giá trị đã được bồi đắp qua nhiều thế hệ.

Gìn giữ ký ức, hướng tới tương lai

Trong khuôn khổ một triển lãm, không thể kể hết câu chuyện của một vùng đất có bề dày lịch sử và văn hóa như Bắc Ninh. Song hơn 250 tác phẩm được lựa chọn đã tạo nên những lát cắt tiêu biểu, giúp công chúng nhận diện rõ hơn diện mạo Bắc Ninh-Kinh Bắc qua các thời kỳ.

Điều đáng quý là triển lãm không dừng ở việc giới thiệu thành tựu mà thông qua những tư liệu lịch sử và tác phẩm nhiếp ảnh, người xem được nhắc nhớ về nguồn cội, về những thế hệ đã tạo dựng và bảo vệ quê hương; từ đó bồi đắp tình yêu quê hương, đất nước và niềm tự hào về truyền thống.

Đối với thế hệ trẻ, những bức ảnh lịch sử có thể trở thành một cách tiếp cận trực quan, sinh động để tìm hiểu quê hương. Những di tích, di sản, nhân vật và sự kiện vốn được biết đến qua sách vở nay được kể lại bằng hình ảnh, gần gũi và dễ tiếp nhận hơn.

Tiết mục biểu diễn dân ca Quan họ Bắc Ninh. (Ảnh: Nguyễn Thu Hà/TTXVN)

Triển lãm cũng đặt ra một thông điệp về trách nhiệm gìn giữ di sản. Phát triển hiện đại không có nghĩa là rời xa quá khứ. Ngược lại, càng phát triển càng cần nhận thức rõ giá trị của những gì đã được trao truyền, để bảo tồn và phát huy phù hợp với đời sống đương đại.

Sau triển lãm, Hội Nhà báo tỉnh có kế hoạch tiếp tục tuyên truyền, quảng bá những hình ảnh, tư liệu được trưng bày; đồng thời xuất bản sách ảnh về Bắc Ninh xưa và nay. Đây được xem là cách lưu giữ, lan tỏa những giá trị của triển lãm rộng hơn, để các tư liệu không chỉ hiện diện trong một không gian trưng bày trong vài ngày mà tiếp tục đến với công chúng qua nhiều hình thức.

Từ những khuôn hình nhuốm màu thời gian đến những hình ảnh của một Bắc Ninh đang chuyển mình từng ngày, “Bắc Ninh xưa và nay” kể một câu chuyện giản dị nhưng giàu ý nghĩa: một vùng đất có truyền thống lâu đời không khép mình trong quá khứ, một địa phương trân trọng di sản nhưng luôn hướng tới tương lai.

Đó là Bắc Ninh giàu bản sắc và năng động trong phát triển; hiện đại, hội nhập nhưng vẫn giữ gìn những giá trị văn hóa đã trở thành căn cốt; một vùng đất đang bước vào chặng đường mới bằng nền tảng được vun đắp từ lịch sử, truyền thống và sức sáng tạo của con người hôm nay./.