Xây dựng nông thôn mới ở Hà Nội: Mở rộng đường quê, thêm không gian phát triển

Những con đường mở lối phát triển kinh tế

Trong quá trình xây dựng NTM, hạ tầng giao thông luôn giữ vai trò quan trọng đối với việc kết nối các khu dân cư, thúc đẩy sản xuất và nâng cao đời sống Nhân dân. Một tuyến đường được mở rộng không chỉ giúp việc đi lại thuận lợi hơn mà còn góp phần tháo gỡ những hạn chế về vận chuyển hàng hóa, tiếp cận các hoạt động thương mại, dịch vụ, tạo điều kiện khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai tại địa phương.

Đó cũng là những chuyển biến có thể nhận thấy tại thôn Đông Thành, xã Hát Môn, nơi tuyến đường ven sông Hát Giang đã hình thành từ sự chung sức của 36 hộ dân. Trước đây, khu vực ven sông gần như chưa có đường đi, việc tiếp cận đất vườn và tổ chức sản xuất của người dân gặp nhiều khó khăn. Khi Nhà nước triển khai dự án kè sông vào khoảng năm 2023, một số người dân đã đề xuất mở thêm tuyến đường chạy dọc bờ sông, kết nối với hệ thống giao thông trong khu vực.

Tuyến đường 36, thôn Đông Thành, xã Hát Môn được hình thành với sự chung sức của 36 hộ gia đình hiến đất. Ảnh: Nguyễn Mai

Để hiện thực hóa ý tưởng, 36 hộ gia đình đã đồng thuận hiến đất, hình thành tuyến đường dài hơn 800m, rộng khoảng 3m. Trong đó, gia đình cựu chiến binh Trần Đình Đức hiến hơn 300m² đất thổ cư; gia đình bà Công Thị Minh và người thân hiến tổng cộng 149m².

Sau gần một năm triển khai việc kè sông, san lấp, tạo nền và thi công, tuyến đường đã hoàn thành, mang lại những thay đổi thiết thực cho khu dân cư.

Từ chỗ khó tiếp cận, các hộ có đất ven sông nay thuận lợi hơn trong chăm sóc vườn, vận chuyển vật tư, hoa màu. Tuyến đường còn kết nối khu vực chợ với xã Liên Minh, thông với những tuyến giao thông chính của xã Hát Môn để đi Vân Nam, ra đê và liên kết với các trục giao thông trong khu vực.

Cùng với giao thông thuận tiện, diện mạo khu dân cư cũng thay đổi. Nhiều ngôi nhà được xây dựng khang trang, hướng ra con đường mới; những khu vườn rau màu, cây ăn trái được chăm sóc, khai thác thuận lợi hơn. Khu vực ven sông từng rậm rạp nay trở thành không gian thoáng đãng, sạch đẹp.

Theo Trưởng ban Công tác Mặt trận thôn Tiền Giang, Ủy viên Thường vụ Hội Cựu chiến binh xã Hát Môn Kim Văn Đạo, tuyến đường không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại, mà còn tạo điều kiện để người dân khai thác đất ven sông, làm vườn, phát triển kinh tế.

Từ hoàn thiện hạ tầng đến nâng cao chất lượng sống

Xây dựng NTM không chỉ dừng lại ở việc có thêm những con đường bê tông, những công trình hạ tầng được nâng cấp, mà còn hướng đến hình thành môi trường sống văn minh, sạch đẹp và phát triển bền vững. Bởi vậy, cùng với mở rộng giao thông, nhiều khu dân cư trên địa bàn Hà Nội đang gắn phong trào hiến đất mở đường với chỉnh trang cảnh quan, giữ gìn vệ sinh môi trường và xây dựng đời sống cộng đồng.

Tại thôn Trung Hà (xã Vật Lại), sau khi hợp nhất từ 3 thôn Phú An, Phú Nhiêu và Trung Hà vào tháng 7.2026, thôn mới có hơn 920 hộ dân, được tổ chức thành 15 xóm. Cùng với đầu tư, cải tạo hệ thống giao thông, việc xây dựng cảnh quan và phát huy tinh thần tự quản trong cộng đồng tiếp tục được chú trọng.

Các tuyến đường hoàn thành sẽ giúp thuận tiện hơn cho giao thông và sinh hoạt của người dân góp phần vào thành công trong xây dựng nông thôn mới. Ảnh: Nguyễn Mai

Những năm trước, địa phương đã tích cực hưởng ứng phong trào xây dựng thôn, xóm sáng, xanh, sạch, đẹp. Các tổ chức đoàn thể, đặc biệt là Hội Liên hiệp Phụ nữ, đã triển khai nhiều mô hình thiết thực. Trong đó, mô hình “Ngôi nhà xanh” thu gom rác thải tái chế để bán gây quỹ góp phần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.

Trong hai năm 2024 và 2025, Trung Hà đều đạt giải cao trong phong trào xây dựng thôn, xóm sáng, xanh, sạch, đẹp do xã phát động. Thành quả này tiếp tục tạo động lực để cán bộ và người dân duy trì các hoạt động chỉnh trang cảnh quan sau khi địa bàn dân cư được mở rộng.

Đáng chú ý, cùng với cải tạo hạ tầng giao thông, người dân Trung Hà đã tích cực tham gia xây dựng không gian sinh hoạt văn hóa chung. Sau khi sắp xếp thôn, nhà văn hóa Trung Hà được lựa chọn để đầu tư thành nhà văn hóa trung tâm. Nhân dân đã đóng góp hoa, cây cảnh để trang trí khuôn viên. Riêng tháng 8.2026, thôn huy động khoảng 200 người tham gia nhổ cỏ, trồng cây, tổng vệ sinh khu vực nhà văn hóa.

Những việc làm tuy giản dị nhưng cho thấy một chuyển biến quan trọng trong nhận thức của cộng đồng: xây dựng nông thôn mới không phải chỉ là trách nhiệm của chính quyền hay nhiệm vụ thực hiện các tiêu chí, mà gắn với chất lượng không gian sống và trách nhiệm thường xuyên của từng người dân.

Theo Chủ tịch UBND xã Vật Lại Nguyễn Đức Anh, địa phương tiếp tục duy trì phong trào xây dựng thôn, xóm sáng, xanh, sạch, đẹp, an toàn trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Việc duy trì hệ thống chiếu sáng, trồng hoa, cây xanh, tổ chức vệ sinh môi trường thường xuyên được xác định là những nội dung quan trọng; trong đó Trung Hà là một điểm sáng của xã.

Thời gian tới, thôn Trung Hà sẽ tiếp tục rà soát hệ thống chiếu sáng, vận động hỗ trợ thay thế các bóng đèn chưa đáp ứng yêu cầu; đồng thời đẩy mạnh xã hội hóa để hoàn thiện sân khấu ngoài trời, cải tạo khu vực phía trước nhà văn hóa trung tâm thành vườn hoa, bố trí nơi để xe phục vụ hoạt động cộng đồng.

Tương tự, tại xã Hát Môn, sau khi tuyến đường ven sông Hát Giang được hoàn thành, người dân ngõ 36 đã tự giác quét dọn, giữ gìn vệ sinh và chỉnh trang khuôn viên nhà cửa. Các hộ còn mong muốn trồng thêm hoa ven đường để tạo cảnh quan xanh, sạch, đẹp.

Như vậy, hiệu quả của những tuyến đường mới không dừng lại khi công trình hoàn thành. Chính sự thay đổi về điều kiện giao thông đã tạo thêm động lực để người dân chỉnh trang nhà cửa, quan tâm bảo vệ môi trường và xây dựng không gian sống chung. Đây cũng là cách làm để Hà Nội tiếp tục nâng cao chất lượng xây dựng NTM trong giai đoạn 2026 - 2030. Theo mục tiêu của thành phố, đến năm 2030 có 80% số xã đạt chuẩn nông thôn mới và 20% số xã đạt chuẩn NTM hiện đại. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, 75 xã của Hà Nội tiếp tục triển khai xây dựng NTM theo bộ tiêu chí giai đoạn 2026 - 2030.

Chặng đường mới đặt ra yêu cầu không chỉ tiếp tục hoàn thiện các công trình hạ tầng mà còn phải nâng cao chất lượng, hiệu quả sử dụng, gắn đầu tư với nhu cầu thực tiễn của cộng đồng dân cư.

Điều đó càng cho thấy ý nghĩa của phương châm “Đảng lãnh đạo, Nhà nước hỗ trợ, Nhân dân làm chủ và hưởng lợi” trong huy động nguồn lực xây dựng NTM. Khi Nhà nước thực hiện vai trò định hướng, đầu tư, hỗ trợ và người dân chủ động tham gia từ những công việc cụ thể, các công trình được hình thành không chỉ đáp ứng nhu cầu trước mắt mà còn tạo nền tảng phát triển lâu dài.

Để phong trào hiến đất mở đường tiếp tục phát huy hiệu quả, vấn đề quan trọng là phải gắn việc vận động với quy hoạch, kế hoạch đầu tư và nhu cầu chính đáng của người dân; đồng thời phát huy tinh thần tự nguyện, công khai, minh bạch, bảo đảm sự chia sẻ trách nhiệm trong cộng đồng. Nhìn rộng hơn, xây dựng NTM hiện đại phải được thể hiện bằng những thay đổi thực chất trong đời sống Nhân dân. Đó là đường sá thuận tiện hơn, điều kiện sản xuất tốt hơn, môi trường xanh, sạch hơn và không gian sinh hoạt cộng đồng ngày càng được hoàn thiện.