Xây dựng phường, xã xã hội chủ nghĩa: Để người dân cảm nhận rõ hơn thành quả phát triển

Cán bộ, đảng viên, đoàn viên và nhân dân trên địa bàn phường Bình Trưng (TPHCM) đi bộ đồng hành "Chung tay xây dựng Bình Trưng xanh - văn minh - hiện đại - nghĩa tình” (Ảnh: THU HƯỜNG)

Từ yêu cầu phát triển của một đô thị đặc biệt

TPHCM đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với những nhiệm vụ đặc biệt. Nghị quyết số 09-NQ/TW xác định thành phố phải phát huy mạnh mẽ vai trò đầu tàu, tiên phong mở đường về thể chế, mô hình phát triển và phương thức quản trị hiện đại; hướng tới trở thành đô thị văn minh, hiện đại, có vị trí nổi trội ở Đông Nam Á.

Cùng với đó, việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt với nhiều cơ chế, chính sách đặc thù được kỳ vọng tạo thêm dư địa để thành phố phát triển nhanh và bền vững hơn. Nếu các cơ chế đặc thù tạo ra động lực phát triển, thì phường, xã XHCN chính là nơi người dân trực tiếp thụ hưởng thành quả từ các chủ trương, chính sách đó. Mô hình phường, xã XHCN nên được thiết kế theo 3 trụ cột chính: nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, Nhà nước pháp quyền XHCN, nền dân chủ XHCN. Giá trị của “tam trụ” này phải được thể hiện bằng những thay đổi cụ thể trong cuộc sống của người dân ở từng khu phố, từng khu dân cư.

Chính vì vậy, xây dựng phường, xã XHCN cần được hiểu là xây dựng những cộng đồng dân cư phát triển hài hòa, văn minh, hiện đại, nghĩa tình; nơi chất lượng sống của người dân ngày càng được nâng cao, dịch vụ công ngày càng thuận tiện, môi trường sống ngày càng an toàn và nhân văn hơn. Tuy nhiên, để làm được điều đó, TPHCM cần xuất phát từ những đặc trưng riêng của mình.

Trước hết, đây là đô thị “mở”, nơi hội tụ cư dân từ khắp mọi miền đất nước và nhiều cộng đồng văn hóa khác nhau. Trải qua hơn 300 năm hình thành và phát triển, Sài Gòn - Gia Định - TPHCM luôn là vùng đất của sự cởi mở, năng động và hội nhập. Hàng triệu lao động nhập cư đang sinh sống, làm việc và đóng góp cho sự phát triển của thành phố. Vì vậy, mô hình phường, xã XHCN phải được xây dựng trên tinh thần tôn trọng sự đa dạng, phát huy sức mạnh của cộng đồng dân cư nhiều thành phần, nhiều ngành nghề và nhiều sắc thái văn hóa.

Đây cũng là địa phương có kinh tế thị trường sớm, tư duy trọng hiệu quả. Từ tư duy đột phá, dám “xé rào” vì lợi ích chung để mở đường cho đổi mới cho đến các cơ chế đặc thù được Trung ương giao trong những năm gần đây, TPHCM luôn được xem là nơi thử nghiệm nhiều mô hình mới.

Một nét đặc trưng khác của TPHCM là truyền thống nghĩa tình và tinh thần tương trợ cộng đồng. Từ những hoạt động thiện nguyện thường ngày đến các mô hình hỗ trợ người khó khăn trong đại dịch Covid-19 như “ATM gạo”, “siêu thị 0 đồng”, bếp ăn nghĩa tình..., tất cả đã tạo nên bản sắc riêng của thành phố. Do đó, xây dựng phường, xã XHCN cần khơi dậy, kết nối và phát huy nguồn lực xã hội quý báu này, tạo điều kiện để tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái tiếp tục lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng.

Xây dựng mô hình mang đậm bản sắc TPHCM

Từ những đặc điểm riêng đó, việc xây dựng phường, xã XHCN ở TPHCM cần được triển khai theo hướng vừa bảo đảm các giá trị chung của chủ nghĩa xã hội, vừa phản ánh rõ bản sắc của một đô thị đặc biệt.

Trước hết, thành phố cần xác định rõ triết lý phát triển cho mô hình thí điểm. Nếu nhiều địa phương lựa chọn các giá trị về văn hiến, văn minh hay hiện đại làm định hướng, thì TPHCM có thể nhấn mạnh các giá trị “Văn minh - Hiện đại - Nghĩa tình - Hạnh phúc”.

Bên cạnh đó, thành phố cần sớm xây dựng bộ tiêu chí để theo dõi, đánh giá hiệu quả triển khai thí điểm phường, xã XHCN vừa phổ quát nhưng có bản sắc riêng. Bộ tiêu chí này có thể kế thừa những kinh nghiệm từ chương trình xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, đồng thời bổ sung các tiêu chí phù hợp với yêu cầu phát triển mới, như chất lượng dịch vụ công, mức độ chuyển đổi số...

Quan trọng hơn, tiêu chí cuối cùng và có ý nghĩa quyết định phải là mức độ hài lòng của người dân. Mọi kết quả đều cần được kiểm chứng bằng cảm nhận thực tế của người dân đối với nơi mình sinh sống.

Việc xây dựng phường, xã XHCN cũng cần được triển khai đồng bộ với các chương trình, đề án lớn mà thành phố đang thực hiện, như chuyển đổi số, giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới nâng cao, phát triển văn hóa, giáo dục, y tế và các cơ chế đặc thù mới khi Luật Đô thị đặc biệt được ban hành. Khi các chương trình này cùng hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng sống của người dân, hiệu quả của mô hình thí điểm phường, xã XHCN sẽ được nhân lên.