Xây dựng thế hệ nông dân mới đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước

Phiên khai mạc trọng thể Đại hội Đại biểu toàn quốc Hội Nông dân Việt Nam lần thứ IX. (Ảnh: Lê Đông/TTXVN)

Với tinh thần "Đoàn kết-Dân chủ-Đột phá-Hợp tác-Phát triển," Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Nông dân Việt Nam lần thứ IX sẽ mở ra một giai đoạn phát triển mới của tổ chức Hội và giai cấp nông dân Việt Nam; tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm, chủ thể của nông dân trong phát triển nông nghiệp, kinh tế nông thôn và xây dựng nông thôn mới.

Phát huy vai trò chủ thể của nông dân

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung trình bày tham luận tại Đại hội với chủ đề "Phát huy vai trò chủ thể của nông dân trong phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại; thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và xây dựng thế hệ nông dân mới đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới."

Theo Thứ trưởng Hoàng Trung, những năm qua, nông nghiệp tiếp tục khẳng định vai trò là trụ đỡ của nền kinh tế. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt trên 70 tỷ USD; hơn 80% số xã trên cả nước đạt chuẩn nông thôn mới; đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn không ngừng được cải thiện.

Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chuyển đổi số, kinh tế xanh và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, nông nghiệp Việt Nam đứng trước cả cơ hội và thách thức.

Điều đó đòi hỏi phải chuyển đổi mạnh mẽ tư duy phát triển, từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp; từ tăng trưởng dựa vào sản lượng sang dựa vào năng suất, chất lượng, khoa học công nghệ và giá trị gia tăng; từ khai thác tài nguyên sang phát triển xanh, tuần hoàn và bền vững. Trung tâm của quá trình chuyển đổi này chính là người nông dân.

Thứ trưởng Hoàng Trung cho biết, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là những động lực chủ yếu cho tăng trưởng trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Đối với ngành Nông nghiệp và Môi trường, đây không chỉ là định hướng phát triển mà còn là yêu cầu cấp thiết để nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền nông nghiệp Việt Nam.

Trong bối cảnh đó, người nông dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà phải thực sự trở thành trung tâm, chủ thể và động lực của quá trình chuyển đổi.

Vì vậy, phát huy vai trò chủ thể của nông dân phải được xác định là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển của ngành Nông nghiệp và Môi trường trong giai đoạn tới.

Nông dân cần được phát huy vai trò trên 4 nội dung: Phát triển kinh tế nông nghiệp và chuyển đổi mô hình tăng trưởng; ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; phát triển kinh tế tập thể, chuyển đổi số nông nghiệp, xây dựng cộng đồng nông thôn số; liên kết chuỗi giá trị gắn với chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn và bảo vệ môi trường; xây dựng văn hóa nông thôn và phát triển cộng đồng.

Trên cơ sở đó, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách phát triển nông nghiệp, nông dân và nông thôn theo hướng hiện đại, đồng bộ, tạo điều kiện thuận lợi cho nông dân tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển; tập trung vào phát triển kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân trong nông nghiệp; thúc đẩy tích tụ, tập trung đất đai; phát triển các vùng nguyên liệu quy mô lớn; tạo điều kiện để nông dân tiếp cận thuận lợi hơn với đất đai, tín dụng, khoa học công nghệ và thị trường.

Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện các chính sách hỗ trợ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn, phát thải thấp; từng bước hình thành các cơ chế khuyến khích người dân tham gia thị trường tín chỉ carbon và các mô hình kinh tế xanh trong nông nghiệp.

Thứ trưởng khẳng định, cần ưu tiên đầu tư phát triển nguồn nhân lực nông thôn, coi đây là nhiệm vụ chiến lược lâu dài. Trong giai đoạn tới, cần chuyển mạnh từ hỗ trợ sản xuất sang hỗ trợ nâng cao năng lực của người sản xuất; từ hỗ trợ đầu vào sang đầu tư cho tri thức, kỹ năng và đổi mới sáng tạo cho nông dân.

Bên cạnh đó cần tiếp tục có các giải pháp xây dựng, hình thành nên đội ngũ nông dân chuyên nghiệp, có trình độ, có khả năng thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của thị trường và công nghệ.

Đặc biệt, cần quan tâm phát hiện, bồi dưỡng, tạo môi trường thuận lợi để thu hút trí thức trẻ, thanh niên và lực lượng lao động chất lượng cao tham gia phát triển nông nghiệp.

Với vị trí là tổ chức chính trị-xã hội của giai cấp nông dân, Hội Nông dân Việt Nam cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương thức hoạt động; thực sự trở thành trung tâm hỗ trợ nông dân phát triển sản xuất, kinh doanh, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế.

Hội cần phát huy tốt hơn vai trò đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của hội viên; là cầu nối hiệu quả giữa nông dân với Đảng, Nhà nước, doanh nghiệp, nhà khoa học và các tổ chức xã hội.

Bên cạnh đó, Hội cần đẩy mạnh triển khai các phong trào thi đua yêu nước, các chương trình hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể, khởi nghiệp nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới và bảo vệ môi trường; tăng cường và đổi mới công tác tuyên truyền, vận động, giáo dục nhằm phát huy truyền thống cần cù, sáng tạo, tinh thần tự lực, tự cường và khát vọng vươn lên làm giàu chính đáng của hội viên nông dân, góp phần hình thành thế hệ nông dân mới, "nông dân số" đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước và phát huy các giá trị văn hóa tốt đẹp của nông thôn Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước dự khai mạc Đại hội. (Ảnh: Phương Hoa/TTXVN)

Đẩy mạnh xây dựng "nông dân số"

Tại Đại hội, Chủ tịch Hội Nông dân thành phố Hà Nội Phạm Hải Hoa đã trình bày tham luận với chủ đề: "Vai trò của Hội Nông dân thành phố trong phát triển nông nghiệp đô thị gắn với xây dựng nông dân số, nông nghiệp sạch, môi trường xanh", với tinh thần: "Lấy nông dân làm chủ thể - Lấy chuyển đổi số làm động lực - Lấy phát triển xanh, bền vững làm mục tiêu."

Chủ tịch Hội Nông dân Thành phố Hà Nội cho biết: Trước yêu cầu phát triển nông nghiệp đô thị theo hướng hiện đại, sinh thái và bền vững, Hội Nông dân thành phố Hà Nội đã tập trung triển khai nhiều giải pháp xây dựng người nông dân thời kỳ mới có tri thức, có kỹ năng số, sản xuất nông nghiệp an toàn, thân thiện với môi trường, gắn với 3 trụ cột trọng tâm: "Nông dân số - Nông nghiệp sạch - Môi trường xanh", góp phần xây dựng Thủ đô Hà Nội văn minh, hiện đại và hạnh phúc.

Dấu ấn nổi bật của Hội Nông dân Hà Nội là đã xây dựng và vận hành nền tảng "Nông dân Thủ đô số", tích hợp với hệ thống "Công dân Thủ đô số - iHanoi", từng bước hình thành hệ sinh thái số phục vụ công tác Hội và hỗ trợ nông dân trên môi trường số. Đáng chú ý, mô hình "Cán bộ số - Chi hội số - Nông dân số" đang được triển khai sâu rộng tại cơ sở.

Đến nay, dữ liệu hội viên toàn thành phố đã được số hóa khoảng 96%, dẫn đầu cả nước. Hội Nông dân Hà Nội cũng là một trong những đơn vị có tỷ lệ cài đặt và sử dụng App Nông dân Việt Nam cao nhất toàn quốc.

Các cấp Hội Nông dân Thành phố Hà Nội cũng đã tích cực vận động, hỗ trợ hội viên, nông dân phát triển kinh tế tập thể. Đến nay, toàn thành phố có 172 Hợp tác xã với gần 2.900 thành viên và hơn 2.000 tổ hợp tác do Hội hỗ trợ xây dựng; hình thành 18 chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ nông sản an toàn.

Nhiều mô hình đã trở thành điểm sáng trong phát triển nông nghiệp đô thị sinh thái, ứng dụng công nghệ cao và thích ứng với biến đổi khí hậu. Phong trào "Nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi" tiếp tục phát triển mạnh mẽ cả chiều rộng lẫn chiều sâu.

Chỉ trong giai đoạn 2020-2025, toàn thành phố Hà Nội có hơn 1,58 triệu lượt hộ đăng ký tham gia, trong đó gần 61% hộ đạt danh hiệu sản xuất kinh doanh giỏi các cấp.

Hội Nông dân Thành phố đặc biệt coi trọng xây dựng môi trường sống xanh, sạch, văn minh ở nông thôn. Toàn thành phố đã xây dựng 626 mô hình câu lạc bộ "Nông dân bảo vệ môi trường", góp phần tạo chuyển biến tích cực trong xây dựng nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu./.