Trong ngắn hạn, năng lực huy động quyết định mức độ phân hóa lợi nhuận giữa các ngân hàng

Cho vay xây dựng và hạ tầng tiếp tục là động lực tăng trưởng tín dụng

Theo định hướng của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống năm 2026 tiếp tục được duy trì quanh mức 15%. Tại thời điểm cuối tháng 5/2026, tín dụng toàn hệ thống tăng 5,71% so với đầu năm, tương đương 19% so với cùng kỳ, đạt 19,6 triệu tỷ đồng.

Xét theo cơ cấu tín dụng, xu hướng dịch chuyển hình thành từ quý I/2026 vẫn đang tiếp diễn, với cho vay xây dựng và hạ tầng tiếp tục là động lực tăng trưởng chủ đạo, bao gồm cho vay các dự án BT, công trình dân dụng và triển khai dự án bất động sản. Theo ước tính của SSI Research, phân khúc này đã tăng 47% so với cùng kỳ trong quý I/2026 và dự báo sẽ tiếp tục duy trì trong các quý tới.

Trong khi đó, phân khúc cho vay nhà ở xã hội, nhà ở thương mại giá phù hợp và nhà ở cho thuê đang nhận được mức độ ưu tiên cao hơn từ cơ quan quản lý. Tuy nhiên, quy mô giải ngân thực tế và mức độ khả thi vẫn bị giới hạn bởi bài toán hiệu quả.

Nhìn chung, SSI Research đánh giá mảng cho vay chủ đầu tư dự án thương mại đang có xu hướng tập trung vào nhóm ngân hàng còn dư địa hạn mức tín dụng và có lợi thế huy động tốt hơn. Trong khi đó, cho vay mua nhà nhiều khả năng chỉ phục hồi rõ hơn khi mặt bằng lãi suất hạ nhiệt, dự báo khoảng 2027.

Chênh lệch tín dụng và huy động ngày càng nới rộng. Ảnh: SSI Research.

Kỳ vọng dòng tiền trở lại hệ thống trong nửa cuối năm

Về phía huy động, tính đến giữa tháng 5, tổng tiền gửi toàn hệ thống vượt 17 triệu tỷ đồng, tăng 2,98% so với đầu năm nhưng vẫn chậm hơn tốc độ tăng tín dụng. Theo đó, tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) của toàn hệ thống tiếp tục duy trì trên 100%, cho thấy trạng thái thanh khoản vẫn ở mức tương đối căng thẳng.

SSI Research kỳ vọng 4 yếu tố có thể hỗ trợ thanh khoản trong các quý tới, đặc biệt là nửa cuối năm; bao gồm triển vọng dòng tiền mặt dần quay lại hệ thống, được hỗ trợ bởi một số điều chỉnh gần đây về chính sách thuế đối với hộ kinh doanh; nguồn thu từ xuất khẩu (đặc biệt trong nửa sau của năm khi hoạt động xuất khẩu có thể phục hồi theo yếu tố mùa vụ); triển vọng dòng vốn FDI trở lại; giải ngân đầu tư công cải thiện tích cực về tiến độ và khả năng hấp thụ vốn...

Tuy vậy, quá trình dòng tiền trở lại hệ thống được kỳ vọng sẽ diễn ra từ từ, khó tạo ra sự cải thiện đột biến trong ngắn hạn.

Trong bối cảnh đó, nhóm phân tích cho rằng các ngân hàng sẽ tiếp tục đẩy mạnh phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu và gia tăng vay vốn nước ngoài nhằm bù đắp nguồn vốn thiếu hụt trong nước.

NHNN hiện vẫn còn dư địa hỗ trợ thanh khoản ngắn hạn thông qua thị trường mở, hoán đổi ngoại tệ và tái cấp vốn. Tuy nhiên, các công cụ này chủ yếu có ý nghĩa điều tiết trong ngắn hạn và khó thay thế vai trò củng cố nền tảng huy động vốn.

Trong bối cảnh hiện nay, năng lực huy động không còn đơn thuần là yếu tố hỗ trợ, mà đã trở thành yếu tố then chốt quyết định mức độ phân hóa lợi nhuận ngắn hạn. Các ngân hàng chủ động thu xếp được nguồn vốn sớm sẽ có điều kiện đẩy nhanh tăng trưởng tín dụng, qua đó cải thiện thu nhập lãi thuần (NII) trước khi mặt bằng thanh khoản có khả năng dịu lại vào quý IV.

Ảnh: SSI Research

Dự báo NIM toàn ngành tiếp tục thu hẹp

Trong bối cảnh thanh khoản căng thẳng và chi phí huy động vốn tăng, NIM ngân hàng tiếp tục chịu áp lực với mức độ phân hóa ngày càng rõ nét.

SSI dự báo lãi suất huy động sẽ duy trì trong biên độ hiện tại trước khi có thể giảm dần về cuối năm, tùy thuộc vào việc giải ngân đầu tư công có giúp cải thiện thanh khoản hệ thống hay không.

Triển vọng NIM phản ánh xu hướng này. Nhóm ngân hàng TMCP tư nhân dự báo ghi nhận NIM giảm khoảng 10 điểm cơ bản, khi chi phí vốn tiếp tục tăng nhanh hơn tốc độ phục hồi của lợi suất tài sản sinh lãi. Trong khi đó, nhóm ngân hàng quốc doanh được kỳ vọng có thể phục hồi NIM khoảng 8 điểm cơ bản nhờ cơ cấu nguồn vốn ổn định hơn và chi phí vốn thấp hơn.

Xét trên toàn ngành, xu hướng NIM được kỳ vọng nhiều khả năng vẫn sẽ thu hẹp, nhưng có sự phân hóa giữa các ngân hàng.

Những ngân hàng sở hữu nền tảng CASA vững chắc và cơ cấu nguồn vốn đa dạng sẽ thể hiện khả năng chống chịu tốt hơn tương đối. Ngược lại, các ngân hàng phụ thuộc nhiều vào chứng chỉ tiền gửi và tiền gửi kỳ hạn với lãi suất cao; đồng thời có tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn tiệm cận ngưỡng quy định 30% của NHNN sẽ tiếp tục đối mặt với áp lực lớn.