Xây dựng thị trường dịch vụ pháp lý lành mạnh, cởi mở

Bảo đảm tiêu chuẩn, điều kiện trở thành luật sư

Một trong những điểm mới đáng chú ý là Bộ Tư pháp đề xuất luật sư phải “có bản lĩnh chính trị vững vàng”, “kiên quyết bảo vệ công lý, liêm chính và trung thực” tương tự tiêu chuẩn của thẩm phán.

Theo cơ quan chủ trì soạn thảo, việc đưa tiêu chuẩn luật sư tiệm cận với tiêu chuẩn của một số chức danh tư pháp khác (thẩm phán, kiểm sát viên) nhằm nâng cao vị thế của luật sư, hướng đến chuyển đổi giữa các chức danh này và chủ trương thu hút luật sư giỏi vào khu vực công.

Bản chất cốt lõi của tiêu chuẩn bản lĩnh chính trị là nhận thức đúng đắn và hành xử chuẩn mực của luật sư khi hành nghề. Tiêu chuẩn này đòi hỏi luật sư phải có chuyên môn vững vàng, có bản lĩnh nghề nghiệp, tuân thủ pháp luật và đạo đức nghề nghiệp, luôn hướng tới việc thực hiện sứ mệnh của luật sư, xử lý hiệu quả công việc của luật sư nhưng vẫn đảm bảo hài hòa trong môi trường văn hóa, xã hội, chính trị pháp lý của đất nước.

Các luật sư thuộc Đoàn Luật sư Hà Nội tư vấn pháp lý miễn phí cho người dân. Ảnh: PV

Luật sư phải luôn có mối quan hệ tích cực với các cơ quan, tổ chức và cá nhân khác; hài hòa về lợi ích riêng và chung, vừa bảo vệ tốt nhất lợi ích của khách hàng vừa bảo vệ lợi ích của cộng đồng, quốc gia và dân tộc.

Luật Luật sư hiện hành quy định quy trình trở thành luật sư là 4 bước kèm 4 bộ hồ sơ: đăng ký tập sự; tham dự kỳ kiểm tra kết quả tập sự; cấp chứng chỉ hành nghề luật sư; gia nhập Đoàn Luật sư. Nhằm cải cách hành chính, dự thảo Luật rút ngắn thành 2 bước với 2 bộ hồ sơ: Gia nhập Đoàn Luật sư để trở thành luật sư tập sự và tham dự kỳ thi quốc gia về luật sư để cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư, giúp tiết kiệm chi phí xã hội và rút ngắn đáng kể thời gian để trở thành luật sư.

Xây dựng thị trường dịch vụ pháp lý lành mạnh, cởi mở

Từ thực trạng một số cá nhân, tổ chức không phải là luật sư nhưng cung cấp dịch vụ pháp lý như luật sư tồn tại ở một số địa phương, dự thảo Luật bổ sung khái niệm về dịch vụ pháp lý bao gồm tham gia tố tụng, đại diện ngoài tố tụng, tư vấn pháp luật và các dịch vụ pháp lý khác.

Trên cơ sở đó, dự thảo Luật nghiêm cấm cá nhân, tổ chức không đủ điều kiện hành nghề luật sư quảng bá, giới thiệu, sử dụng tên gọi gây nhầm lẫn, mạo danh luật sư, tổ chức hành nghề luật sư; cung cấp dịch vụ pháp lý có thu thù lao dưới bất kỳ hình thức nào.

Cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi thuộc trường hợp này bị buộc chấm dứt hành vi vi phạm, bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định.

Đáng quan tâm, để thúc đẩy thị trường dịch vụ pháp lý, dự thảo Luật bổ sung quy định tổ chức hành nghề luật sư được ký hợp đồng dịch vụ pháp lý thường xuyên hoặc theo vụ việc cho cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp nhà nước.

Từ thực tiễn hành nghề, luật sư Vũ Thị Hảo, Công ty luật TNHH Chí Kiên đánh giá cao đề xuất này, cho rằng khi luật sư được ký hợp đồng dịch vụ pháp lý thường xuyên hoặc theo vụ việc cho cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp nhà nước sẽ góp phần nâng tầm vị thế và quy mô của thị trường dịch vụ pháp lý nội địa.

Việc ghi nhận khu vực Nhà nước được sử dụng dịch vụ pháp lý của tổ chức hành nghề luật sư không chỉ mang lại dòng doanh thu định kỳ, ổn định, mà còn tạo áp lực, buộc các tổ chức hành nghề luật sư phải tự nâng cấp. Các hãng luật bắt buộc phải chuẩn hóa quy trình, nâng cao đạo đức nghề nghiệp và đào tạo nên những thế hệ luật sư giỏi để đáp ứng được yêu cầu dịch vụ.

Khi các cơ quan nhà nước tiên phong sử dụng luật sư trong các hoạt động quản lý, ban hành văn bản hay giải quyết tranh chấp, cũng sẽ làm thay đổi căn bản nhận thức của xã hội về dịch vụ luật sư, đưa việc tham vấn luật sư từ một biện pháp "chữa cháy" mang tính đối phó khi có tranh chấp, khi có sự cố, trở thành một bộ lọc an toàn, một thói quen "phòng bệnh" văn minh và tất yếu.

Khi thấy bộ máy công quyền và các doanh nghiệp nhà nước vận hành chuẩn chỉnh, minh bạch nhờ có sự đồng hành của luật sư, các doanh nghiệp tư nhân, tổ chức xã hội và cá nhân sẽ tự khắc nhìn nhận lại, chủ động tìm đến luật sư để bảo vệ quyền lợi hợp pháp, từ đó thúc đẩy văn hóa thượng tôn pháp luật và mở rộng quy mô thị trường dịch vụ pháp lý một cách bền vững.

Điểm mới quan trọng khác là đề xuất luật sư được tham gia thẩm định pháp lý đối với các dự án quan trọng quốc gia, dự án đầu tư công theo pháp luật đầu tư công hoặc dự án khác có tác động lớn đến kinh tế, xã hội khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. Điều này không chỉ mở ra phân khúc khách hàng lớn mang lại doanh thu, mà còn là giải pháp hỗ trợ các hãng luật nội địa xây dựng hồ sơ năng lực tốt để cạnh tranh sòng phẳng với các hãng luật quốc tế…

Dự thảo Luật Luật sư sửa đổi gồm 36 điều, dự kiến được trình Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ hai.