Xây dựng trung tâm đào tạo AI chuyên sâu, tiệm cận trình độ thế giới

Toàn cảnh cuộc họp.

Báo cáo tại cuộc họp, ông Đặng Văn Huấn - Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD&ĐT) cho biết, Bộ đang dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển một số trung tâm đào tạo tiên tiến chuyên sâu về AI giai đoạn 2026 - 2030.

Theo dự thảo, việc đầu tư được thực hiện theo hướng có trọng tâm, trọng điểm, lựa chọn một số cơ sở giáo dục đại học phát triển thành trung tâm đào tạo tiên tiến, chuyên sâu về AI, hướng tới ngang tầm khu vực và tiệm cận trình độ thế giới. Các trung tâm được kỳ vọng trở thành mô hình đào tạo xuất sắc trong những lĩnh vực công nghệ chiến lược, tạo sức lan tỏa trong hệ thống giáo dục đại học.

Các trung tâm sẽ được ưu tiên chính sách về xây dựng chương trình đào tạo, nâng cấp cơ sở vật chất, thu hút chuyên gia, nhà khoa học uy tín trong và ngoài nước; đẩy mạnh hợp tác quốc tế và hỗ trợ người học. Qua đó, thu hút nhân tài ở các trình độ đào tạo, đồng thời phát huy tối đa tiềm năng người học theo chuẩn mực quốc tế.

Hoạt động đào tạo tập trung vào kỹ sư tài năng, thạc sĩ và tiến sĩ, gắn với nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo. Đề án cũng chú trọng phát huy mô hình phối hợp “Nhà nước - Nhà trường - Nhà doanh nghiệp”, gắn đào tạo, nghiên cứu với thực tiễn phát triển công nghệ AI, nhất là phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược; đồng thời huy động nguồn lực doanh nghiệp bên cạnh ngân sách Nhà nước và nguồn lực tự chủ của nhà trường.

Các trung tâm được định hướng trở thành lực lượng nòng cốt trong mạng lưới đào tạo, nghiên cứu AI, tạo sức mạnh tổng hợp để giải quyết những bài toán lớn, góp phần nâng cao tiềm lực khoa học, công nghệ và sức cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên số.

Dự thảo đề án ưu tiên bố trí nguồn lực từ ngân sách Trung ương và địa phương; đồng thời thúc đẩy cơ chế hợp tác, đặt hàng của doanh nghiệp, bảo đảm nguồn lực để các trung tâm phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh trong khu vực và quốc tế.

Đại diện các cơ sở giáo dục đại học tham dự cuộc họp.

Mục tiêu chung là phát triển một số cơ sở giáo dục đại học trở thành trung tâm đào tạo tiên tiến, chuyên sâu về AI, gắn với nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ; xây dựng đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học đạt trình độ khu vực, tiệm cận trình độ thế giới, có năng lực làm chủ công nghệ lõi, phát triển và ứng dụng AI để giải quyết các bài toán lớn về kinh tế - xã hội.

Qua đó, các trung tâm sẽ đóng góp vào mục tiêu đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Ghi nhận ý kiến của đại diện một số cơ sở giáo dục đại học, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Lê Quân nhấn mạnh, mục tiêu của Đề án không chỉ là xây dựng một số trung tâm đào tạo AI chuyên sâu, mà còn hình thành mạng lưới các trung tâm xuất sắc, đóng vai trò hạt nhân dẫn dắt, lan tỏa tri thức và công nghệ AI trong hệ thống giáo dục đại học.

Theo Thứ trưởng, việc phát triển các trung tâm cần theo hướng tinh gọn, linh hoạt, tránh mô hình cồng kềnh. Mỗi cơ sở giáo dục đại học có thể lựa chọn lĩnh vực, hướng nghiên cứu và định vị riêng, tạo sự khác biệt, bổ trợ lẫn nhau trong hệ sinh thái AI.

Một trong những định hướng đáng chú ý là mở rộng không gian tuyển sinh tài năng AI. Các chương trình đào tạo tài năng có thể tuyển sinh viên xuất sắc từ các cơ sở giáo dục đại học trên cả nước, thay vì giới hạn trong phạm vi một trường.

Hoạt động đào tạo cũng cần linh hoạt, có thể tuyển chọn người học theo nhu cầu của các dự án nghiên cứu, không nhất thiết phụ thuộc hoàn toàn vào chu kỳ tuyển sinh truyền thống.

Đại diện cơ sở giáo dục đại học nêu góp ý xây dựng dự thảo Đề án.

Ngoài ra, cần khuyến khích tăng cường hợp tác quốc tế trong đào tạo. Các cơ sở giáo dục đại học có thể mời giáo sư, chuyên gia nước ngoài tham gia hướng dẫn, đồng thời tạo điều kiện để người học thực tập, nghiên cứu tại các phòng thí nghiệm quốc tế.

Thứ trưởng Lê Quân cho rằng, cần nghiên cứu cơ chế trao quyền chủ động hơn cho người đứng đầu cơ sở giáo dục đại học trong tổ chức các mô hình đào tạo đặc thù, kịp thời tháo gỡ những rào cản không còn phù hợp với tốc độ phát triển của AI.

Cho rằng, mạng lưới trung tâm được định hướng theo hai nhóm, Thứ trưởng gợi mở: Nhóm trung tâm xuất sắc cấp quốc gia, gồm các đại học đầu đàn, tập trung đào tạo trình độ cao và nghiên cứu các nhiệm vụ quy mô quốc gia. Nhóm trung tâm xuất sắc theo ngành, ứng dụng, tập trung vào những lĩnh vực đặc thù như an ninh, quốc phòng, y tế, kinh tế, hướng tới phát triển các sản phẩm AI có tính ứng dụng cao.