Xây dựng Trung tâm dữ liệu giao thông: Không để đầu tư manh mún, trùng lặp

Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an phát biểu tại Hội nghị - Ảnh: chinhphu.vn/Phương Nguyên

Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc và Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an đồng chủ trì Hội nghị. Tham dự có đại diện lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương, các tỉnh, thành phố và lực lượng công an nhân dân.

Chuyển sang điều hành giao thông chủ động dựa trên dữ liệu

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang nhấn mạnh việc triển khai Đề án là bước đi có tính nền tảng nhằm cụ thể hóa các chủ trương của Đảng về bảo đảm an ninh con người, xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa phát triển.

Đảng ủy Chính phủ, Chính phủ đã xác định triển khai Đề án là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách, có ý nghĩa chiến lược nhằm đổi mới căn bản phương thức quản lý nhà nước trong lĩnh vực giao thông, chuyển từ mô hình chủ yếu phát hiện, xử lý vi phạm sang điều hành chủ động dựa trên dữ liệu.

Theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, hệ thống trung tâm dữ liệu giao thông phải thống nhất về kiến trúc tổng thể, tiêu chuẩn dữ liệu và nền tảng ứng dụng dùng chung trên phạm vi toàn quốc; đồng thời phát huy tính chủ động của địa phương trong tổ chức, vận hành theo phân cấp, bảo đảm kết nối thông suốt giữa hai cấp trung tâm. Mọi hệ thống, dự án thành phần phải tuân thủ kiến trúc chung, kiên quyết không để đầu tư manh mún, trùng lặp, khép kín, thiếu khả năng liên thông.

Quá trình triển khai phải bảo đảm an ninh, an toàn dữ liệu, lấy người dân làm trung tâm. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) phải minh bạch, có khả năng truy vết và chịu sự kiểm soát của con người. Hiệu quả của Đề án phải được đo bằng năng lực nắm bắt tình hình, điều hành giao thông, phòng ngừa, xử lý vi phạm, kéo giảm tai nạn, ùn tắc và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Báo cáo tại Hội nghị, Thượng tướng Nguyễn Ngọc Lâm, Thứ trưởng Bộ Công an cho biết, theo Đề án được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 456/QĐ-TTg ngày 20/3/2026, hệ thống được tổ chức theo mô hình hai cấp, gồm một Trung tâm cấp quốc gia do Cục Cảnh sát giao thông vận hành và 34 trung tâm cấp tỉnh do Phòng Cảnh sát giao thông thuộc công an các tỉnh, thành phố tổ chức vận hành theo phân cấp.

Các trung tâm được kết nối, chia sẻ dữ liệu hai chiều, phục vụ tổng hợp, phân tích, dự báo tình hình, chỉ huy, điều hành giao thông trên phạm vi toàn quốc và tại từng địa phương.

Hệ thống hướng tới tích hợp dữ liệu về phương tiện, người điều khiển, tai nạn giao thông, xử lý vi phạm, hạ tầng và camera giám sát; ứng dụng AI hỗ trợ phát hiện bất thường, nhận diện nguy cơ, cảnh báo sự cố và điều phối xử lý các tình huống giao thông. Việc xác minh và quyết định xử lý vi phạm vẫn do cán bộ có thẩm quyền thực hiện theo quy định pháp luật.

Đề án cũng hướng tới phát triển các dịch vụ công trực tuyến, cung cấp thông tin về tình hình giao thông, cảnh báo ùn tắc, tai nạn, hỗ trợ người dân lựa chọn hành trình phù hợp, giảm thời gian, chi phí đi lại và thực hiện thủ tục hành chính.

Lãnh đạo các bộ, ngành phát biểu - Ảnh: chinhphu.vn/Phương Nguyên

Thống nhất tiêu chuẩn kỹ thuật, bảo đảm nguồn lực triển khai

Để các trung tâm giám sát, điều hành giao thông tại địa phương kết nối với trung tâm quốc gia, hệ thống cần được xây dựng trên cơ sở thống nhất về tiêu chuẩn kỹ thuật, kiến trúc kết nối và dữ liệu dùng chung. Trong khi đó, việc tích hợp những thiết bị đã đầu tư, điều kiện hạ tầng và khả năng bố trí nguồn lực tại các địa phương đặt ra những yêu cầu khác nhau trong quá trình triển khai Đề án.

Thiếu tướng Đỗ Thanh Bình, Cục trưởng Cục Cảnh sát giao thông cho biết, đơn vị đang xây dựng phương án tổng thể về kiến trúc công nghệ, phần mềm quản lý, hạ tầng mạng truyền dẫn, hệ thống máy chủ và an toàn thông tin; đồng thời chuẩn hóa dữ liệu đầu vào, xác định các sản phẩm nghiệp vụ phục vụ công tác quản lý, chỉ huy, điều hành và cung cấp dịch vụ công. Hệ thống được xây dựng theo yêu cầu kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cấp quốc gia và địa phương, đáp ứng nhu cầu lưu trữ, xử lý thông tin và vận hành ổn định.

Phát biểu tại hội nghị, đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất phối hợp với Bộ Công an và các bộ, ngành rà soát, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, tập trung vào kiến trúc kết nối, giao thức trao đổi, định dạng dữ liệu dùng chung, chất lượng và an toàn dữ liệu.

Theo đó, các hướng dẫn kỹ thuật cần được cụ thể hóa cho từng cấu phần, áp dụng ngay từ khâu thiết kế, lựa chọn giải pháp và mua sắm thiết bị, bảo đảm khả năng kết nối giữa các trung tâm và thiết bị của nhiều nhà cung cấp, tránh phụ thuộc vào một công nghệ hoặc nhà cung cấp riêng lẻ. Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đặt ra yêu cầu tăng cường năng lực thử nghiệm, kiểm định, chứng nhận thiết bị và đánh giá chất lượng thuật toán AI, bảo đảm độ chính xác, an toàn thông tin và tính toàn vẹn của dữ liệu. Hoạt động kiểm thử cần được thực hiện cả khi lựa chọn thiết bị và sau khi lắp đặt, vận hành.

Đại diện TP. Đồng Nai và tỉnh Đắk Lắk cùng đề cập yêu cầu thống nhất tiêu chuẩn kỹ thuật, kiến trúc kết nối và giải pháp tích hợp dữ liệu khi xây dựng Trung tâm cấp tỉnh. TP. Đồng Nai đang chuẩn bị hạ tầng trung tâm, khảo sát các vị trí lắp đặt camera và rà soát hệ thống thiết bị đã đầu tư. Trong khi đó, tỉnh Đắk Lắk đang triển khai tích hợp các hệ thống camera từ hai dự án độc lập, có chủng loại và thông số kỹ thuật khác nhau. Địa bàn rộng, nhiều tuyến đường miền núi, đèo dốc cũng gây khó khăn cho việc triển khai, quản lý và bảo trì hạ tầng truyền dẫn.

Hai địa phương đề nghị Bộ Công an sớm có hướng dẫn cụ thể về tiêu chuẩn kỹ thuật, kiến trúc kết nối và tích hợp dữ liệu, làm cơ sở xây dựng lộ trình đầu tư, bảo đảm kết nối với hệ thống chung trên toàn quốc. Đắk Lắk đồng thời kiến nghị hỗ trợ đào tạo nhân lực, chuyển giao công nghệ, hướng dẫn cơ chế đầu tư và bố trí kinh phí thường xuyên cho đường truyền, lưu trữ dữ liệu, bảo trì, nâng cấp hệ thống.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương đề nghị khẩn trương rà soát, phân loại các dự án thuộc Đề án, xác định rõ mục tiêu, phạm vi, mức độ ưu tiên, nhu cầu vốn và khả năng cân đối nguồn lực. Phương án huy động, bố trí kinh phí giai đoạn 2026-2030 cần làm rõ nhu cầu vốn theo từng năm, từng dự án thành phần; phân định nguồn vốn từ ngân sách trung ương, ngân sách địa phương và các nguồn hợp pháp khác, ưu tiên các dự án nền tảng phục vụ kết nối, chia sẻ dữ liệu.

Phương án nguồn lực cũng cần tính toán chi phí vận hành, bảo trì, nâng cấp hệ thống trong dài hạn, gắn với yêu cầu quản lý tài chính, theo dõi, xử lý vướng mắc và công khai, minh bạch trong sử dụng vốn.

Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang yêu cầu Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo triển khai Đề án trên địa bàn; rà soát hạ tầng, hệ thống camera, phần mềm và các dự án hiện có, xây dựng kế hoạch phù hợp với lộ trình chung, phân công rõ trách nhiệm, tiến độ, nguồn lực và ưu tiên bố trí kinh phí thực hiện.

Các bộ, ngành phải xác định rõ nội dung phối hợp, đầu mối chịu trách nhiệm, dữ liệu cần chia sẻ và thời hạn hoàn thành; kịp thời giải quyết những vấn đề thuộc thẩm quyền, không để công việc trì trệ do thiếu phối hợp. Bộ Công an duy trì cơ chế điều phối, theo dõi, đôn đốc, kiểm tra và tổng hợp tình hình, báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ những vấn đề cần chỉ đạo, quyết định.

Đối với các cơ chế đặc thù về đầu tư và bố trí nguồn lực, Bộ trưởng Bộ Công an nhấn mạnh, cơ chế càng thông thoáng càng phải bảo đảm công khai, minh bạch, hậu kiểm chặt chẽ, phòng chống thất thoát, lãng phí, tiêu cực.

Việc theo dõi, đánh giá thực hiện Đề án phải chuyển mạnh từ quản trị theo tiến độ sang quản trị theo kết quả. Việc phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương phải gắn với nhiệm vụ, sản phẩm và thời hạn cụ thể, không dừng ở trao đổi chủ trương.