Xây dựng tượng Anh hùng dũng sĩ Phùng Ngọc Liêm: Ngọn đuốc tinh thần của tuổi trẻ Cà Mau

Nuôi dưỡng chí căm thù, lập chiến công quả cảm

Sau thắng lợi đợt 1 và đợt 2 của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, từ tháng 6/1968, cục diện chiến trường gặp nhiều khó khăn do ta chưa đánh giá sát tình hình, đề ra mục tiêu quá cao và để hổng địa bàn nông thôn. Ðịch chớp thời cơ phản kích quyết liệt, phong trào quần chúng nổi dậy không đều, lực lượng vũ trang vùng ven phát triển chậm. Tại Tiểu khu Bạc Liêu, địch tập trung quân ngụy cùng Sư đoàn 21 càn quét ác liệt vào vùng giải phóng, bắt bớ, giam cầm nhiều cán bộ và quần chúng cốt cán.

Ðể giành lại thế chủ động, Trung ương Cục miền Nam ra nghị quyết tiếp tục tiến công đợt 3. Giữa bối cảnh địch tăng cường tuần tra, kiểm soát gắt gao khiến công tác trinh sát gặp muôn vàn khó khăn, Ban Chỉ huy Thị đội Bạc Liêu đã mưu trí quyết định sử dụng lực lượng thanh thiếu niên làm nhiệm vụ trinh sát nội thành nhằm dễ dàng tiếp cận các mục tiêu hợp pháp.

Sống tại vùng căn cứ bí mật xã Mỹ Quới, cậu thiếu niên Phùng Ngọc Liêm sớm được cán bộ cách mạng giác ngộ. Chịu nỗi đau mất cha do kẻ thù giết hại, hằng ngày chứng kiến cảnh giặc tàn phá xóm làng, lòng căm thù trong anh lớn dần lên theo năm tháng. Mới 13 tuổi, Phùng Ngọc Liêm xin mẹ đi theo cách mạng để trả thù nhà, đền nợ nước.

Ðược giao nhiệm vụ trinh sát địa hình nội thành Bạc Liêu - nơi sĩ quan địch thường tụ tập trước khi đi càn quét, Phùng Ngọc Liêm không ngại hiểm nguy, mưu trí cung cấp nhiều thông tin đắt giá cho chỉ huy. Ðầu tháng 9/1968, anh phát hiện một nhóm sĩ quan và cảnh sát ngụy thường xuyên ăn nhậu mang tính quy luật tại Nhà hàng Xừng Ký (cặp bên cửa chính nhà lồng chợ Bạc Liêu). Với tinh thần tiến công mãnh liệt, anh chủ động đề xuất và được Ban Chỉ huy giao nhiệm vụ đánh một quả mìn TNT (ngụy trang vừa vặn trong vỏ gói thuốc lá hiệu Ru-by) vào mục tiêu này.

Trưa 11/9/1968, Phùng Ngọc Liêm mang mìn đến mục tiêu nhưng không may bị lộ. Trong tình thế nguy kịch, anh bình tĩnh dụ địch vào thế trận đã tính toán. Khi địch tập trung đông, người chiến sĩ biệt động 13 tuổi đã dũng cảm ôm mìn lao thẳng vào giữa nhóm sĩ quan và cảnh sát ngụy. Tiếng nổ lớn vang lên, một số sĩ quan và cảnh sát ngụy chết, một số tên khác bị thương. Phùng Ngọc Liêm anh dũng hy sinh ngay tại trận địa. Ngay trong ngày định mệnh ấy, anh được Ban Chỉ huy Tỉnh đội Sóc Trăng công nhận danh hiệu Dũng sĩ diệt ngụy và được Thị đoàn Bạc Liêu kết nạp vào Ðoàn Thanh niên nhân dân cách mạng Việt Nam.

Tên anh sống mãi với non sông

Chiến công quả cảm của Phùng Ngọc Liêm đã gây hoang mang tột độ cho hàng ngũ địch, đồng thời thổi bùng ngọn lửa đấu tranh của quân, dân Bạc Liêu, đặc biệt là thế hệ trẻ. Ghi nhận công lao to lớn đó, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào ngày 28/4/2014. Tên của liệt sĩ, dũng sĩ, anh hùng Phùng Ngọc Liêm được đặt cho trường tiểu học gần nơi đồng chí hy sinh. Sau khi tỉnh Bạc Liêu được tái lập (ngày 1/1/1997), tên anh hùng Phùng Ngọc Liêm cũng được đặt cho một con đường tại trung tâm nội ô tỉnh lỵ và Nhà Văn hóa Thiếu nhi tỉnh.

Tượng Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phùng Ngọc Liêm trong khuôn viên Trường Tiểu học Phùng Ngọc Liêm, nơi giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh. (Ảnh tải từ website của trường)

Tiếng mìn Phùng Ngọc Liêm mãi mãi vang vọng, tên anh luôn bất diệt trong lòng Nhân dân. Sự hy sinh của anh là tấm gương sáng cho những người cộng sản, làm cho bọn ác ôn nhất phải kiêng nể người thiếu niên anh hùng. Nhân dân, nhất là tại nội ô tỉnh lỵ vừa đau lòng, vừa khâm phục khí phách người chiến sĩ trẻ tuổi. Những chiến công to lớn và những hành động dũng cảm hy sinh của Phùng Ngọc Liêm là bài học quý giá để thế hệ trẻ Việt Nam phát huy cao độ chủ nghĩa anh hùng cách mạng, xả thân chiến đấu vì độc lập dân tộc, vì chủ nghĩa xã hội.

Việc xây dựng tượng anh giữa lòng quê hương không chỉ là sự tri ân của thế hệ sau, mà còn là ngọn đuốc tinh thần soi sáng, nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay và mai sau luôn sống, cống hiến hết mình cho độc lập, tự do và sự phát triển bền vững của quê hương, đất nước.

Khát vọng hoàn thành một công trình văn hóa - lịch sử tầm vóc

Làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh đoàn giữa tháng 3/2026, Thường trực Tỉnh ủy thống nhất chủ trương xây dựng tượng Anh hùng dũng sĩ Phùng Ngọc Liêm trước khu vực chợ đêm Bạc Liêu bằng nguồn kinh phí xã hội hóa. Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Cà Mau nhận định đây là việc làm cần thiết và mang giá trị nhân văn, lịch sử sâu sắc. Công trình không chỉ tôn vinh người anh hùng, dũng sĩ mà còn là biểu tượng giáo dục truyền thống cách mạng trực quan cho thế hệ trẻ.

Chủ trương xây dựng tượng Anh hùng dũng sĩ Phùng Ngọc Liêm đã khẳng định tầm nhìn sâu sắc, tinh thần trách nhiệm và lòng tri ân của tập thể lãnh đạo Tỉnh ủy, HÐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh đối với những người đã ngã xuống vì nền độc lập của dân tộc. Ðặc biệt, việc lựa chọn phương thức huy động kinh phí xã hội hóa cho thấy tư duy đổi mới, khơi dậy tinh thần tự hào và sức mạnh đồng lòng trong Nhân dân. Tin tưởng rằng, với ý nghĩa nhân văn cao cả đó, công trình sẽ nhận được sự đồng thuận, chung tay ủng hộ mạnh mẽ từ các thế hệ cán bộ, doanh nghiệp, nhà hảo tâm, đông đảo quần chúng Nhân dân để sớm được khởi công và hoàn thành đúng tiến độ. Khi hoàn thành, tượng Anh hùng dũng sĩ Phùng Ngọc Liêm không chỉ là công trình có giá trị to lớn về mặt lịch sử, ghi dấu "tiếng mìn bất tử" của người con đất Nam Bộ, mà còn là tác phẩm kiến trúc mỹ thuật đô thị xuất sắc, tạo điểm nhấn cảnh quan trang trọng và tôn nghiêm. Ðây sẽ là điểm hẹn văn hóa truyền thống, nơi gìn giữ cốt cách anh hùng và tiếp nối ngọn lửa cách mạng, soi đường cho tuổi trẻ hôm nay vững bước trên hành trình xây dựng quê hương giàu đẹp./.