Xây dựng văn hóa trọng dụng nhân tài, khắc phục tình trạng đố kỵ, cô lập người giỏi

Những nội dung trọng tâm, cốt lõi của Kết luận 105-KL/TW đã được Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà trình bày tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, diễn ra sáng 16/10.

Công tác nhân tài còn nhiều hạn chế, bất cập

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nêu rõ, thời gian qua, Đảng, Nhà nước luôn quan tâm phát hiện, thu hút, trọng dụng và phát huy nhân tài, kế thừa truyền thống tôn trọng hiền tài của dân tộc. Chỉ tính riêng khu vực công, từ năm 2017 đến nay, cả nước có hơn 1.500 sinh viên xuất sắc, nhà khoa học trẻ, người có tài năng được thu hút, tuyển dụng…

Tuy nhiên, công tác nhân tài còn nhiều hạn chế, bất cập cần tập trung khắc phục. Nhận thức về nhân tài chưa đầy đủ, thống nhất; phương thức quản lý chưa tương xứng. Cơ chế, chính sách phân tán, thiếu đồng bộ. Thiếu sự liên thông nhân tài giữa khu vực công và khu vực tư, giữa trong nước và ngoài nước…

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, trong giai đoạn phát triển mới, cạnh tranh chiến lược giữa các quốc gia ngày càng gay gắt, nhân tài trở thành một trong những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh, tự chủ và vị thế quốc gia. Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định mục tiêu đến năm 2045, nước ta trở thành nước phát triển, có thu nhập cao. Song mọi khát vọng phát triển đều phải được hiện thực hóa bằng hành động, con người, trong đó có lực lượng nhân tài đủ sức hoạch định chính sách, làm chủ công nghệ và tổ chức thực hiện những công trình, dự án lớn của đất nước.

Trong bối cảnh đó, Kết luận số 105-KL/TW có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là lần đầu tiên Trung ương ban hành Kết luận chuyên đề về công tác nhân tài, khẳng định vị trí, vai trò của nhân tài và phát huy trí tuệ, năng lực sáng tạo và khát vọng cống hiến của nhân tài, góp phần thúc đẩy đất nước phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.

Đổi mới căn bản tư duy, phương thức quản trị nhân tài

Kết luận số 105-KL/TW xác định 5 quan điểm chỉ đạo. Thứ nhất, nhân tài là nguồn lực chiến lược đặc biệt của quốc gia, dẫn dắt phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; nâng cao năng lực cạnh tranh, tự chủ chiến lược của đất nước.

Thứ hai, thu hút, trọng dụng nhân tài đặt trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước, có trọng tâm, trọng điểm; ưu tiên các chương trình, dự án, trọng điểm quốc gia. Quan điểm này định hướng tập trung mọi nguồn lực, tránh dàn trải, phù hợp với điều kiện và mô hình phát triển của Việt Nam trong giai đoạn tới.

Thứ ba, đổi mới căn bản tư duy, phương thức quản trị nhân tài, chuyển từ quản lý theo tổ chức, biên chế sang quản trị, phát triển nhân tài; lấy sản phẩm, kết quả và giá trị cống hiến làm thước đo. Đột phá ở đây là bắt đầu từ nhiệm vụ để tìm đúng người, giao quyền và nguồn lực tương xứng, rồi đánh giá bằng giá trị tạo ra cho đất nước.

Thứ tư, công tác nhân tài đặt dưới sự lãnh đạo thống nhất, toàn diện của Đảng; Nhà nước kiến tạo thể chế; huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, cơ sở giáo dục, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và toàn xã hội.

Thứ năm, xây dựng hệ sinh thái nhân tài quốc gia hiện đại, mở, hội nhập quốc tế, bảo đảm liên kết, lưu chuyển, chia sẻ nguồn lực giữa công và tư; trong nước và quốc tế.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho rằng, đây là một quan điểm quan trọng nhằm tháo gỡ tính cục bộ của công tác nhân tài thời gian qua, khẳng định nhân tài dù làm việc trong khu vực công, khu vực tư, trong nước hay ngoài nước đều là nguồn lực của quốc gia và phải được tạo điều kiện tham gia những nhiệm vụ phù hợp, cống hiến ở nơi có thể tạo ra giá trị cao nhất cho đất nước.

Thiết lập cơ chế “Nhân tài dẫn dắt nhân tài”

Kết luận số 105-KL/TW xác định 5 mục tiêu cụ thể đến năm 2030 gồm: Hoàn thiện đồng bộ thể chế, cơ chế, chính sách về nhân tài; phấn đấu thu hút, trọng dụng khoảng 1.000 nhân tài quốc gia bao gồm cả khu vực công và khu vực tư, gắn với nhiệm vụ, chương trình, dự án cụ thể; vận hành đồng bộ hạ tầng số quốc gia về nhân tài; hình thành hệ sinh thái nhân tài quốc gia mở, liên thông và hội nhập; thuộc nhóm 3 nước đứng đầu ASEAN về Chỉ số năng lực cạnh tranh nhân tài toàn cầu.

Đến năm 2045, Việt Nam chủ động bảo đảm nguồn lực nhân tài; phấn đấu thuộc nhóm 20 quốc gia dẫn đầu về Chỉ số năng lực cạnh tranh nhân tài toàn cầu.

Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà trình bày những nội dung trọng tâm, cốt lõi của Kết luận số 105-KL/TW. Ảnh: Vân Anh

Để hiện thực hóa các mục tiêu, Kết luận số 105-KL/TW đề ra 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm. Trước hết, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, thống nhất nhận thức, hành động của cả hệ thống chính trị về công tác nhân tài. Theo đó, nhân tài là người có phẩm chất, tố chất, năng lực nổi trội và tư duy sáng tạo; có sản phẩm, thành tích hoặc đóng góp đặc biệt, có tính đột phá, tạo ra giá trị và tác động tích cực; có khả năng đảm nhận, giải quyết hiệu quả những nhiệm vụ quan trọng, mới, khó, phức tạp.

Theo Phó Thủ tướng, cách nhận diện này tạo nguyên tắc có tính khung để phát hiện, lựa chọn và trọng dụng đúng người; trên cơ sở đó, từng ngành, từng lĩnh vực phải cụ thể hóa phù hợp với mỗi giai đoạn phát triển và yêu cầu nhiệm vụ để nhận diện nhân tài.

Cùng với đó, xác định rõ trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức thành viên và trách nhiệm của người đứng đầu trong việc phát hiện, tiến cử, lựa chọn, trọng dụng, tạo điều kiện và chịu trách nhiệm về kết quả công tác nhân tài. Khẳng định doanh nghiệp là một chủ thể quan trọng trong phát hiện, tiến cử, thu hút, trọng dụng nhân tài. Đây là bước chuyển tư duy, đặt doanh nghiệp vào vai trò chủ động kiến tạo hệ sinh thái nhân tài quốc gia.

Thứ hai, hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách và tập trung nguồn lực thu hút, trọng dụng nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn.

Về thể chế, rà soát, hoàn thiện các quy định của Đảng và pháp luật về công tác cán bộ, công tác nhân tài, tháo gỡ rào cản về tiêu chuẩn, điều kiện, quy trình; xây dựng Khung tiêu chí quốc gia về nhân tài; cập nhật danh mục ngành, lĩnh vực mũi nhọn.

Về chính sách, hoàn thiện các chính sách tiền lương, thuế, nhà ở, xuất nhập cảnh, an sinh xã hội đối với nhân tài và thân nhân của nhân tài, bảo đảm đủ mạnh, tạo được sự yên tâm để người tài tập trung cống hiến.

Thứ ba, đổi mới phương thức phát hiện, lựa chọn, trọng dụng và đánh giá nhân tài theo nhiệm vụ và kết quả. Lựa chọn, trọng dụng đúng người, đúng việc, đúng sở trường; giao việc xứng tầm, trao thẩm quyền thực chất đi liền với trách nhiệm giải trình. Đánh giá bằng kết quả, chất lượng sản phẩm, giá trị tạo ra; kịp thời chấm dứt giao nhiệm vụ khi nhân tài không đáp ứng yêu cầu.

Thứ tư, chủ động tạo nguồn và phát triển nhân tài quốc gia, gồm 4 nội dung chính: Xây dựng chương trình tạo nguồn theo từng nhóm, ngành, lĩnh vực và giai đoạn; Phát hiện sớm, tuyển chọn, đào tạo tài năng trẻ, theo dõi, hỗ trợ phát triển lâu dài; Trao quyền tự chủ cao hơn cho đại học, viện nghiên cứu, gắn với trách nhiệm giải trình, kiểm soát chất lượng và liêm chính học thuật; Thiết lập cơ chế “Nhân tài dẫn dắt nhân tài”, đây là điểm mới trong tư duy, chuyển từ phát triển từng cá nhân sang hình thành đội ngũ và năng lực bền vững. Trọng tâm của nhóm giải pháp này là hình thành quá trình phát triển liên tục, lâu dài, từ việc phát hiện, ươm mầm tài năng đến đào tạo, giao nhiệm vụ và trưởng thành qua thực tiễn.

Thứ năm, xây dựng văn hóa trọng dụng nhân tài, tạo lập môi trường và điều kiện để nhân tài phát huy năng lực, cống hiến và tạo giá trị, trong đó lưu ý 3 cốt lõi: Xây dựng văn hóa trọng người thực tài, khắc phục tình trạng đố kỵ, cô lập, sợ người giỏi; Mở rộng quyền tự chủ trong chuyên môn; Tạo điều kiện để nhân tài khởi nghiệp, chuyển giao, thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Thứ sáu, đẩy mạnh hợp tác quốc tế về nhân tài, nhất là những ngành, lĩnh vực mũi nhọn.

Theo Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, xuyên suốt 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp là sự đổi mới căn bản về tư duy và phương thức quản trị nhân tài: Lấy nhiệm vụ chiến lược làm định hướng; phẩm chất, năng lực, sản phẩm, kết quả và giá trị cống hiến làm thước đo; trọng dụng là khâu then chốt, tạo nguồn là căn bản, lâu dài; quyền tự chủ, nguồn lực và điều kiện làm việc của cơ quan sử dụng phải đi liền với trách nhiệm, năng lực, phẩm chất, uy tín, đam mê và sự cống hiến của nhân tài…