Xây dựng xây biên giới vững mạnh từ thế trận lòng dân

Trong 10 năm, từ 2015 đến 2025, Bộ đội Biên phòng đã triển khai hàng loạt mô hình, chương trình, phong trào thiết thực, góp phần xây dựng khu vực biên giới vững mạnh toàn diện về chính trị, kinh tế, quốc phòng và an ninh.

Tại Hội nghị tổng kết, tôn vinh các mô hình, chương trình, phong trào Bộ đội Biên phòng tham gia xây dựng khu vực biên giới vững mạnh giai đoạn 2015 - 2025 diễn ra ngày 25/8, các tham luận của các đại biểu Quốc hội, Bộ Dân tộc và Tôn giáo cùng đại diện các tỉnh biên giới đã phác họa bức tranh về một thập kỷ đồng hành cùng đồng bào nơi phên giậu Tổ quốc.

Hàng loạt mô hình, chương trình, phong trào thiết thực, góp phần xây dựng khu vực biên giới vững mạnh toàn diện về chính trị, kinh tế, quốc phòng và an ninh.

Điểm tựa của chính sách dân tộc nơi biên cương

Phát biểu tại hội nghị, bà Cao Thị Xuân, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội nhấn mạnh, khu vực biên giới quốc gia là địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng về chính trị, kinh tế, quốc phòng, an ninh và đối ngoại, đồng thời là nơi sinh sống của đông đảo đồng bào các dân tộc. Đường biên giới đất liền dài hơn 5.000km, mỗi bản làng của đồng bào là một điểm tựa của chủ quyền quốc gia.

Bên cạnh đồng bào, Bộ đội Biên phòng là lực lượng hiện diện thường xuyên, gắn bó bền bỉ nhất qua các hoạt động thẩm tra, giám sát việc thực hiện chính sách dân tộc tại cơ sở.

Bà Cao Thị Xuân, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội phát biểu tại hội nghị.

Theo bà Cao Thị Xuân, giá trị của các mô hình, chương trình, phong trào do Bộ đội Biên phòng triển khai thời gian qua thể hiện ở ba nhóm kết quả. Một là, Bộ đội Biên phòng đã trở thành lực lượng trực tiếp đưa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến với đồng bào, góp phần củng cố vững chắc hệ thống chính trị cơ sở vùng biên giới.

Hai là, Bộ đội Biên phòng góp phần thiết thực thực hiện các mục tiêu cốt lõi của chính sách dân tộc về giảm nghèo bền vững, giáo dục, y tế và phát triển nguồn nhân lực. Trong đó, các mô hình của lực lượng biên phòng đã góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững, giáo dục và chăm sóc sức khỏe cho đồng bào; trực tiếp cải thiện đời sống nhân dân, từng bước tạo lập sinh kế lâu dài.

“Giáo dục là con đường nhanh nhất và căn bản nhất để giảm nghèo bền vững đối với đồng bào dân tộc thiểu số. Mỗi học sinh vùng biên giới được duy trì việc học là một đóng góp trực tiếp vào chất lượng nguồn nhân lực của cả vùng”, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội nói.

Thứ ba, cũng là kết quả có ý nghĩa căn bản nhất. Bộ đội Biên phòng đã góp phần thực hiện mục tiêu cao nhất của chính sách dân tộc. Đó là bình đẳng, đoàn kết và củng cố niềm tin của đồng bào. Chuyển hoá thành thế trận lòng dân, bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia.

Chính sách dân tộc của Đảng ta không chỉ hướng tới các chỉ tiêu về giảm nghèo hay thu nhập mà hướng tới những giá trị sâu xa hơn là sự bình đẳng thực chất giữa các dân tộc, sự đoàn kết trong cộng đồng và niềm tin của đồng bào đối với Đảng, Nhà nước.

Các mô hình tự quản đường biên, cột mốc, kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới đã đưa người dân trở thành chủ thể trực tiếp tham gia bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới, chuyển hóa niềm tin của đồng bào thành thế trận lòng dân vững chắc.

Từ thực tiễn trên, Hội đồng Dân tộc của Quốc hội đề nghị Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng tiếp tục rà soát, nhân rộng các mô hình hiệu quả, gắn kết chặt chẽ hơn với chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn tới, đồng thời tăng cường đào tạo tiếng dân tộc, kỹ năng dân vận và chuyển đổi số cho cán bộ, chiến sĩ công tác tại cơ sở.

Đồng chí Y Thông, Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo phát biểu tại hội nghị.

Thắt chặt tình quân dân biên cương

Đồng chí Y Thông, Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo cho biết, sự phối hợp giữa cơ quan công tác dân tộc và Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng trong 10 năm qua được đánh giá chặt chẽ, trách nhiệm và hiệu quả.

Giai đoạn 2016 - 2021, hai bên từng bước hình thành phương thức phối hợp hướng mạnh về cơ sở, tập trung vận động đồng bào phát triển kinh tế xã hội, tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia.

Giai đoạn 2022 - 2025, nội dung phối hợp được mở rộng từ tuyên truyền, vận động sang theo dõi, kiểm tra, giám sát và tham mưu giải quyết các vấn đề liên quan đến chính sách dân tộc tại địa bàn biên giới.

Nhiều mô hình thiết thực đã được triển khai và tạo sức lan tỏa sâu rộng, góp phần củng cố mối quan hệ gắn bó khăng khít giữa quân và dân, tiêu biểu như: “Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản”; “Đồng hành cùng phụ nữ biên cương”; “Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng”. Trong quá trình triển khai thực hiện mục tiêu quốc gia, những kinh nghiệm mô hình hiệu quả do Bộ đội Biên phòng xây dựng tiếp tục được kết hợp và phát huy tối đa nguồn lực.

Thực tiễn triển khai cho thấy, các cơ quan quản lý đánh giá rất cao những mô hình tiêu biểu, có sức lan tỏa mạnh mẽ và phù hợp với yêu cầu công tác dân tộc tại vùng biên giới, tiêu biểu là mô hình “Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng”, đây là mô hình hay gắn với chương trình thực hiện mục tiêu quốc gia.

Kể từ khi triển khai mô hình đã mang lại nhiều hiệu quả thiết thực như bảo đảm cơ hội học tập cho trẻ em dân tộc thiểu số, đặc biệt là các em có hoàn cảnh khó khăn; nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển nguồn nhân lực vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Giảm nguy cơ tái nghèo và nghèo đa chiều lâu dài cho hộ gia đình thông qua việc nâng cao trình độ học vấn, yếu tố then chốt tạo cơ hội việc làm, sinh kế và tăng thu nhập. Qua đó, góp phần tăng cường mối quan hệ quân dân, củng cố niềm tin của đồng bào đối với Đảng, Nhà nước.

Trong 5 năm, đơn vị đã hỗ trợ hơn 21.000 học sinh, trong đó 1.600 em được nuôi dưỡng trực tiếp tại đơn vị, tổng kinh phí thực hiện đạt 180 tỷ đồng.

“Bộ đội Biên phòng là lực lượng nòng cốt đưa chính sách dân tộc đến với cơ sở, nhất là tại các địa bàn khó khăn, vùng sâu, vùng xa, khu vực biên giới. Thông qua hệ thống cán bộ bám địa bàn, Bộ đội Biên phòng đã kịp thời phản ánh tâm tư, nguyện vọng của đồng bào, giúp các cơ quan chức năng có thêm căn cứ thực tiễn để hoàn thiện và cải cách chính sách phù hợp hơn”, Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo nhấn mạnh.

Ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau phát biểu tại hội nghị.

Thế trận lòng dân trên vùng biển cực Nam

Là tỉnh duy nhất cả nước có ba mặt giáp biển, sở hữu các đảo Hòn Khoai, Hòn Chuối, Cà Mau đang bước vào giai đoạn phát triển mới với các dự án hạ tầng động lực như tuyến cao tốc Cà Mau, cảng Hòn Khoai, mở rộng Cảng Hàng không Cà Mau và hệ thống logistics ven biển.

Ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cho biết, nhìn lại 10 năm qua, đời sống nhân dân khu vực biên giới biển của tỉnh từng bước được nâng lên, quốc phòng an ninh được giữ vững, thế trận lòng dân ngày càng vững chắc, trong đó có đóng góp quan trọng của lực lượng Bộ đội Biên phòng tỉnh.

 Đời sống nhân dân khu vực biên giới biển của tỉnh Cà Mau từng bước được nâng lên, quốc phòng an ninh được giữ vững, thế trận lòng dân ngày càng vững chắc, trong đó có đóng góp quan trọng của lực lượng Bộ đội Biên phòng tỉnh.

Theo ông Lê Văn Sử, các mô hình, phong trào tại Cà Mau đã đạt được các nhóm kết quả nổi bật. Một là các mô hình cụ thể hóa chủ trương xây dựng nền quốc phòng toàn dân, phát huy vai trò thế trận lòng dân trong bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới; phong trào đã thật sự đi vào đời sống, đưa nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới trở thành trách nhiệm và hành động của cả hệ thống kinh tế và nhân dân.

Hai là, các mô hình chăm lo trực tiếp đời sống nhân dân như “Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng”, “Lớp học tình thương trên đảo Hòn Chuối”, “Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản”, “Ngày hội Biên phòng toàn dân”... Trong các mô hình tiêu biểu được duy trì, các đơn vị đã huy động nguồn lực hỗ trợ khoảng 16.000 lượt người dân, giúp tạo sinh kế, hỗ trợ nhà ở cho khoảng 3.500 hộ với tổng số tiền gần 39 tỷ đồng. Đây là những kết quả thiết thực, góp phần thực hiện giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới, nâng cao đời sống nhân dân khu vực biên giới.

Ba là, các mô hình giữ vững chủ quyền, an ninh, an toàn trên biển, phối hợp đấu tranh với các hành vi khai thác thủy sản trái phép, hướng tới mục tiêu chấm dứt tình trạng tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài, đồng thời làm nòng cốt trong phòng chống thiên tai, cứu hộ, cứu nạn trên vùng biển thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão, áp thấp nhiệt đới.

Ông Lê Văn Sử khẳng định, thời gian tới, tỉnh Cà Mau sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng trong lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng khu vực biên giới biển vững mạnh, xây dựng nền quốc phòng toàn dân và thế trận biên phòng toàn dân ngày càng vững chắc, đáp ứng yêu cầu quản lý, bảo vệ chủ quyền trong bối cảnh mới.

Đại tá Trương Minh Đức, Chỉ huy trưởng Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu phát biểu tại hội nghị.

Chuyển đổi số nơi cột mốc biên giới

Là tỉnh biên giới phía Tây Bắc của Tổ quốc, Lai Châu có đường biên giới dài 265,165km với 101 cột mốc, tiếp giáp tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. Thời gian qua, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu đã triển khai nhiều chương trình giúp dân phát triển kinh tế, nổi bật là mô hình “Đồng hành chuyển đổi số ở khu vực biên giới”.

Đại tá Trương Minh Đức, Chỉ huy trưởng Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu cho biết, thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, đơn vị đã xây dựng mô hình đồng hành chuyển đổi số ở khu vực biên giới, xem đó là cơ hội để rút ngắn khoảng cách địa lý và tri thức cho cán bộ, chiến sĩ, nhân dân vùng biên.

Thực hiện phương châm “ba bám, bốn cùng” và chỉ đạo của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Đảng ủy, Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu đã quyết tâm tiến công vào mặt trận chuyển đổi số. Mục tiêu không phải biến cán bộ thành lập trình viên, mà giúp người dân tự khai thác dịch vụ công trực tuyến, cài đặt VNeID, tiếp cận thông tin chính thống và biết nhận diện, đấu tranh với các thông tin xấu độc trên không gian mạng.

Bộ đội Biên phòng tỉnh đã phối hợp với Viettel Lai Châu khảo sát, ghi nhận hơn 2.000 hộ dân chưa có điện thoại thông minh. Đơn vị đã chủ động tham mưu cho UBND tỉnh ban hành các văn bản chỉ đạo; thành lập 31 tổ tuyên truyền (phát triển từ mô hình “Thầy giáo quân hàm xanh xóa mù chữ” thành “Thầy giáo quân hàm xanh xóa mù công nghệ số”). Mỗi tổ từ 3 - 5 đồng chí, được tập huấn chuyên sâu để hướng dẫn nhân dân.

Đơn vị đã triển khai đồng bộ 6 mô hình điểm, trong đó mô hình hướng dẫn người dân bán hàng trên sàn thương mại điện tử đã giúp nhiều hộ dân tạo lập tài khoản, đưa các sản phẩm nông sản địa phương như sâm Lai Châu, trà cổ thụ, thảo quả, thịt trâu sấy tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng.

Cùng với đó là xây dựng Hòm thư góp ý quy chế dân chủ cơ sở, dán mã QR tại các bộ phận công tác để cán bộ, chiến sĩ phản ánh ẩn danh, giúp người chỉ huy nắm bắt tâm tư, giảm đơn thư vượt cấp.

Mô hình hòm thư tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm ẩn danh qua mã QR triển khai từ tháng 8/2025 đã tiếp nhận 190 nguồn tin, trong đó 103 nguồn tin có giá trị.

Mô hình hòm thư tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm ẩn danh qua mã QR triển khai từ tháng 8/2025 cũng đã giúp đơn vị tiếp nhận 190 nguồn tin, trong đó 103 nguồn tin có giá trị, giúp các đơn vị xác lập và đấu tranh thành công 5 chuyên án, bắt giữ, khởi tố 27/30 đối tượng về tội phạm ma tuý.

Đơn vị cũng phối hợp triệt phá một chuyên án lừa đảo, chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng, bắt giữ 40 đối tượng người Việt Nam, với khoảng 1.000 bị hại và số tiền chiếm đoạt khoảng 10 tỷ đồng.

"Hiện nay, quá trình xử lý văn bản điện tử, chữ ký số và mô hình "phòng họp không giấy" tại Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu cũng được triển khai hiệu quả, bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng", Chỉ huy trưởng Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu thông tin và cam kết, thời gian tới, Đảng ủy, Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu tiếp tục đổi mới tư duy, nâng cao hiệu quả chuyển đổi số, khơi thông mọi nguồn lực, củng cố thế trận biên phòng toàn dân, hỗ trợ nhân dân phát triển kinh tế và bảo vệ vững chắc chủ quyền biên giới quốc gia.

Từ những mô hình cụ thể ở cơ sở, niềm tin của đồng bào được củng cố, tạo nên sự đồng thuận và sức mạnh của nhân dân trong bảo vệ chủ quyền, xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển.  

Từ các tham luận trên có thể thấy, 10 năm xây dựng khu vực biên giới vững mạnh giai đoạn 2015-2025 là quá trình Bộ đội Biên phòng kiên trì bám dân, bám bản, bám địa bàn, gắn kết chặt chẽ chính sách dân tộc với nhiệm vụ quốc phòng, an ninh. Những mô hình cụ thể ở cơ sở đã củng cố thêm niềm tin của đồng bào, tạo sự đồng thuận và sức mạnh của nhân dân trong bảo vệ chủ quyền, xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển.