Xây hệ sinh thái khởi nghiệp để sinh viên kiến tạo giá trị mới

Sinh viên Trường Đại học Mở Hà Nội tại Diễn đàn 'Hành trình sinh viên khởi nghiệp 2025'.

Thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp sinh viên

Ngày 26/6, Trường Đại học Mở Hà Nội tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề “Thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp sinh viên trong các cơ sở giáo dục đại học”. Sự kiện quy tụ nhiều nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và giảng viên cùng trao đổi về giải pháp phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp trong các trường đại học.

Phát biểu tại hội thảo, PGS.TS Dương Thăng Long - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Mở Hà Nội cho rằng, năng lực quan trọng nhất của người học trong thế kỷ XXI không còn là trả lời những câu hỏi có sẵn, mà là khả năng phát hiện vấn đề mới, dám đặt ra câu hỏi và kiên trì tìm lời giải. Đây là tinh thần cốt lõi của đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp.

PGS.TS Dương Thăng Long - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Mở Hà Nội phát biểu tại hội thảo.

Theo PGS.TS Dương Thăng Long, khởi nghiệp không bắt đầu từ nguồn vốn hay việc thành lập doanh nghiệp, mà từ khát vọng tạo ra những giá trị mới cho cộng đồng và xã hội. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, Internet vạn vật và nhiều công nghệ mới đang làm thay đổi mạnh mẽ phương thức học tập, lao động và sáng tạo, lợi thế cạnh tranh sẽ thuộc về những người có tư duy đổi mới, khả năng thích ứng và dám hành động.

PGS.TS Dương Thăng Long nhấn mạnh, sinh viên ngày nay không chỉ học để tìm việc làm mà còn có thể trở thành những người kiến tạo giải pháp, mô hình phát triển mới. Tuy nhiên, để biến ý tưởng thành hiện thực, các trường đại học cần xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp đủ mạnh, tạo điều kiện để người học được thử nghiệm, hoàn thiện và phát triển các dự án sáng tạo.

"Khởi nghiệp sinh viên không nên chỉ dừng ở các cuộc thi hay phong trào mà phải trở thành một cấu phần quan trọng của giáo dục đại học. Mục tiêu không chỉ là tạo ra doanh nghiệp khởi nghiệp, mà còn hình thành đội ngũ nhân lực có tư duy đổi mới, năng lực kiến tạo và bản lĩnh dẫn dắt sự phát triển trong tương lai"- PGS.TS Dương Thăng Long nhấn mạnh.

Theo Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Mở Hà Nội, trong mỗi sinh viên đều có những tiềm năng chưa được đánh thức, có thể là một ý tưởng công nghệ, một giải pháp cho cộng đồng hoặc một mô hình kinh doanh mới. Điều quan trọng là tạo dựng môi trường để những tiềm năng ấy được nuôi dưỡng và phát triển.

TS Nguyễn Minh Phương - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Mở Hà Nội trao thư cảm ơn cho các đơn vị đồng hành.

Đại học cần trở thành "vườn ươm" đổi mới sáng tạo

Dù mỗi năm có nhiều ý tưởng khởi nghiệp được hình thành nhưng ThS Lương Tuấn Long - Trưởng phòng Công tác sinh viên, Trường Đại học Mở Hà Nội cho biết, tỷ lệ chuyển hóa thành doanh nghiệp thực tế vẫn dưới 10%. Phần lớn dự án dừng lại sau các cuộc thi do thiếu cơ chế hỗ trợ thương mại hóa.

Trong bối cảnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, các trường đại học cần đổi mới chương trình đào tạo theo hướng tích hợp các phương pháp Lean Startup, Design Thinking, năng lực ứng dụng AI và xây dựng mô hình thực nghiệm mở (Living Lab) để sinh viên được phát triển ý tưởng trong môi trường thực tế.

ThS Lương Tuấn Long cho rằng, trường đại học cần thực sự trở thành "vườn ươm" đổi mới sáng tạo thông qua việc hình thành quỹ hỗ trợ khởi nghiệp, tăng cường kết nối với doanh nghiệp, đồng thời bảo đảm mọi sinh viên, kể cả ở vùng sâu, vùng xa hay thuộc diện chính sách, đều có cơ hội tiếp cận hệ sinh thái khởi nghiệp một cách bình đẳng.

ThS Lương Tuấn Long - Trưởng phòng Công tác sinh viên, Trường Đại học Mở Hà Nội: Cơ sở giáo dục đại học cần thực sự trở thành "vườn ươm" đổi mới sáng tạo.

Từ kết quả nghiên cứu, Mai Thị Thúy Hà - giảng viên Trường Đại học Phương Đông nhận định, hệ sinh thái khởi nghiệp sinh viên ở Việt Nam phát triển nhanh về quy mô nhưng hiệu quả thương mại hóa còn hạn chế. Điểm nghẽn hiện nay nằm ở năng lực kết nối và cơ chế điều phối giữa các chủ thể trong hệ sinh thái.

Theo đó, cần hoàn thiện khung pháp lý về sở hữu trí tuệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và phát triển mô hình doanh nghiệp khoa học - công nghệ trong trường đại học; đồng thời xây dựng chính sách khuyến khích giảng viên, sinh viên tham gia khởi nghiệp theo mô hình spin-off.

Đối với các cơ sở giáo dục đại học, việc nâng cao năng lực điều phối hệ sinh thái cần được coi là ưu tiên chiến lược thông qua phát triển nền tảng kết nối số, mở rộng hợp tác với doanh nghiệp, nhà đầu tư, thúc đẩy mô hình Living Lab và ứng dụng AI trong quản trị nhằm tối ưu nguồn lực và nâng cao hiệu quả hỗ trợ khởi nghiệp.

Ông Bùi Tiến Dũng - chuyên viên Cao cấp Vụ Công tác Sinh viên (Bộ GD&ĐT) chia sẻ về phát triển hệ sinh thái hỗ trợ sinh viên khởi nghiệp trong các cơ sở giáo dục đại học: Vai trò của cơ chế, chính sách và kết nối nguồn lực.

Còn giảng viên Vũ Thị Phương Dung - Trường Đại học Ngoại thương đề xuất các trường đại học tái cấu trúc chương trình đào tạo theo hướng tăng cường học qua dự án thực tế, phát triển các học phần về đo lường và quản trị tác động xã hội, đồng thời xây dựng các trung tâm kết nối cộng đồng, ưu tiên hoạt động cố vấn, hỗ trợ pháp lý thay vì chỉ tập trung đầu tư cơ sở vật chất.

Đối với cơ quan quản lý, nữ giảng viên kiến nghị xây dựng cơ chế tài trợ có điều kiện cho các chương trình đào tạo khởi nghiệp tạo tác động, đồng thời ban hành khung năng lực quốc gia về khởi nghiệp. Các quỹ đầu tư và tổ chức trung gian cũng cần tăng cường phối hợp với trường đại học trong hoạt động cố vấn, kết nối thực tập và xây dựng bộ tiêu chí đánh giá tác động phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Đại biểu trao đổi tại hội thảo.

"Nếu sinh viên là những hạt giống đổi mới sáng tạo thì hệ sinh thái khởi nghiệp chính là mảnh đất nuôi dưỡng những hạt giống ấy lớn lên" - PGS.TS Dương Thăng Long chia sẻ.