XB-70 Valkyrie - Giấc mơ oanh tạc cơ siêu thanh Mach 3 dang dở của Mỹ

Cuối thập niên 1950, khi cuộc chạy đua hạt nhân giữa Mỹ và Liên Xô bước vào giai đoạn khốc liệt, Không quân Mỹ đặt ra yêu cầu phát triển một loại oanh tạc cơ chiến lược có thể bay ở tốc độ Mach 3 và độ cao trên 21 km.

Mục tiêu là tạo ra một nền tảng mang vũ khí hạt nhân có khả năng xuyên thủng hệ thống phòng không đối phương nhờ tốc độ và trần bay vượt trội.

Tập đoàn North American Aviation đã đưa ra thiết kế oanh tạc cơ siêu thanh XB-70 Valkyrie. Đây là máy bay ném bom chiến lược 6 động cơ phản lực, cấu hình cánh tam giác lớn với đầu cánh có thể gập xuống để tăng ổn định khi bay siêu thanh.

Thiết kế khí động học của XB-70 tận dụng hiệu ứng nén sóng xung kích để gia tăng lực nâng ở tốc độ cao, một giải pháp rất tiên tiến vào thời điểm đó.

Về thông số kỹ thuật, oanh tạc cơ siêu thanh XB-70 Valkyrie có chiều dài khoảng 56,6 m, sải cánh 32 m, chiều cao 9,4 m.

Trọng lượng rỗng khoảng 115 tấn, trọng lượng cất cánh tối đa xấp xỉ 245 tấn.

Máy bay được trang bị 6 động cơ phản lực General Electric YJ93-GE-3, cho phép đạt tốc độ tối đa khoảng 3.300 km/h, tương đương Mach 3,1, ở độ cao hơn 21 km. Tầm bay ước tính khoảng 6.900 km mà không tiếp nhiên liệu.

Khoang vũ khí của XB-70 được thiết kế để mang bom hạt nhân chiến lược với tổng tải trọng khoảng 14 tấn.

Theo cấu hình dự kiến, máy bay có thể mang 2 đến 4 bom hạt nhân nhiệt hạch trong khoang trong thân.

Tuy nhiên, vì chỉ dừng ở mức nguyên mẫu thử nghiệm, XB-70 chưa bao giờ được trang bị vũ khí thực chiến hoàn chỉnh.

Chuyến bay đầu tiên của nguyên mẫu XB-70 diễn ra năm 1964. Tổng cộng chỉ có 2 chiếc được chế tạo.

Dù đạt được nhiều cột mốc ấn tượng về tốc độ và độ cao, chương trình này nhanh chóng đối mặt với thực tế chiến lược thay đổi.

Sự phát triển nhanh chóng của tên lửa đất đối không tầm cao, đặc biệt là các hệ thống có khả năng đánh chặn mục tiêu bay ở độ cao lớn, khiến ưu thế bay cao của XB-70 không còn đảm bảo an toàn tuyệt đối.

Bên cạnh đó, học thuyết răn đe hạt nhân của Mỹ cũng chuyển dần sang ưu tiên tên lửa đạn đạo liên lục địa và tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo.

Những phương tiện này có chi phí vận hành thấp hơn và khả năng sống sót cao hơn trước đòn tấn công phủ đầu.

Trong bối cảnh ngân sách quốc phòng phải phân bổ cho nhiều chương trình lớn khác, việc sản xuất loạt oanh tạc cơ siêu thanh XB-70 Valkyrie với chi phí ước tính lên tới hàng trăm triệu USD mỗi chiếc trở nên khó khả thi.

Một yếu tố khác là tai nạn nghiêm trọng năm 1966 khi 1 nguyên mẫu XB-70 bị rơi sau va chạm trên không trong một chuyến bay thử nghiệm.

Sự cố này càng làm suy giảm niềm tin vào triển vọng của chương trình. Đến cuối thập niên 1960, dự án chính thức bị hủy bỏ, chỉ còn 1 chiếc được sử dụng cho mục đích nghiên cứu khí động học tốc độ cao.

Về quốc gia sử dụng, oanh tạc cơ siêu thanh XB-70 Valkyrie chưa từng được biên chế chính thức vào lực lượng tác chiến và không có quốc gia nào ngoài Mỹ vận hành loại máy bay này. Toàn bộ chương trình chỉ dừng ở quy mô thử nghiệm.

Dù không được sản xuất loạt, XB-70 để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử hàng không quân sự.

Những nghiên cứu về vật liệu chịu nhiệt, khí động học siêu thanh và điều khiển bay ở tốc độ Mach 3 đã đóng góp quan trọng cho các chương trình máy bay và tàu vũ trụ sau này.

XB-70 Valkyrie vì thế trở thành biểu tượng của một giai đoạn tham vọng công nghệ cao độ, khi con người tin rằng tốc độ có thể là lá chắn tối thượng trên bầu trời.

Giấc mơ về một oanh tạc cơ siêu thanh Mach 3 mang vũ khí hạt nhân xuyên lục địa cuối cùng đã không thành hiện thực, nhưng XB-70 Valkyrie vẫn được xem là một trong những thiết kế táo bạo và ấn tượng nhất từng xuất hiện trong lịch sử hàng không Mỹ.

Việt Hùng