Nga tung xe tăng T-55AM phóng tên lửa, công nghệ 'khủng' ra chiến trường

Binh lính Nga đang lắp đặt 'lồng chống drone' lên xe tăng T-55AM thuộc Trung đoàn Xe tăng 218, năm 2026. (Nguồn: These_Economics5014/Reddit)

Trong bối cảnh cuộc xung đột Nga-Ukraine kéo dài, Nga đã bất ngờ đưa những chiếc xe tăng T-55AM từ kho lưu trữ ra chiến trường, biến chúng thành vũ khí hỗ trợ hỏa lực với khả năng phóng tên lửa dẫn đường.

Những cỗ máy từ thập niên 1980 này không chỉ thể hiện sự thiếu hụt trang bị hiện đại mà còn minh chứng cho sức sống dai dẳng của công nghệ Liên Xô cũ, khi chúng được nâng cấp để đối phó với tác chiến hiện đại đầy drone và tên lửa chống tăng.

Xe tăng T-55AM là một biến thể nâng cấp của dòng T-55 huyền thoại, được Liên Xô phát triển từ những năm 1980 để cải thiện khả năng chiến đấu so với phiên bản gốc từ thập niên 1950.

Với trọng lượng chiến đấu khoảng 40.500kg, T-55AM duy trì kích thước cơ bản của dòng T-55, bao gồm chiều dài 9 mét khi tính cả nòng pháo, chiều rộng 3,37 mét và chiều cao 2,4 mét, cùng kíp lái gồm bốn người: chỉ huy, xạ thủ, nạp đạn và lái xe.

Lớp giáp được tăng cường đáng kể nhờ sử dụng giáp appliqué BDD kiểu "lông mày" ở mặt trước tháp pháo và phần trên thân xe, nâng độ dày giáp thép đồng nhất lên mức tối đa 203mm ở mặt trước tháp pháo và 97mm ở mặt trước thân xe với góc nghiêng 58 độ, giúp cải thiện khả năng chống chịu so với các loại đạn chống tăng thông thường.

Tuy nhiên, so với các xe tăng hiện đại, lớp giáp này vẫn dễ bị xuyên thủng bởi tên lửa chống tăng tiên tiến như Javelin hay NLAW, dẫn đến việc Nga thường sử dụng chúng ở vị trí hỗ trợ từ xa thay vì xung phong trực tiếp.

Về hệ thống động lực, T-55AM được trang bị động cơ diesel V-55U hoặc phiên bản tăng áp với công suất lên đến 620-690 mã lực, cho phép đạt tốc độ tối đa 50 km/h trên địa hình bằng phẳng và 35 km/h off-road, cùng phạm vi hoạt động 385-545km tùy theo điều kiện.

Xe tăng T-55 Nga được phát hiện tại vùng lãnh thổ bị chiếm đóng ở tỉnh Kherson, Ukraine, năm 2024. (Nguồn: Kibuki/Reddit)

Hệ thống treo thanh xoắn kết hợp với lốp cao su giúp xe vượt chướng ngại vật dọc 0,8 mét, hào rộng 2,7 mét và lội nước sâu 1,4 mét mà không cần chuẩn bị, hoặc lên đến 5 mét với thiết bị hỗ trợ.

Áp suất mặt đất 0,89 kg/cm² giúp xe tăng T-55AM di chuyển linh hoạt trên địa hình mềm, nhưng tuổi thọ cao của hệ thống này cũng đồng nghĩa với việc bảo dưỡng phức tạp, đặc biệt khi Nga phải khai thác từ kho lưu trữ lâu năm.

Những nâng cấp này nhằm bù đắp cho thiết kế cổ điển, nhưng chúng vẫn lộ rõ hạn chế khi đối mặt với tác chiến bất đối xứng tại Ukraine, nơi xe tăng dễ trở thành mục tiêu của drone cảm tử.

Điểm nổi bật nhất của T-55AM là khả năng phóng tên lửa dẫn đường qua nòng pháo, một công nghệ tiên tiến thời bấy giờ được tích hợp vào hệ thống điều khiển hỏa lực nâng cấp.

Pháo chính vẫn là loại D-10T2S cỡ nòng 100mm rifled, có góc nâng từ -5 đến +18 độ và xoay 360 độ, với khả năng bắn các loại đạn thông thường như phân mảnh nổ cao, chống tăng và HEAT có khả năng xuyên thủng 390mm giáp.

Tuy nhiên, phiên bản AM được trang bị hệ thống kiểm soát hỏa lực Volna hoặc tương đương, kết hợp với kính ngắm laser KTD-1 và ổn định hai chiều, cho phép bắn tên lửa chống tăng dẫn đường laser như 9M117 Bastion (hay còn gọi là AT-10 Stabber theo phân loại NATO).

Loại tên lửa này có tầm bắn lên đến 4-5km, đầu đạn tandem có khả năng xuyên thủng giáp phản ứng nổ (ERA) và giáp đồng nhất lên đến 550-600mm, biến T-55AM thành một nền tảng hỗ trợ hỏa lực tầm xa hiệu quả.

Nga đã điều động cả xe tăng T-55AM ra chiến trường Ukraine. Nguồn: Truyền thông Nga.

Ngoài ra, xe còn có súng máy đồng trục 7,62mm SGMT với 1.500 viên đạn và súng máy phòng không 12,7mm DShKM, tăng cường khả năng chống bộ binh và mục tiêu bay thấp.

Những tính năng này giúp T-55AM không chỉ là xe tăng mà còn đóng vai trò như pháo tự hành, đặc biệt hữu ích trong việc hỗ trợ bộ binh Nga tại các khu vực như Donetsk hay Kherson.

Sự xuất hiện của T-55AM tại Ukraine từ năm 2023 và tiếp tục đến 2026, phản ánh tình trạng khan hiếm trang bị của Nga sau khi mất hơn 11.600 xe tăng trong cuộc xung đột.

Các nguồn tin xác nhận Nga đã sửa chữa và triển khai những chiếc T-55AM từ kho lưu trữ, thường gắn thêm giáp lưới chống drone và sử dụng chúng làm phương tiện hỗ trợ hỏa lực thay vì xe tăng chủ lực.

Hình ảnh từ tháng 2 cho thấy một chiếc T-55AM tại xưởng sửa chữa của Trung đoàn tăng 218, với các nâng cấp bổ sung như bảo vệ chống mìn và hệ thống quang học cải tiến để đối phó với mối đe dọa từ vũ khí chống tăng Ukraine.

Tuy nhiên, công nghệ từ thời Chiến tranh Lạnh này khó lòng cạnh tranh với các xe tăng hiện đại như T-90 hay Abrams, dẫn đến tỷ lệ tổn thất cao khi chúng bị drone và tên lửa nhắm đến.

Việc Nga tiếp tục khai thác T-55AM nhấn mạnh chiến lược tận dụng tài nguyên cũ, nhưng cũng lộ rõ khoảng cách công nghệ, khiến chúng chỉ phù hợp cho vai trò phòng thủ hoặc tấn công gián tiếp trong bối cảnh xung đột kéo dài.

Đào Cảnh