Xe điện thúc đẩy làn sóng du lịch không khách sạn tại Trung Quốc

Năm 2023, vợ chồng Junya Zhen và Jie Cui nghỉ công việc giáo viên tại tỉnh Hà Bắc để bắt đầu hành trình rong ruổi khắp Trung Quốc trên chiếc SUV hybrid Wey Lanshan của Great Wall Motor.

Trong nhiều tháng, họ sinh hoạt ngay trên xe. Vừa lái xe, nấu ăn và nghỉ ngơi, vừa ghi lại hành trình để chia sẻ trên mạng xã hội. Hiện hai người thu hút hơn 570.000 người theo dõi trên Xiaohongshu và Douyin, hai nền tảng mảng xã hội lớn nhất Trung Quốc.

Jie Cui và Junya Zhen thư giãn trên chiếc xe hybrid trong chuyến đi đến Tân Cương, tây bắc Trung Quốc, vào tháng 6. (Ảnh: Jie Cui/Bloomberg)

Zhen cho biết cô từng nghĩ xã hội ngày càng vô cảm nhưng những chuyến đi đã thay đổi suy nghĩ đó. “Dù gặp khó khăn gì, luôn có người sẵn sàng giúp đỡ. Sự ấm áp ấy khiến tôi không thể quên”, cô nói.

Câu chuyện của cặp đôi phản ánh xu hướng mới tại Trung Quốc, nơi ngày càng nhiều người lựa chọn du lịch bằng ô tô điện hoặc hybrid thay vì máy bay hay tàu hỏa.

Với hệ thống sạc phủ khắp cả nước, nhiều du khách không còn phụ thuộc vào khách sạn mà biến chính chiếc xe thành nơi nghỉ ngơi, tạo nên một nền kinh tế “cắm trại trên ôtô” trị giá hàng tỷ nhân dân tệ.

Xe điện trở thành “khách sạn di động”

Lợi thế lớn nhất của Trung Quốc là quy mô thị trường xe điện và hạ tầng sạc. Đây là thị trường xe điện lớn nhất thế giới.

Năm 2025, BYD vượt Tesla để trở thành hãng xe điện lớn nhất toàn cầu. Đến cuối năm, số xe điện và xe hybrid sạc ngoài lưu thông trên đường đã vượt 44 triệu chiếc, tương đương khoảng 13% tổng số ôtô cả nước.

Mạng lưới sạc tiếp tục mở rộng nhanh. Tính đến quý I/2026, Trung Quốc có hơn 21 triệu điểm sạc, tăng 50% so với cùng kỳ năm trước, trong đó gần như toàn bộ trạm dừng nghỉ trên cao tốc đều được trang bị trạm sạc.

Đại dịch COVID-19 cũng góp phần thúc đẩy xu hướng này. Khi việc đi lại quốc tế bị hạn chế, nhiều người chuyển sang cắm trại và du lịch trong nước, kéo theo nhu cầu đối với những mẫu xe có thể nghỉ qua đêm.

Các hãng xe nhanh chóng nắm bắt cơ hội. Từ năm 2022, nhiều nhà sản xuất bổ sung các tính năng phục vụ cắm trại như ghế gập phẳng thành giường, chế độ “cắm trại” giúp duy trì nhiệt độ trong cabin suốt đêm, cấp điện cho đèn, bếp hay các thiết bị gia dụng. Hãng XPeng thậm chí còn tích hợp chế độ “ngủ” với âm thanh tiếng lửa trại, sóng biển hoặc mưa để hỗ trợ giấc ngủ.

Daniel Wu, Giám đốc thương hiệu và marketing toàn cầu của XPeng, cho biết nhiều người coi ôtô là không gian riêng tư giữa cuộc sống đô thị đông đúc.

“Không ít người sau giờ làm vẫn ngồi trong xe thêm khoảng một tiếng để nghỉ ngơi hoặc chơi game trước khi về nhà, đơn giản vì đây là nơi rất thoải mái”, ông Wu nói.

Những chiếc SUV chạy điện ngày nay cũng có thể đóng vai trò như lều trại dã ngoại cuối tuần. Bộ pin dung lượng lớn không chỉ vận hành xe mà còn cấp điện cho bếp nướng, tủ lạnh mini, máy chiếu hay các thiết bị cắm trại khác. Thậm chí, startup Rox Motor Tech còn phát triển mẫu SUV tích hợp khu bếp phía sau với bếp từ và máy cấp nước.

Kinh tế cắm trại bùng nổ

Lea Lee, 33 tuổi, nghỉ việc thiết kế cách đây hai năm để theo đuổi cuộc sống cắm trại toàn thời gian trên ôtô. Việc ngủ trên xe giúp cô có thể đưa theo hai chú mèo cưng - điều vốn rất khó thực hiện nếu ở khách sạn.

“Một trong những chuyến đi đáng nhớ nhất là ở Tân Cương. Chúng tôi đỗ xe ngay cạnh con suối, xung quanh chỉ có đồng cỏ và thiên nhiên. Hai con mèo được tự do chạy nhảy cả ngày”, Lee kể.

Lea Lee cùng chú mèo của mình trên dãy núi Tây Tạng vào tháng 4/2025. (Ảnh: Lea Lee/Bloomberg)

Trên Douyin, chủ đề “cuộc sống cắm trại trên ô tô” đã thu hút hơn 9,2 tỷ lượt xem. Các video hướng dẫn cải tạo xe điện thành nơi nghỉ qua đêm, giới thiệu phụ kiện hay chia sẻ kinh nghiệm du lịch ngày càng phổ biến.

Sự phát triển của xu hướng này cũng kéo theo một thị trường phụ kiện sôi động. Trên nền tảng thương mại điện tử Taobao xuất hiện hàng nghìn sản phẩm như rèm che cửa kính, bàn gắn vô-lăng, lều tắm ngoài trời hay đệm ngủ thiết kế riêng cho từng mẫu xe. Một mẫu đệm giá 109 nhân dân tệ (khoảng 420.000 đồng) đã bán hơn 600.000 chiếc trên JD.com.

Dan Deng, nhà sáng lập một doanh nghiệp sản xuất đệm ngủ cho ô tô, cho biết doanh thu hằng năm của công ty đã đạt khoảng 10 triệu USD kể từ khi thành lập năm 2020. Ông kỳ vọng doanh thu sẽ tăng gấp đôi trong năm nay và mở rộng sang thị trường Mỹ.

“Nhu cầu hiện không chỉ đến từ người cắm trại mà còn từ những người muốn nghỉ trưa hoặc nghỉ ngơi trong các chuyến đi dài. Ngày càng nhiều người coi chiếc xe là không gian sống thứ ba”, ông nói.

Theo iiMedia Research, quy mô thị trường cắm trại của Trung Quốc có thể đạt khoảng 72 tỷ USD vào năm 2030, gấp đôi so với năm 2024.

Tiết kiệm chi phí nhưng không tránh khỏi tranh cãi

Trong bối cảnh thị trường bất động sản suy giảm kéo dài và người dân thắt chặt chi tiêu, du lịch bằng ô tô trở thành phương án tiết kiệm hơn so với nghỉ dưỡng truyền thống ở Trung Quốc.

Kỳ nghỉ lễ Quốc tế Lao động vừa qua, nước này ghi nhận 325 triệu lượt du lịch nội địa, tăng 3,6% so với cùng kỳ, nhưng tổng chi tiêu chỉ tăng 2,9%, cho thấy người dân vẫn ưu tiên các lựa chọn ít tốn kém.

Trong khi đó, giá phòng khách sạn tại Trung Quốc tiếp tục leo thang. Vào các dịp cao điểm như Tết Nguyên đán, giá phòng tại những điểm đến nổi tiếng như Tam Á có thể tăng gấp ba lần.

Chính phủ cũng góp phần thúc đẩy du lịch bằng ô tô khi miễn phí cao tốc trong các kỳ nghỉ lớn. Dịp lễ Quốc tế Lao động, 92% các chuyến đi liên vùng được thực hiện bằng đường bộ, trong đó xe năng lượng mới chiếm gần 25% lưu lượng trên cao tốc.

Tuy nhiên, làn sóng cắm trại bằng ô tô cũng gây ra không ít tranh cãi. Truyền thông địa phương phản ánh tình trạng người cắm trại chiếm dụng bãi đỗ xe công cộng, nấu ăn trong công viên hoặc xả rác sau khi sử dụng.

Nhiều người còn chia sẻ trên các ứng dụng bản đồ những địa điểm có thể đỗ xe qua đêm miễn phí gần trường học, rạp chiếu phim hay khu dân cư. Trước thực trạng này, một số địa phương đã siết quy định. Các thành phố như Thâm Quyến, Tam Á, Bắc Hải hay Thụy Lệ hạn chế hoặc cấm đỗ xe qua đêm tại công viên, đồng thời khuyến khích du khách sử dụng các khu cắm trại được cấp phép.

Dù vậy, với những người đã gắn bó với lối sống này, sự tự do vẫn là lý do lớn nhất để họ tiếp tục lên đường.

“Chúng tôi không phải đặt phòng khách sạn hay lo giờ trả phòng”, Zhen nói. “Nếu mệt, chúng tôi chỉ cần dừng xe và ngủ nghỉ thoải mái”.