Xe điện toàn cầu bước vào cuộc đua giá

Thị trường xe điện ngày càng đa dạng.

Tái định hình thị trường

Theo Báo cáo Triển vọng xe điện toàn cầu năm 2026 của BloombergNEF (đơn vị nghiên cứu về năng lượng và chuyển đổi xanh thuộc Tập đoàn Bloomberg), năm 2026 thế giới dự kiến tiêu thụ hơn 23 triệu xe điện, tăng 11% so với năm trước và chiếm khoảng 27% tổng doanh số ô tô mới toàn cầu. BloombergNEF cũng hạ dự báo tăng trưởng xe điện năm thứ hai liên tiếp, cho rằng thị trường đang chuyển từ giai đoạn tăng trưởng nóng sang giai đoạn trưởng thành hơn, trong đó giá bán trở thành yếu tố cạnh tranh quan trọng thúc đẩy quá trình phổ cập xe điện.

Theo bà Aleksandra O'Donovan - Trưởng bộ phận xe điện của BloombergNEF, quá trình điện hóa vẫn tiếp tục nhưng sẽ diễn ra không đồng đều giữa các thị trường. Giá pin giảm, xe điện ngày càng có giá phải chăng và nhu cầu tăng tại các nền kinh tế mới nổi sẽ tiếp tục thúc đẩy xu hướng này.

Trung Quốc hiện là tâm điểm của cuộc cạnh tranh giá khi chiếm khoảng 63% doanh số xe điện toàn cầu. Theo chuyên trang Automotive World, nước này có năng lực sản xuất khoảng 55,5 triệu xe mỗi năm nhưng nhu cầu trong nước chỉ khoảng 23 triệu xe, khiến công suất sử dụng chỉ đạt gần 50%. Áp lực dư thừa nguồn cung buộc nhiều doanh nghiệp liên tục giảm giá để duy trì thị phần.

Mức giảm giá trung bình của các mẫu xe BYD trong tháng 3/2026 đã lên tới 10%, cao nhất từ trước đến nay. Cuộc chiến giá đã khiến ngành ô tô nước này thất thu khoảng 471 tỷ nhân dân tệ (69 tỷ USD) trong giai đoạn 2023-2025, đồng thời kéo giá bán xe trung bình giảm 11%, từ 217.000 nhân dân tệ xuống còn 194.000 nhân dân tệ.

Ngay cả BYD, hãng xe điện lớn nhất thế giới, cũng chịu sức ép khi lợi nhuận năm 2026 lần đầu suy giảm kể từ sau đại dịch Covid-19. Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc BYD Vương Truyền Phúc cho rằng ngành xe điện đã bước vào "giai đoạn loại trực tiếp khốc liệt".

Cuộc đua giảm giá kéo dài cũng buộc Chính phủ Trung Quốc phải can thiệp. Tháng 1/2026, Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin, Ủy ban Cải cách và Phát triển quốc gia cùng Cơ quan Quản lý thị trường nhà nước đã triệu tập đại diện 17 hãng xe năng lượng mới. Các cơ quan quản lý yêu cầu doanh nghiệp chấm dứt các cuộc chiến giảm giá thiếu kiểm soát, tăng cường cạnh tranh lành mạnh và bảo đảm sự phát triển bền vững của ngành.

Cuộc cạnh tranh nhanh chóng lan sang châu Âu. Đầu tháng 7/2026, hãng xe Dacia giảm 4.000 bảng Anh cho mẫu Spring, đưa giá khởi điểm xuống còn 11.990 bảng Anh, chỉ một ngày sau khi hãng xe Trung Quốc Leapmotor hạ giá mẫu T03 xuống 12.995 bảng Anh. Việc liên tiếp điều chỉnh giá cho thấy cuộc cạnh tranh về giá đã bắt đầu xuất hiện ở phân khúc xe điện cỡ nhỏ tại châu Âu.

Cùng với giá bán, cục diện thị phần cũng thay đổi nhanh chóng. Theo số liệu của Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô châu Âu (ACEA), trong tháng 5/2026, doanh số xe điện thuần tại châu Âu tăng 39,1%, xe hybrid sạc ngoài tăng 13,2% và xe hybrid tăng 8,2%. Ba dòng xe này chiếm hơn hai phần ba tổng lượng ô tô đăng ký mới. Trong khi các hãng truyền thống như Renault, Stellantis và Volkswagen đều giảm doanh số từ 1-3%, các thương hiệu Trung Quốc lại tăng trưởng mạnh, như Leapmotor tăng 465,1%, Chery tăng 244,1% và BYD tăng 136,6%.

Công nghệ chiếm ưu thế

Các chuyên gia cho rằng cuộc đua giảm giá khó có thể kéo dài khi biên lợi nhuận ngày càng thu hẹp và chi phí sản xuất tăng trở lại. Ông Brian Gu - Phó chủ tịch hãng xe điện Trung Quốc Xpeng nhận định châu Âu khó lặp lại kịch bản của Trung Quốc, bởi người tiêu dùng tại các thị trường phát triển quan tâm nhiều hơn đến chất lượng, công nghệ và trải nghiệm sử dụng thay vì chỉ giá bán. Xpeng đầu tư mạnh vào trí tuệ nhân tạo (AI), hệ thống lái tự động, robotaxi và robot hình người, trong khi BYD liên tục phát triển công nghệ pin và các tính năng hỗ trợ lái nhằm gia tăng giá trị sản phẩm.

Ngay tại Trung Quốc, khả năng tiếp tục giảm giá cũng đang thu hẹp. Sau khi chính phủ cắt giảm một phần ưu đãi thuế mua xe điện và giá lithium carbonate (nguyên liệu quan trọng để sản xuất pin) tăng khoảng 130% so với giữa năm 2025, nhiều doanh nghiệp chuyển sang các hình thức ưu đãi khác. Theo Automotive World, BYD và Tesla triển khai chương trình vay mua xe lãi suất 0% trong 5-7 năm, tặng miễn phí các gói hỗ trợ lái trị giá 15.000-35.000 nhân dân tệ, hoặc nâng giá thu mua xe cũ để giảm chi phí thực tế cho khách hàng.

Ở châu Âu, nhiều hãng cũng lựa chọn nâng cấp sản phẩm để giữ sức cạnh tranh. Chẳng hạn, sau khi giảm giá mẫu Spring, Dacia đồng thời giới thiệu phiên bản Spring 100 với động cơ mạnh hơn, màn hình cảm ứng 10,1 inch, hỗ trợ Apple CarPlay và Android Auto không dây, camera lùi cùng tính năng cấp điện cho thiết bị bên ngoài.

Trong khi đó, thị trường Mỹ phản ánh một hướng đi khác. Giá xe mới trung bình hiện ở mức khoảng 46.400 USD, trong khi chưa đến 5% số xe mới có giá dưới 25.000 USD. Trái ngược với Trung Quốc, nơi có hơn 200 mẫu xe điện và hybrid trong phân khúc này, thị trường Mỹ chỉ có 8 mẫu xe. Chi phí cao khiến nhiều người tiêu dùng lựa chọn xe hybrid như một giải pháp trung gian. Trong nửa đầu năm 2026, doanh số xe hybrid tại Mỹ tăng 19%, trong khi doanh số xe điện của General Motors giảm 33%, cho thấy khả năng chi trả vẫn là yếu tố ảnh hưởng lớn đến quyết định mua xe.

Cuộc đua xe điện đang chuyển từ cạnh tranh giá sang cạnh tranh năng lực. Trong dài hạn, doanh nghiệp vừa kiểm soát tốt chi phí, vừa duy trì lợi thế công nghệ và tạo ra giá trị khác biệt sẽ có nhiều cơ hội dẫn dắt thị trường.