Xe điện Trung Quốc: 'Bức tranh' thị phần tại Hàn Quốc và Nhật Bản

Một phòng trưng bày của BYD tại Seoul, Hàn Quốc.

Bước tiến tại Hàn Quốc

Vào tháng 7, bà Kim Min-seon, một người phụ nữ 48 tuổi sống tại Seoul (Hàn Quốc), đã mua một chiếc xe điện của hãng BYD (Trung Quốc). Nhiều người quen đã thắc mắc về quyết định này của bà. Chỉ vài năm trước, việc mua một chiếc xe Trung Quốc là điều khó có thể tưởng tượng được tại Hàn Quốc, khi người tiêu dùng nước này có quan điểm rằng xe từ Trung Quốc là hàng kém chất lượng. Nhưng giờ mọi chuyện đã khác.

Với mức giá khoảng 18.500 USD, mẫu xe nhỏ gọn Dolphin của BYD không chỉ rẻ mà còn được trang bị đầy đủ tiện nghi, và quan trọng hơn là các đại lý luôn có sẵn hàng để giao ngay. Trước đó, bà Kim từng muốn mua một chiếc Hyundai Casper chạy điện, nhưng được thông báo rằng phải chờ hơn hai năm mới nhận được xe.

Sau khi mở rộng nhanh chóng tại châu Âu và các khu vực khác, BYD cùng các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc khác hiện đang nhắm đến thị trường Hàn Quốc và Nhật Bản, hai quốc gia có ngành công nghiệp ô tô lâu đời và không thiếu những người tiêu dùng hoài nghi. Dù đã bắt đầu tạo được chỗ đứng tại Hàn Quốc, nhưng doanh số của họ tại Nhật Bản vẫn còn khá khiêm tốn.

Sự khác biệt này một phần xuất phát từ tốc độ phổ cập xe điện. Theo dữ liệu ngành ô tô, khoảng 1/4 số ô tô mới bán ra tại Hàn Quốc trong năm nay là xe điện, trong khi con số này ở Nhật Bản chỉ là 3%.

Các nhà điều hành và chuyên gia phân tích trong ngành cho biết, các hãng xe Trung Quốc đã chứng minh được năng lực thông qua việc dành nhiều năm xây dựng mạng lưới đại lý và tinh chỉnh sản phẩm để phù hợp với thị hiếu địa phương.

Đây là chiến lược xuất phát từ cả sự tự tin lẫn tính cấp thiết: Trung Quốc hiện sản xuất những mẫu xe có công nghệ tiên tiến hàng đầu thế giới với mức giá mà các đối thủ khó lòng cạnh tranh. Tuy nhiên, thị trường nội địa Trung Quốc đã quá bão hòa với vô số thương hiệu, buộc các nhà sản xuất phải tìm kiếm cơ hội tăng trưởng và lợi nhuận ở nước ngoài.

Ông Liao Jingnan, người sáng lập công ty tư vấn MobyInfo có trụ sở tại Tokyo, nhận định: "Họ thâm nhập thị trường trước, quan sát tình hình rồi dần dần điều chỉnh chiến lược của mình".

Theo công ty nghiên cứu thị trường Carisyou, trong chín tháng đầu năm nay, BYD đã bán được hơn 20.000 xe tại Hàn Quốc, vượt qua tổng doanh số của Toyota và thương hiệu con Lexus cộng lại.

Ông Lee Jae-il, chuyên gia phân tích cấp cao tại Eugene Investment & Securities, cho biết BYD đã tận dụng thành công nhu cầu ngày càng tăng đối với xe điện giá rẻ tại Hàn Quốc. Giá xăng dầu đã tăng gần 10% kể từ khi xung đột giữa Mỹ-Israel và Iran nổ ra, trong khi Hyundai và Kia chủ yếu tập trung vào phân khúc xe điện cao cấp, với rất ít lựa chọn có giá dưới 30.000 USD.

Theo Reuters, thương hiệu Zeekr thuộc tập đoàn Geely đã bắt đầu nhận đơn đặt hàng cho mẫu SUV 7X tại Hàn Quốc từ tháng 6 và dự kiến ​​mở tới 14 phòng trưng bày vào cuối năm nay. Trong khi đó, Xpeng, công ty đã thành lập chi nhánh tại Hàn Quốc vào năm ngoái, hiện đang tìm kiếm nhân sự để phát triển mạng lưới bán lẻ, theo một thông tin tuyển dụng trên LinkedIn. Cả Geely và Xpeng hiện vẫn chưa đưa ra phản hồi với thông tin này .

Những điều này đang làm các nhà sản xuất ô tô Hàn Quốc tỏ ra lo ngại. Ông Jeong Dae-jin, Chủ tịch Hiệp hội Ô tô & Di chuyển Hàn Quốc (Korea Automobile & Mobility Association), đã kêu gọi áp dụng các ưu đãi thuế cho xe điện sản xuất trong nước và cho rằng, các nhà sản xuất ô tô trong nước đang ở trong tình thế "rất cấp bách".

Anh Lee Seong-dong lái chiếc xe điện BYD Dolphin của mình tại Seoul, Hàn Quốc.

Nhật Bản – thử thách khó khăn hơn

Nhật Bản có thể sẽ là nơi thử thách sự kiên nhẫn của các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc. Tại đây, các thương hiệu nước ngoài chỉ chiếm khoảng 6% doanh số xe du lịch, và người tiêu dùng ưu tiên các dòng xe hybrid – công nghệ vốn được Toyota thúc đẩy mạnh mẽ.

BYD, hãng xe bắt đầu bán sản phẩm tại Nhật Bản từ năm 2023, hiện có hơn 75 đại lý và dự định mở rộng lên 100 đại lý trong tương lai. Nhưng trong chín tháng đầu năm nay, hãng chỉ bán được chưa đầy 4.000 chiếc xe tại Nhật Bản, tương đương với thị phần chỉ 0,1%.

Vào tháng 7, BYD đã ra mắt một mẫu xe điện (EV) có thiết kế vuông vức thuộc phân khúc xe siêu nhỏ "kei" – phân khúc vốn đang dược các doanh nghiệp nội địa Nhật Bản thống trị. Tính đến tháng 9, hãng mới chỉ bán được khoảng 650 chiếc thuộc dòng này, mặc dù tổng doanh số của BYD tại Nhật Bản vẫn tăng đều qua các năm.

Ông Marc Yamada, chuyên gia từ công ty tư vấn Alvarez & Marsal, nhận định: "Vấn đề không nằm ở thị phần, mà nằm ở sự tăng trưởng".

Trong khi đó, ông Koji Yamamoto, Giám đốc Công nghệ của EMT – một công ty khởi nghiệp được Chery hậu thuẫn – chia sẻ với Reuters rằng, hãng dự định ra mắt một mẫu xe "kei" vào nửa đầu năm 2027, cùng ba mẫu xe khác vào năm 2029. Ông cho biết thêm, mục tiêu của công ty là tiến tới sản xuất xe ngay tại Nhật Bản vào những năm 2030.

Ông Hiroyasu Koma, Giám đốc điều hành của folofly – đơn vị phân phối xe Zeekr – cho biết Zeekr dự định ra mắt một mẫu xe van hạng sang tại Nhật Bản, với đối tượng khách hàng mục tiêu ban đầu là các đội xe taxi và dịch vụ xe có tài xế riêng.

Một người chắc chắn sẽ không sớm mua xe ô tô Trung Quốc là ông Fumio Kuwabara, một trong những người tiên phong sử dụng xe điện tại Nhật Bản từ năm 2010. Ông cho biết mình không tin tưởng vào các dòng xe đến từ Trung Quốc. "Tôi có cảm giác họ đã cắt giảm chất lượng ở những chi tiết mà người dùng không thể nhìn thấy được," ông Kuwabara nói.

Hiện vẫn chưa rõ liệu người tiêu dùng Nhật Bản sẽ tiếp tục giữ thái độ thận trọng hay cuối cùng sẽ vượt qua được tâm lý e ngại đó, giống như trường hợp của anh Lee Seong-dong, một nhà sáng tạo nội dung người Hàn Quốc, người đã mua một chiếc xe Dolphin. "Thành thật mà nói, trước đây tôi cũng không có ấn tượng tốt về xe ô tô Trung Quốc. Nhưng khi tận mắt nhìn thấy chiếc xe và trực tiếp cầm lái, suy nghĩ của tôi đã thay đổi rất nhiều", anh Lee chia sẻ.

Tại Việt Nam, tính đến tháng 9/2026, thị trường đã đón nhận khoảng 40 mẫu ô tô mới được giới thiệu tới người tiêu dùng. Đáng chú ý, có tới hơn 30% sản phẩm đến từ các thương hiệu Trung Quốc. Trung bình cứ ba mẫu xe mới xuất hiện trên thị trường thì có một đại diện đến từ các nhà sản xuất rung Quốc.

Với khoảng 13 mẫu xe và phiên bản mới được giới thiệu trong 9 tháng đầu năm 2026, chiếm gần 1/3 tổng số ô tô mới trình làng, các hãng xe Trung Quốc không chỉ phủ kín các phân khúc từ phổ thông đến hạng sang, mà còn đang tạo ra một cuộc đua khốc liệt về công nghệ truyền động, đặc biệt là các dòng xe Hybrid (HEV), Plug-in Hybrid (PHEV) và thuần điện (BEV).

Theo Tạp chí Kinh tế Việt Nam (VnEconomy), tổng hợp dữ liệu chi tiết từ nhiều nguồn về lượng xe mới đăng ký lần đầu và đăng ký lại trong 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy tổng doanh số bán xe của các thương hiệu Trung Quốc tại Việt Nam chỉ đạt khoảng gần 10.000 xe, tăng trưởng khoảng hơn 20% so với con số gần 8.000 xe của nửa đầu năm 2025.

Thương hiệu nội địa VinFast tiếp tục thống trị phân khúc xe điện nhờ hệ sinh thái trọn gói từ sản phẩm, trạm sạc, chính sách tài chính cho đến hệ thống dịch vụ hậu mãi. Ở phân khúc xe động cơ đốt trong và xe Hybrid, các ông lớn Nhật Bản và Hàn Quốc như Toyota, Hyundai, Kia, Mitsubishi hay Ford vẫn giữ vững thị phần nhờ việc lắp ráp trong nước, liên tục điều chỉnh giá bán linh hoạt và nâng cấp trang bị để tiệm cận với xe Trung Quốc.