Xe tăng chủ lực T-64BM Bulat, nỗ lực hồi sinh huyền thoại T-64 của Ukraine

Trong lịch sử thiết giáp Liên Xô, xe tăng chủ lực T-64 có vị trí đặc biệt. Đây là mẫu xe tăng đầu tiên trên thế giới kết hợp nhiều công nghệ mang tính đột phá như giáp composite, hệ thống nạp đạn tự động và kíp lái chỉ còn 3 người.

Khi Liên Xô tan rã, Ukraine tiếp nhận hàng nghìn xe tăng T-64 cùng cơ sở sản xuất nổi tiếng tại Kharkiv, nơi từng chế tạo dòng xe này.

Tuy nhiên, bước sang thế kỷ 21, các phiên bản T-64 cũ bắt đầu trở nên lạc hậu trước sự phát triển nhanh của tên lửa chống tăng và hệ thống tác chiến hiện đại.

Để duy trì lực lượng thiết giáp với ngân sách hạn chế, Ukraine quyết định triển khai chương trình nâng cấp sâu mang tên T-64BM Bulat.

Mục tiêu của dự án là biến những xe tăng T-64 cũ thành phương tiện chiến đấu hiện đại hơn mà không cần đầu tư chi phí khổng lồ cho xe tăng hoàn toàn mới.

Điểm thay đổi dễ nhận thấy nhất trên T-64BM Bulat là lớp giáp phản ứng nổ Nozh được lắp dày quanh thân và tháp pháo.

Đây là loại giáp phản ứng nổ do Ukraine tự phát triển nhằm tăng khả năng chống tên lửa chống tăng và đạn xuyên giáp động năng.

Các khối giáp khiến ngoại hình T-64BM Bulat góc cạnh và nặng nề hơn đáng kể so với T-64 nguyên bản. Trọng lượng xe tăng từ khoảng 38 tấn tăng lên gần 45 tấn sau quá trình nâng cấp.

T-64BM Bulat sử dụng pháo nòng trơn 125 mm KBA3, phiên bản do Ukraine sản xuất dựa trên thiết kế pháo Liên Xô.

Hệ thống này có khả năng bắn đạn xuyên giáp động năng, đạn nổ mạnh chống tăng và tên lửa chống tăng dẫn đường Kombat phóng qua nòng pháo.

Tên lửa Kombat có tầm bắn khoảng 5 km và được thiết kế để tiêu diệt xe tăng đối phương ở khoảng cách xa ngoài tầm bắn hiệu quả của nhiều loại pháo tăng đời cũ.

Ngoài hỏa lực, T-64BM Bulat còn được nâng cấp hệ thống điều khiển hỏa lực và kính ngắm ảnh nhiệt nhằm cải thiện khả năng tác chiến ban đêm.

Đây là điểm rất quan trọng bởi các phiên bản T-64 thời Liên Xô vốn bị hạn chế đáng kể về khả năng chiến đấu trong điều kiện thiếu sáng.

Động cơ diesel 5TDFM công suất khoảng 850 mã lực cũng giúp xe duy trì khả năng cơ động tương đối tốt dù trọng lượng tăng đáng kể sau khi bổ sung giáp.

Tuy nhiên, T-64BM Bulat vẫn mang nhiều hạn chế từ thiết kế gốc của T-64. Không gian bên trong xe khá chật, trong khi kho đạn đặt trong thân xe khiến nguy cơ phát nổ nghiêm trọng vẫn tồn tại nếu xe bị xuyên giáp.

Ngoài ra, việc tăng mạnh trọng lượng cũng tạo áp lực lớn lên hệ thống treo và động cơ vốn được thiết kế cho xe nhẹ hơn.

Một số chuyên gia cho rằng khả năng cơ động của T-64BM Bulat bị ảnh hưởng đáng kể so với T-64 nguyên bản.

Trong các cuộc xung đột gần đây, T-64BM Bulat tiếp tục được Ukraine sử dụng rộng rãi do số lượng lớn và khả năng sửa chữa thuận tiện.

Tuy nhiên, chiến trường hiện đại với UAV cảm tử, pháo chính xác cao và tên lửa chống tăng hiện đại cho thấy các xe tăng nâng cấp từ thời Liên Xô ngày càng gặp nhiều thách thức về khả năng sống sót.

Dù vậy, T-64BM Bulat vẫn được xem là nỗ lực đáng chú ý của Ukraine nhằm tận dụng di sản công nghiệp quốc phòng Liên Xô để duy trì sức mạnh thiết giáp trong điều kiện ngân sách hạn chế.

Quan trọng hơn, dự án này cho thấy ảnh hưởng lâu dài của T-64 đối với ngành chế tạo xe tăng hậu Xô Viết.

Nhiều công nghệ từng xuất hiện đầu tiên trên T-64 sau này đã trở thành tiêu chuẩn phổ biến trên các dòng xe tăng hiện đại khắp thế giới.