Xe tăng T-14 Armata có gì vượt trội so với T-90M?

Nếu T-90M là phiên bản nâng cấp sâu của dòng T-72 từ thời Liên Xô, thì T-14 lại là một thiết kế hoàn toàn mới với tham vọng đưa lực lượng tăng thiết giáp Nga lên một trình độ khác.

Nguyên mẫu xe tăng T-14 của Nga. (Nguồn: MW)

Theo nhiều đánh giá của phương Tây, ngành công nghiệp quốc phòng Nga đã tăng mạnh sản lượng T-90M trong những năm gần đây. Sau khi sản xuất khoảng 90-110 xe mỗi năm giai đoạn 2020-2021, sản lượng được cho là đã tăng lên gần 300 xe trong năm 2024. Một số dự báo cho rằng Nga có thể sở hữu khoảng 1.000 xe T-90M vào năm 2028 và khoảng 3.000 xe vào giữa thập niên 2030.

Việc tập trung nguồn lực cho T-90M cũng làm dấy lên câu hỏi về tương lai của T-14 Armata, chương trình xe tăng thế hệ mới từng được xem là niềm tự hào của ngành công nghiệp quốc phòng Nga.

Khác với T-90M dựa trên nền tảng T-72 được đưa vào sử dụng từ năm 1973, T-14 được thiết kế từ đầu với trọng tâm là bảo vệ kíp lái, số hóa chiến trường và khả năng nâng cấp lâu dài.

Một trong những điểm khác biệt lớn nhất của T-14 là tháp pháo không người lái. Trên T-90M, kíp lái vẫn làm việc bên trong khu vực chiến đấu truyền thống. Trong khi đó, ba thành viên kíp lái của T-14 được bố trí trong một khoang bọc thép riêng biệt ở phía trước thân xe, giúp giảm đáng kể nguy cơ thương vong nếu xe bị bắn trúng.

Thiết kế này cũng cho phép tháp pháo nhẹ hơn, tạo điều kiện tăng cường giáp bảo vệ mà không làm trọng lượng tổng thể tăng quá nhiều. Ngoài giáp composite và giáp phản ứng nổ, T-14 còn được trang bị hệ thống phòng vệ chủ động Afganit, được đánh giá có khả năng đánh chặn các loại đạn chống tăng hiện đại hiệu quả hơn đáng kể.

Không chỉ dựa vào lớp giáp dày, T-14 còn áp dụng triết lý phòng thủ nhiều tầng. Xe kết hợp giáp thụ động, giáp phản ứng nổ, hệ thống đánh chặn chủ động, các biện pháp tác chiến điện tử, thiết bị tạo màn khói và khoang kíp lái được cách ly riêng biệt.

Mục tiêu của thiết kế này là đối phó với mối đe dọa ngay từ nhiều giai đoạn khác nhau, từ gây nhiễu hệ thống dẫn đường của đối phương, đánh chặn đạn đang bay tới cho tới bảo vệ kíp lái trong trường hợp xe vẫn bị xuyên giáp.

Các kỹ sư Nga cũng tìm cách giảm tín hiệu radar và hồng ngoại của T-14 thông qua thiết kế thân xe góc cạnh, hệ thống quản lý nhiệt và các giải pháp che chắn động cơ. Điều này giúp xe khó bị phát hiện hơn bởi radar hoặc các thiết bị ảnh nhiệt hiện đại.

Một lĩnh vực khác mà T-14 được cho là vượt xa T-90M là khả năng nhận thức tình huống trên chiến trường.

Xe được trang bị nhiều cảm biến quang điện tử, camera quan sát gần như 360 độ, hệ thống ảnh nhiệt hiện đại và các màn hình kỹ thuật số dành cho kíp lái. Những trang bị này giúp chỉ huy và pháo thủ có cái nhìn toàn diện hơn về môi trường chiến đấu so với các hệ thống truyền thống trên T-90M.

T-14 cũng được phát triển theo định hướng tác chiến lấy mạng làm trung tâm. Xe có khả năng chia sẻ dữ liệu mục tiêu, thông tin trinh sát và cảnh báo mối đe dọa với các xe tăng khác, pháo binh, máy bay không người lái và sở chỉ huy thông qua mạng dữ liệu số hóa.

Kiến trúc điện tử hiện đại này không chỉ nâng cao hiệu quả chiến đấu mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các đợt nâng cấp trong tương lai.

Về hỏa lực, T-14 sử dụng pháo nòng trơn 2A82-1M được cho là mạnh hơn loại 2A46M đang trang bị trên T-90M. Khẩu pháo mới có áp suất buồng đốt lớn hơn, độ chính xác cao hơn và đủ khả năng sử dụng các loại đạn xuyên giáp thế hệ mới như Vakuum-1.

Hệ thống nạp đạn tự động cũng được thiết kế lại để chứa các loại đạn dài hơn và có hiệu suất cao hơn. Ngoài ra, hệ thống điều khiển hỏa lực của T-14 còn được thiết kế để hỗ trợ phát hiện, phân loại và ưu tiên mục tiêu bằng các thuật toán tự động dựa trên dữ liệu từ cảm biến và camera.

Nhờ đó, thời gian phản ứng của kíp lái có thể được rút ngắn đáng kể trong các tình huống tác chiến cường độ cao.

Khả năng cơ động cũng là một trong những điểm mạnh đáng chú ý. T-14 được thiết kế với động cơ công suất khoảng 1.500 mã lực, mang lại tỷ lệ công suất trên trọng lượng cao hơn so với T-90M.

Bất chấp những ưu thế về công nghệ, T-14 vẫn chưa thể được sản xuất hàng loạt như kỳ vọng. Trong khi đó, T-90M với thiết kế đơn giản hơn, chi phí thấp hơn và dây chuyền sản xuất đã hoàn thiện đang trở thành lựa chọn thực tế của quân đội Nga trong giai đoạn hiện nay.

Nhiều chuyên gia cho rằng ngay cả khi chỉ được triển khai với số lượng hạn chế, T-14 vẫn có thể đóng vai trò quan trọng trong các nhiệm vụ đột phá, chỉ huy hoặc hỗ trợ tác chiến nhờ hệ thống cảm biến và khả năng bảo vệ vượt trội.

Tuy nhiên, việc chương trình Armata liên tục chậm tiến độ khiến Nga chưa thể tận dụng được những lợi thế mà mẫu xe tăng thế hệ mới này hứa hẹn mang lại. Trong bối cảnh chiến sự kéo dài và nhu cầu bổ sung phương tiện chiến đấu ngày càng lớn, T-90M hiện vẫn là trụ cột thực tế của lực lượng tăng thiết giáp Nga, còn tương lai của T-14 vẫn là một dấu hỏi lớn.