Xóa bỏ thuế khoán - Động lực phát triển sản xuất, kinh doanh

Tỉnh Thái Nguyên có hơn 5.600 hộ đã sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền kết nối dữ liệu với cơ quan thuế, đạt trên 100% kế hoạch đối với nhóm thuộc diện bắt buộc.

Minh bạch hóa hoạt động của hộ kinh doanh

Theo Thuế tỉnh Thái Nguyên, đến hết tháng 6-2026, toàn tỉnh có khoảng 24.000 hộ, cá nhân kinh doanh đang hoạt động. Trong đó, gần 8.500 hộ thuộc diện kê khai, quản lý theo doanh thu thực tế; hơn 5.600 hộ đã sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế, đạt trên 100% kế hoạch đối với nhóm thuộc diện bắt buộc.

Những kết quả bước đầu cho thấy chính sách mới đang phát huy hiệu quả. Trong 6 tháng đầu năm 2026, số thu ngân sách từ khu vực hộ kinh doanh tăng khoảng 12% so với cùng kỳ năm trước, trong khi số hộ đăng ký kinh doanh mới vẫn tiếp tục tăng.

Báo cáo của Thuế tỉnh Thái Nguyên cho thấy, tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt 15.368 tỷ đồng, tăng 14,2% so với cùng kỳ năm 2025, bằng gần 58% dự toán năm. Trong đó, thu nội địa đạt trên 13,1 nghìn tỷ đồng, chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng thu ngân sách.

Những con số này cho thấy việc xóa bỏ thuế khoán không làm giảm động lực kinh doanh mà đang từng bước đưa hoạt động sản xuất, kinh doanh vào nền nếp minh bạch, hiệu quả hơn.

Thuế tỉnh Thái Nguyên hướng dẫn, hỗ trợ người dân thực hiện kê khai thuế qua hóa đơn điện tử.

Nếu như trước đây, thuế khoán được xác định trên cơ sở doanh thu ước tính và tương đối ổn định trong cả năm thì nay nghĩa vụ thuế được tính theo doanh thu thực tế phát sinh. Cách tính mới khắc phục tình trạng hộ có doanh thu lớn nhưng nộp thuế thấp, đồng thời bảo đảm công bằng giữa các thành phần kinh tế.

Đặc biệt, việc nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế lên 1 tỷ đồng/năm cũng góp phần giảm gánh nặng đối với các hộ kinh doanh quy mô nhỏ.

Bà Nguyễn Thị Hương, chủ cửa hàng tạp hóa tại phường Phan Đình Phùng, chia sẻ: Lúc đầu, gia đình tôi khá lo vì nghĩ phải làm sổ sách sẽ rất phức tạp. Nhưng sau khi được cán bộ thuế hướng dẫn cài đặt phần mềm và sử dụng hóa đơn điện tử, việc kê khai không quá khó. Điều tôi thấy hợp lý nhất là bán được bao nhiêu thì kê khai bấy nhiêu, tháng nào doanh thu thấp thì số thuế cũng giảm theo, chứ không phải đóng cố định như trước.

Không ít hộ kinh doanh cũng nhìn nhận, chính sách mới đã góp phần thay đổi tư duy quản trị. Việc ghi nhận đầy đủ doanh thu, chi phí giúp chủ hộ nắm rõ hiệu quả hoạt động, thuận lợi hơn trong tiếp cận vốn tín dụng, mở rộng quy mô và từng bước chuyển đổi thành doanh nghiệp khi đủ điều kiện.

Theo lãnh đạo Thuế tỉnh Thái Nguyên, việc xóa bỏ thuế khoán là một bước cải cách lớn nhưng không nhằm mục tiêu tăng thu bằng mọi giá. Điều quan trọng hơn là xây dựng hệ thống quản lý thuế công bằng, minh bạch và phù hợp với yêu cầu phát triển của nền kinh tế số.

Ông Đỗ Xuân Tám, Trưởng Thuế cơ sở 1, cho biết: Trong quá trình triển khai, đơn vị đã thành lập các tổ hỗ trợ lưu động, tổ chức nhiều hội nghị đối thoại trực tiếp và trực tuyến với hộ kinh doanh; hướng dẫn cài đặt hóa đơn điện tử, sử dụng máy tính tiền và kê khai trên môi trường số. Đến nay, đa số hộ kinh doanh đã thích nghi với phương thức quản lý mới. Việc kết nối dữ liệu theo thời gian thực cũng giúp giảm đáng kể tình trạng thất thu thuế, đồng thời hạn chế những vướng mắc liên quan đến doanh thu khoán như trước.

Bước chuyển từ quản lý khoán sang quản trị số

Thực tế nhiều năm cho thấy, phương thức thuế khoán tuy phù hợp trong giai đoạn đầu nhưng dần bộc lộ những hạn chế. Doanh thu chủ yếu được xác định trên cơ sở khảo sát, ước lượng nên khó phản ánh đúng quy mô hoạt động của từng hộ.

Có những hộ doanh thu hàng tỷ đồng mỗi năm nhưng mức thuế gần tương đương hộ kinh doanh nhỏ; ngược lại, cũng có hộ doanh thu giảm mạnh do khó khăn nhưng vẫn phải nộp mức thuế khoán cố định. Chính sự thiếu linh hoạt này từng tạo ra những băn khoăn về tính công bằng trong thực hiện nghĩa vụ thuế.

Quá trình chuyển đổi cũng không tránh khỏi những khó khăn ban đầu. Một bộ phận hộ kinh doanh lớn tuổi còn lúng túng trong sử dụng công nghệ; một số hộ ở khu vực nông thôn chưa quen với việc lập hóa đơn điện tử hoặc quản lý doanh thu bằng phần mềm.

Tuy nhiên, những vướng mắc này đang từng bước được tháo gỡ thông qua các chương trình hỗ trợ của ngành Thuế và chính quyền địa phương.

Điều đáng ghi nhận là nhận thức của người kinh doanh đã có nhiều chuyển biến tích cực. Từ tâm lý lo ngại ban đầu, nhiều hộ đã hiểu rằng minh bạch doanh thu cũng chính là nâng cao uy tín và tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài.

Khi nghĩa vụ thuế được xác định trên cơ sở doanh thu thực tế, quyền lợi của người nộp thuế cũng được bảo đảm tốt hơn, không còn tình trạng doanh thu giảm nhưng vẫn phải nộp mức thuế cố định như trước.

Xóa bỏ thuế khoán không chỉ là thay đổi phương thức tính thuế mà còn là bước chuyển từ quản lý bằng ước lượng sang quản lý bằng dữ liệu; từ phương thức thủ công sang quản trị số; từ tư duy quản lý hành chính sang phục vụ người nộp thuế.

Những kết quả bước đầu tại Thái Nguyên cho thấy chính sách đang góp phần xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch, chống thất thu ngân sách, thúc đẩy chuyển đổi số trong khu vực kinh tế hộ và tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của kinh tế địa phương trong thời gian tới.