Xu hướng chủ động lưu trữ tế bào gốc

Cán bộ y tế tư vấn cho thai phụ về lợi ích của việc lưu trữ tế bào gốc.

Thêm một cơ hội cho tương lai

Là thai phụ ở những tuần cuối thai kỳ, chị N.T.H. sau khi được cán bộ y tế Trung tâm Tế bào gốc - Ngân hàng mô, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội tư vấn về giá trị của tế bào gốc trong điều trị một số bệnh lý nghiêm trọng, đã quyết định đăng ký lưu trữ tế bào gốc cho con. Chị cho biết, đây là khoản chuẩn bị lâu dài cho sức khỏe của trẻ. Gia đình không mong phải sử dụng đến, nhưng nếu không may có vấn đề sức khỏe xảy ra, con sẽ có thêm một cơ hội điều trị bằng chính nguồn tế bào được lưu giữ từ khi chào đời; trong một số trường hợp, nguồn tế bào này cũng có thể hỗ trợ cho người thân trong gia đình.

Một trường hợp khác cho thấy rõ hơn ý nghĩa của việc lưu trữ tế bào gốc trong những hoàn cảnh đặc biệt. Chị Trà, 38 tuổi, có con gái đầu sinh năm 2015 mắc thiếu máu Fanconi, một bệnh di truyền gene lặn trên nhiễm sắc thể thường. Xét nghiệm cho thấy vợ chồng chị đều mang đột biến gen FANCA, mỗi lần mang thai có 25% nguy cơ sinh con mắc bệnh. Để tăng cơ hội điều trị cho con gái, vợ chồng chị thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm kết hợp sàng lọc di truyền tiền làm tổ, lựa chọn phôi không mang gen bệnh và tương hợp HLA với người chị. Sau khi bé trai chào đời, ê kíp chuyên trách thu thập máu dây rốn và mô dây rốn để lưu trữ, chuẩn bị nguồn tế bào gốc dự phòng cho điều trị.

TS Thẩm Thị Thu Nga - Trưởng Lab Trung tâm Tế bào gốc, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh cho biết, ghép tế bào gốc tạo máu là một trong những bước tiến quan trọng của y học hiện đại, có khả năng điều trị nhiều bệnh lý huyết học và miễn dịch. Cơ chế của phương pháp này là thay thế hệ tạo máu bị tổn thương, từ đó tái lập quá trình sản xuất hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu và phục hồi chức năng miễn dịch cho người bệnh. Trên thế giới, hơn 80 bệnh lý đã được điều trị hoặc đang nghiên cứu điều trị bằng tế bào gốc, trong đó tập trung nhiều vào bệnh máu ác tính, bệnh máu không ác tính, rối loạn miễn dịch và chuyển hóa. Máu dây rốn là nguồn giàu tế bào gốc tạo máu, có thể sử dụng như một nguồn thay thế hoặc kết hợp với tủy xương trong ghép tủy.

Tuy nhiên, cần nhìn nhận đúng rằng lưu trữ tế bào gốc không phải là cam kết chắc chắn sẽ điều trị được mọi bệnh. Đây là một nguồn dự phòng sinh học có thể hữu ích trong những chỉ định phù hợp, tùy thuộc loại tế bào được lưu trữ, chất lượng mẫu, mức độ tương hợp, bệnh lý cụ thể, tiến bộ y học tại thời điểm cần sử dụng và quyết định chuyên môn của bác sĩ. Giá trị của lưu trữ tế bào gốc vì thế nằm ở việc tạo thêm cơ hội, không phải ở những lời hứa hẹn tuyệt đối.

Cần quy trình chuẩn mực và tư vấn đúng

Theo TS Nguyễn Trọng Phúc - Phụ trách Trung tâm Tế bào gốc, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, tế bào gốc có thể được xem như một hình thức dự phòng cho sức khỏe tương lai của trẻ. Điểm đặc biệt là việc thu thập nguồn tế bào này chỉ có thể thực hiện vào thời điểm em bé chào đời. Trong bối cảnh y học tái tạo ngày càng phát triển, lưu trữ tế bào gốc là cách gia đình chủ động chuẩn bị thêm một khả năng điều trị cho trẻ và người thân khi cần thiết.

Mặc dù vậy, chuyên gia cũng phân tích thêm, để một mẫu tế bào gốc có thể được đưa vào lưu trữ, quy trình phải trải qua nhiều khâu kiểm tra, đánh giá nghiêm ngặt. Do đó, việc lưu trữ tế bào gốc cần được thực hiện tại cơ sở đạt chuẩn, có hệ thống phòng sạch, thiết bị xử lý, bảo quản, cảnh báo nhiệt độ, quản lý mẫu, truy xuất thông tin và nhân lực chuyên môn được đào tạo bài bản.

Người dân không nên tiếp nhận dịch vụ dựa trên quảng cáo cảm tính hoặc những cam kết điều trị không có cơ sở. Giá trị của lưu trữ chỉ được bảo đảm khi đi cùng tư vấn đúng, quy trình đạt chuẩn, quản lý chất lượng nghiêm ngặt và kỳ vọng thực tế.