Xử lý dứt điểm lối đi tự mở, triệt xóa 'điểm đen' đường sắt

Không để phát sinh lối đi tự mở, xử lý dứt điểm "điểm đen" đường sắt

Chiều 29/7, Bộ Xây dựng tổ chức Hội nghị sơ kết thực hiện Quyết định số 358/QĐ-TTg ngày 10/3/2020 của Thủ tướng Chính phủ về bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường sắt và xử lý lối đi tự mở, đồng thời ký kết quy chế phối hợp với UBND các tỉnh, thành phố có đường sắt đi qua.

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Danh Huy đánh giá sau hơn 6 năm triển khai Quyết định 358, công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường sắt và xử lý lối đi tự mở đã đạt nhiều kết quả tích cực. Trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương được nâng cao, nhiều lối đi tự mở nguy hiểm được xóa bỏ, góp phần bảo đảm an toàn chạy tàu và kéo giảm tai nạn giao thông đường sắt.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Danh Huy cho biết, công tác đảm bảo trật tự an toàn giao thông đường sắt và xử lý lối đi tự mở thời gian qua đã đạt được những kết quả bước đầu quan trọng.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Danh Huy, trách nhiệm của các bộ, ngành và địa phương trong bảo đảm an toàn giao thông đường sắt đã được nâng lên rõ rệt.

Nhiều địa phương chủ động xây dựng kế hoạch, huy động nguồn lực để thu hẹp, xóa bỏ lối đi tự mở, đồng thời kiểm soát không để phát sinh lối đi mới. Công tác tuyên truyền, phối hợp cũng được tăng cường, góp phần bảo đảm an toàn chạy tàu và từng bước kéo giảm tai nạn giao thông đường sắt.

Tuy nhiên, tiến độ xử lý lối đi tự mở vẫn còn chậm; công tác giải phóng mặt bằng, cắm mốc lộ giới và xử lý vi phạm hành lang an toàn giao thông đường sắt còn nhiều bất cập. Để hoàn thành các mục tiêu của Đề án, Bộ Xây dựng sẽ tổng hợp các ý kiến tại hội nghị, báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, chỉ đạo; đồng thời tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành, địa phương trong hướng dẫn, đôn đốc và kiểm tra việc thực hiện.

Bộ Xây dựng cũng đề xuất Chính phủ xem xét gia hạn thời gian thực hiện Đề án đến hết năm 2030, ưu tiên bố trí nguồn lực cho các công trình bảo đảm an toàn giao thông đường sắt, xử lý lối đi tự mở nguy hiểm và các vị trí vi phạm hành lang an toàn giao thông đường sắt.

Các bộ, ngành được đề nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, tháo gỡ khó khăn về đầu tư, đất đai, nguồn vốn và giải phóng mặt bằng.

Đối với các địa phương có đường sắt đi qua, Thứ trưởng đề nghị gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện; ưu tiên kinh phí xây dựng đường gom, hàng rào bảo vệ, xử lý triệt để các "điểm đen", điểm tiềm ẩn tai nạn và duy trì chốt gác, cảnh giới tại các vị trí nguy hiểm khi chưa thể xóa bỏ lối đi tự mở.

Thứ trưởng cũng yêu cầu Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam cùng các doanh nghiệp liên quan nâng cao trách nhiệm trong quản lý, khai thác kết cấu hạ tầng đường sắt; phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương xử lý lối đi tự mở, vi phạm hành lang an toàn giao thông đường sắt và hoàn thiện hồ sơ pháp lý về đất dành cho đường sắt.

Nhấn mạnh tính cấp thiết của nhiệm vụ này, Thứ trưởng Nguyễn Danh Huy khẳng định: "Bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường sắt và xử lý dứt điểm lối đi tự mở là nhiệm vụ khó khăn, lâu dài nhưng hết sức cấp thiết. Tính mạng người dân là vô giá và không thể đong đếm bằng tiền. Mỗi lối đi tự mở được xóa bỏ là một bước quan trọng để bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân".

Lãnh đạo Bộ Xây dựng ký kết quy chế phối hợp với các UBND tỉnh có đường sắt đi qua, tăng cường phối hợp đồng bộ trong quản lý Nhà nước, xử lý lối đi tự mở và bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường sắt.

Đã xóa hơn 1.800 lối đi tự mở, đường sắt vẫn còn hơn 2.100 điểm nguy hiểm

Trước đó, báo cáo tại hội nghị, ông Nguyễn Hữu Quân, Phó Cục trưởng Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng thông tin, hơn 6 năm thực hiện (từ tháng 3/2020 đến 6/2026), đã rào đóng, xóa bỏ 1.842/4.024 vị trí lối đi tự mở nguy hiểm so với thời điểm ban hành Quyết định số 358, không để phát sinh lối đi tự mở trên các tuyến đường sắt.

Trật tự hành lang an toàn giao thông đường sắt cơ bản được bảo đảm. Các địa phương đã chủ động phối hợp xây dựng kế hoạch, phương án bảo đảm an ninh, an toàn cho các đoàn tàu, nhà ga, phòng chống khủng bố, bảo đảm an toàn công trình đường sắt, bảo đảm an toàn tuyệt đối các sự kiện văn hóa, chính trị diễn ra trên địa bàn có các tuyến đường sắt.

Đáng chú ý, một số địa phương đã chủ động đầu tư kinh phí rào đóng, xóa bỏ các lối đi tự mở nguy hiểm, duy trì cảnh giới ATGT, hỗ trợ giải phóng mặt bằng cho các dự án xây dựng hệ thống đường gom, hàng rào cách ly dọc đường sắt, giúp việc đi lại của nhân dân được thuận lợi, an toàn.

Toàn cảnh Hội nghị sơ kết thực hiện Quyết định số 358/QĐ-TTg ngày 10/3/2020 của Thủ tướng Chính phủ và ký kết quy chế phối hợp giữa Bộ Xây dựng và UBND các tỉnh, thành phố.

Đa số các lối đi tự mở nguy hiểm đã được áp dụng các biện pháp trước mắt để đảm bảo an toàn giao thông đường sắt (như cắm biển cảnh báo "Chú ý tàu hỏa", thu hẹp bề rộng lối đi, tổ chức cảnh giới ATGT...).

Dù vậy, nguồn kinh phí để đầu tư xây dựng công trình phụ trợ (cầu vượt, hầm chui, đường ngang, hàng rào/đường gom...) chưa được bố trí theo lộ trình của Quyết định số 358 và Quyết định số 1149.

Theo ông Quân, trên các tuyến đường sắt quốc gia hiện còn 2.182 lối đi tự mở, chiếm 59,4% tổng số giao cắt đồng mức giữa đường bộ với đường sắt. Đây là những vị trí tiềm ẩn nguy cơ gây TNGT đường sắt.

Tình hình vi phạm đất dành cho đường sắt vẫn diễn biến phức tạp. Có 11.596 vị trí vi phạm kết cấu hạ tầng đường sắt chưa được giải tỏa; 4.536vị trí vi phạm phạm vi bảo vệ công trình thông tin tín hiệu đường sắt, tập trung phổ biến các khu vực đông dân cư, khu vực đô thị.

"Phần lớn các vụ việc vi phạm hành lang ATGT đường sắt chưa được xử lý, giải tỏa triệt để", ông Quân nói và cho rằng, một số bộ phận người tham gia giao thông không chấp hành pháp luật về trật tự, an toàn giao thông, cố ý vượt qua đường sắt khi tàu sắp đến.

Theo ông Lê Kim Thành, Vụ trưởng Vụ Vận tải và An toàn giao thông, có ba "nút thắt" lớn cần nhìn nhận trong việc bảo đảm an toàn giao thông đường sắt là đất đai, hạ tầng thay thế và quản trị.

"Nếu không quản lý được đất đai thì không thể quản lý được hành lang, càng không thể bảo đảm an toàn giao thông đường sắt. Rất khó yêu cầu người dân không băng qua đường sắt nếu chưa tạo ra những lối đi khác thuận tiện hơn", ông Thành chia sẻ và nhận định, các công trình như đường gom, hầm chui, cầu vượt hay đường ngang hợp pháp không chỉ là giải pháp giao thông, còn là phương án căn cơ để xóa bỏ lối đi tự mở.

Để chuẩn bị cho giai đoạn đến năm 2030, ông Thành đề xuất mô hình quản trị hiện đại nhằm thiết lập trật tự hành lang an toàn giao thông đường sắt bền vững, không để tái diễn vi phạm.

Mô hình này dựa trên 4 trụ cột: Quản lý bằng dữ liệu số, xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất về toàn bộ hành lang, lối đi tự mở, các điểm vi phạm, điểm đen và khu vực có nguy cơ cao; Quản trị theo mức độ rủi ro, tập trung ưu tiên nguồn lực đầu tư cho những khu vực có nguy cơ tai nạn cao thay vì đầu tư dàn trải; Quản trị theo kết quả, xây dựng bộ chỉ số đánh giá hằng năm đối với các địa phương, đơn vị, công khai tiến độ xử lý và gắn trách nhiệm cụ thể. Đồng thời, quản lý đồng bộ giữa quy hoạch và đầu tư, bảo đảm các quy hoạch đô thị, khu dân cư, khu công nghiệp phải tính đến yêu cầu bảo vệ hành lang đường sắt ngay từ khâu lập dự án, tránh để vi phạm phát sinh mới xử lý.