Xử lý dứt điểm những địa bàn còn chia cắt và đơn vị hành chính cấp xã không đáp ứng tiêu chuẩn

Hội nghị toàn quốc Sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp. Ảnh: Như Ý

Sáng 01/7, tại Hà Nội, Bộ Chính trị tổ chức Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì Hội nghị.

Trình bày tham luận “Đánh giá kết quả 01 năm vận hành mô hình chính quyền 03 cấp; tiếp tục đổi mới phương thức quản trị, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của nền hành chính nhà nước”, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh: Sau 1 năm vận hành tổng thể, mô hình hệ thống chính trị 3 cấp đã khẳng định tính đúng đắn, sâu sắc, toàn diện, khoa học, biện chứng về chủ trương có tính bước ngoặt lịch sử của Đảng ta. Việc vận hành mô hình chính quyền mới đã mở ra một không gian phát triển mới, tầm nhìn chiến lược, tư duy kiến tạo phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Đồng thời, tạo bước chuyển quan trọng về nhận thức, phương thức lãnh đạo, quản trị, cơ chế vận hành và năng lực tổ chức thực hiện; phát huy hiệu quả mối quan hệ chặt chẽ: Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội làm nòng cốt, Nhân dân làm chủ. Đây là nền tảng quan trọng góp phần củng cố niềm tin xã hội, khơi dậy mạnh mẽ khát vọng phát triển đất nước của cả hệ thống chính trị và toàn dân.

Bên cạnh đó, thực tiễn kết quả năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026 cũng cho thấy một số khó khăn, hạn chế cần tiếp tục được nhận diện, tháo gỡ. Đây là yêu cầu đặt ra đối với Chính phủ và chính quyền địa phương trong quá trình hoàn thiện mô hình, bảo đảm bộ máy hành chính nhà nước thực sự tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu thực hiện các nghị quyết chiến lược của Đảng.

Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh, hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương hai cấp phụ thuộc trước hết vào chất lượng chính quyền cấp xã, đội ngũ cán bộ và năng lực quản trị số dựa trên dữ liệu. Ảnh: Như Ý

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, Chính phủ xác định việc tiếp tục hoàn thiện và nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước phải gắn chặt với mục tiêu thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, phấn đấu đến năm 2030 - kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng - đưa nước ta trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; và đến năm 2045 - kỷ niệm 100 năm thành lập nước - trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Trên tinh thần đó, Chính phủ tập trung thực hiện một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm sau:

Thứ nhất, tiếp tục xây dựng, hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực tổ chức thực hiện, trong đó: Tập trung xây dựng, hoàn thiện đồng bộ thể chế gắn với cải cách mạnh mẽ hơn nữa thủ tục hành chính (TTHC) để thể chế thực sự trở thành động lực, nguồn lực, lợi thế cạnh tranh quốc gia. Thúc đẩy đổi mới sáng tạo, giải phóng sức sản xuất, tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng, ổn định, tạo niềm tin để mọi người dân, doanh nghiệp yên tâm đầu tư phát triển.

Chính phủ sẽ tập trung sửa đổi, bổ sung 49 Luật được ủy quyền lập pháp; giải quyết 21 vướng mắc vận hành chính quyền địa phương 2 cấp. Cùng với đó, tiếp tục tạo không gian phát triển bằng thể chế, chính sách, phân định mạch lạc, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc thuộc thẩm quyền cho địa phương. Tiếp tục tạo không gian phát triển bằng thể chế, chính sách, phân định mạch lạc, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc thuộc thẩm quyền cho địa phương.

Thứ hai, đổi mới phương thức quản trị quốc gia trên cơ sở đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền gắn với chuyển đổi số, xây dựng Chính phủ số, chính quyền số.

Hiện nay, chính quyền địa phương cấp tỉnh thực hiện tới 1.382 nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền từ Trung ương; trong khi cấp xã thực hiện 938 nhiệm vụ được phân định thẩm quyền, phân cấp, phân quyền từ Trung ương. Đây là khối lượng công việc rất lớn đối với chính quyền cơ sở, chưa kể các nhiệm vụ tiếp tục được phân cấp, phân quyền từ chính quyền cấp tỉnh xuống cấp xã.

Chính phủ sẽ tiếp tục rà soát, phân cấp, phân quyền, tập trung quản lý vĩ mô, hoàn thiện thể chế, hoạch định chiến lược, điều phối nguồn lực và kiểm soát rủi ro quốc gia. Địa phương chủ động thực hiện và chịu trách nhiệm theo phương châm "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm".

“Chính phủ không làm thay địa phương. Nhà nước không làm thay thị trường, không làm thay xã hội mà tạo khuôn khổ pháp lý, mở rộng không gian điều phối và huy động nguồn lực xã hội cho sự phát triển” - Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh.

Thứ ba, tiếp tục hoàn thiện không gian phát triển và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của chính quyền cấp xã. Các địa phương tiếp tục rà soát, đánh giá tổng thể không gian phát triển sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, bảo đảm phù hợp với yêu cầu phát triển, hình thành và phát triển đơn vị hành chính cấp xã đặc biệt (hoặc đặc khu kinh tế cấp xã) mang tính hạt nhân, cực tăng trưởng của tỉnh và liên kết vùng.

Trong đó, cần tập trung xử lý những địa bàn còn chia cắt về không gian đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế, nhất là những khu vực có sự liên kết cao về kinh tế - xã hội. Đồng thời, nghiên cứu sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã không đáp ứng tiêu chuẩn theo quy định.

Trên cơ sở kết luận của Bộ Chính trị sau Hội nghị, Chính phủ sẽ hướng dẫn cụ thể và hoàn thành dứt điểm trong năm 2026. Đồng thời, nghiên cứu, phối hợp Ban Tổ chức Trung ương và địa phương xây dựng khung tiêu chí, tiêu chuẩn phòng chuyên môn cấp xã để đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét bảo đảm hợp lý, tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.

Cùng với đó, rà soát, sắp xếp các tổ chức hành chính thuộc UBND cấp tỉnh, cấp xã; sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập theo hướng tinh gọn, hiệu quả, đẩy mạnh cơ chế tự chủ và xã hội hóa. Đặc biệt, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã ngang tầm nhiệm vụ. Cấp ủy, chính quyền địa phương chú trọng lựa chọn đội ngũ lãnh đạo, nhất là bí thư, chủ tịch cấp xã có đủ phẩm chất, năng lực; nâng cao chất lượng đội ngũ gắn với đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và kỹ năng quản trị.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh, hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương hai cấp phụ thuộc trước hết vào chất lượng chính quyền cấp xã, đội ngũ cán bộ và năng lực quản trị số dựa trên dữ liệu.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà tin tưởng, sau 1 năm vận hành, mô hình tổng thể hệ thống chính trị 3 cấp sẽ tiếp tục hoàn thiện, đổi mới phương thức hoạt động, khơi thông mọi khó khăn, vướng mắc; phát huy tốt hơn hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, tạo nền tảng, động lực đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới./.