Xử lý nhà, đất dôi dư sau sáp nhập: Khơi thông nguồn lực, chống lãng phí

Đồng chí Bùi Văn Quang - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy nghe lãnh đạo phường Tân Hòa báo cáo và đề xuất phương án xử lý trụ sở Trường Chính trị khu vực Hòa Bình.

Hàng nghìn tỷ đồng chờ được khơi thông

Theo báo cáo của UBND tỉnh, tính đến tháng 7/2026, toàn tỉnh quản lý 12.293 cơ sở nhà, đất; trong đó có 781 cơ sở được xác định là dôi dư. UBND tỉnh đã giao Trung tâm Phát triển quỹ đất các khu vực và UBND các xã, phường tiếp nhận, quản lý, xử lý theo quy định.

Qua rà soát, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 10516/KH-UBND ngày 2/12/2025 về xử lý tài sản công là các cơ sở nhà, đất dôi dư thuộc phạm vi quản lý. Kết quả thanh tra 738 cơ sở cho thấy quy mô nguồn lực rất lớn đang chờ được khơi thông: Tổng diện tích đất hơn 1,34 triệu m2; diện tích sàn xây dựng hơn 361.818 m2; tổng giá trị tài sản còn lại gắn liền với đất theo sổ sách ước tính khoảng 870 tỷ đồng. Nếu tính theo bảng giá đất của tỉnh, giá trị quyền sử dụng đất theo đất ở được xác định hơn 11.729 tỷ đồng; theo đất thương mại, dịch vụ khoảng 7.060 tỷ đồng. Trên cơ sở đó, báo cáo ước tính tổng giá trị nguồn lực có khả năng khơi thông là hơn 12.600 tỷ đồng (nếu tính theo đất ở) và hơn 7.930 tỷ đồng (nếu tính theo đất thương mại, dịch vụ).

Hàng nghìn tỷ đồng đang chờ được khơi thông cho thấy tầm quan trọng của việc xử lý hiệu quả quỹ nhà, đất dôi dư sau sáp nhập. Thực tế kiểm tra tại cơ sở cũng cho thấy yêu cầu này đang được đặt ra cấp thiết. Sau khi kiểm tra trụ sở dôi dư trên địa bàn các phường Kỳ Sơn, Hòa Bình, Tân Hòa, Vĩnh Yên và Vĩnh Phúc, đồng chí Bùi Văn Quang - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy đã yêu cầu các địa phương tiếp tục rà soát toàn bộ cơ sở được giao quản lý để sớm có phương án xử lý phù hợp.

Sân vận động Hòa Bình dự kiến sẽ được bàn giao về cho phường Hòa Bình quản lý, khai thác.

Theo chỉ đạo của đồng chí Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, với những cơ sở có khả năng khai thác, địa phương cần nghiên cứu điều chỉnh quy hoạch, báo cáo tỉnh phương án đấu giá để tạo nguồn thu cho ngân sách. Đồng thời, tiếp tục rà soát, đề xuất phương án sử dụng đất, xử lý tài sản dôi dư. Đối với những khu đất có lợi thế, cần phối hợp với các sở, ngành liên quan thu hút các dự án đô thị, dịch vụ để phát huy hiệu quả nguồn lực đất đai. Đặc biệt, đối với các trụ sở dự kiến bố trí làm nơi làm việc cho các cơ quan của tỉnh, yêu cầu tiếp tục đầu tư, hoàn thiện cơ sở vật chất, trang thiết bị để sớm đưa vào sử dụng trên tinh thần không để lãng phí tài sản công. Đây cũng là quan điểm xuyên suốt trong quá trình tỉnh rà soát, sắp xếp và xử lý quỹ nhà, đất sau sáp nhập.

Không để lãng phí tài sản công

Trên cơ sở rà soát, tỉnh đã xây dựng phương án xử lý cụ thể đối với 738 cơ sở nhà, đất dôi dư. Đến nay, 16 cơ sở đã hoàn thành xử lý, 722 cơ sở đang được xử lý.

Qua kiểm tra hiện trạng, 731/738 cơ sở có ranh giới rõ ràng, không bị lấn chiếm và phù hợp quy hoạch sử dụng đất. Tuy nhiên, vẫn còn 2 cơ sở sử dụng không đúng mục đích, 2 cơ sở bị lấn chiếm và 3 cơ sở đang tranh chấp. Đáng lưu ý, có tới 576 cơ sở đang bỏ trống, 14 cơ sở bỏ hoang và 39 cơ sở xuống cấp. Những con số này cho thấy yêu cầu xử lý không thể dừng ở việc “đã giao quản lý”. Mục tiêu cuối cùng phải là xác lập rõ phương án đối với từng cơ sở, đưa tài sản vào sử dụng đúng công năng hoặc khai thác hiệu quả, đồng thời xử lý dứt điểm những trường hợp không còn nhu cầu sử dụng.

Theo đánh giá của UBND tỉnh, trong số 738 cơ sở nhà, đất đang được xử lý, có thể xử lý ngay 663 cơ sở. Trong đó, 32 cơ sở có thể bố trí cho cơ quan, đơn vị sử dụng; 91 cơ sở có thể tạm điều chuyển; 102 cơ sở có thể cho thuê; 324 cơ sở có thể đấu giá; 39 cơ sở có thể bán tài sản trên đất, chuyển nhượng quyền sử dụng đất; 70 cơ sở có thể chuyển đổi công năng.

Tuy nhiên, thực tế triển khai vẫn còn nhiều điểm nghẽn. Đến nay, vẫn còn 308/738 cơ sở chưa có đầy đủ hồ sơ về nhà, đất, hồ sơ địa chính, sổ kế toán, báo cáo tài chính hoặc hồ sơ kê khai tài sản công. Nhiều cơ sở dôi dư ở vùng sâu, vùng xa, có diện tích nhỏ, vị trí không thuận lợi, công trình đã hết khấu hao.

Việc bán tài sản trên đất, chuyển nhượng quyền sử dụng đất gặp khó khi nhiều công trình đã xuống cấp nhưng vẫn phải xác định giá trị để đấu giá; trong khi đó, các vị trí ở vùng sâu, vùng xa khó chuyển đổi sang đất thương mại, dịch vụ. Quy trình giao đất, cho thuê đất và điều chỉnh quy hoạch cũng đòi hỏi thời gian, trình tự chặt chẽ nhằm bảo đảm không thất thoát tài sản của Nhà nước.

Xuất phát từ thực tế trên, việc hoàn thiện hồ sơ pháp lý đối với những tài sản còn thiếu hoặc chưa hợp lệ là yêu cầu cấp thiết. Lãnh đạo Tỉnh ủy, UBND tỉnh đang đôn đốc thực hiện nghiêm các phương án đã được phê duyệt; giao Sở Tài chính phối hợp với các cơ quan liên quan tham mưu xử lý hồ sơ; rà soát, cập nhật quy hoạch để tạo điều kiện xử lý tài sản đúng quy định.

Với khối tài sản có khả năng khơi thông nguồn lực lên tới hàng nghìn tỷ đồng, yêu cầu đặt ra không chỉ là xử lý nhanh, mà phải xử lý hiệu quả, công khai, minh bạch, đúng quy hoạch và đúng pháp luật. Tinh thần chỉ đạo từ thực tiễn cơ sở của lãnh đạo Tỉnh ủy, UBND tỉnh đặt ra yêu cầu: Những tài sản có thể sử dụng phải sớm đưa vào sử dụng, những khu đất có khả năng khai thác phải được nghiên cứu để phát huy giá trị. Tuyệt đối không để tài sản công trở thành nguồn lực bị "bỏ quên" gây lãng phí.