Xuất khẩu chuối tăng, doanh nghiệp mở rộng vùng trồng

Chuối Việt Nam đang có thêm cơ hội tại Nhật Bản, Nga và nhiều thị trường khác. Đơn hàng tăng giúp doanh nghiệp mạnh dạn mở rộng vùng trồng, đầu tư chế biến, bảo quản. Nhưng từ lúc xuống giống đến khi thu được tiền xuất khẩu là cả một quá trình cần vốn. Cùng với yêu cầu chất lượng ngày càng cao, chi phí sản xuất và vận chuyển sẽ quyết định doanh nghiệp giữ lại được bao nhiêu lợi nhuận.

Chuối Việt tăng thị phần tại các thị trường nhập khẩu

Chuối Việt Nam đang từng bước mở rộng chỗ đứng tại các thị trường nhập khẩu lớn. Ngoài Trung Quốc, thị trường tiêu thụ quan trọng lâu nay, lượng chuối bán sang Nhật Bản và Nga cũng tăng đáng kể.

Chuối THACO AGRI được phân phối trong các siêu thị, cửa hàng tại Trung Quốc. Ảnh: THACO

Chuối THACO AGRI được phân phối trong các siêu thị, cửa hàng tại Trung Quốc. Ảnh: THACO

Theo Hiệp hội Nhập khẩu Chuối Nhật Bản, năm 2025, nước này nhập khẩu hơn 46.000 tấn chuối từ Việt Nam, tăng gần 40% so với năm trước và gần gấp ba lần năm 2023. Trong giai đoạn 2019–2025, lượng chuối Việt Nam xuất khẩu sang Nhật Bản tăng hơn 19 lần, thị phần từ 0,24% lên 4,36%. Việt Nam hiện là nguồn cung chuối lớn thứ tư cho Nhật Bản.

Chuối Việt Nam đã có mặt thường xuyên tại một số siêu thị ở Tokyo. Đại diện siêu thị thuộc chuỗi Summit Store cho biết sản phẩm ngày càng được người tiêu dùng địa phương biết đến và có thể cạnh tranh với chuối Philippines. Khoảng cách vận chuyển tương đối gần cũng là lợi thế của Việt Nam so với các nguồn cung xa hơn như Mexico, Ecuador.

Tại Nga, theo Cơ quan Giám sát Thú y và Kiểm dịch thực vật Liên bang Nga, trong 10 tháng năm 2026, nước này nhập 3.800 tấn chuối từ Việt Nam, tăng gấp 6,7 lần so với cùng kỳ. Dù vậy, con số này vẫn rất nhỏ trong tổng lượng 1,3 triệu tấn chuối Nga nhập khẩu. Ecuador - hiện chiếm hơn 92% thị phần.

Những số liệu trên cho thấy dư địa mở rộng thị trường còn lớn, nhưng không phải nơi nào tăng lượng bán cũng đồng nghĩa tăng lợi nhuận. Với các thị trường xa, chi phí container lạnh, bảo quản và thời gian vận chuyển có thể làm giá thành tăng lên. Doanh nghiệp phải tính được mức giá đủ bù đắp chi phí trước khi nhận thêm đơn hàng.

Đơn hàng lớn, vốn đầu tư vùng trồng cũng tăng

Nhu cầu từ đối tác nước ngoài đang thúc đẩy doanh nghiệp mở rộng sản xuất. Công ty cổ phần Nông nghiệp Trường Hải (THACO AGRI) đã chốt các đơn hàng xuất khẩu khoảng 680.000 tấn chuối cho năm 2027, với giá trị dự kiến 498 triệu USD.

Theo ông Trần Bá Dương, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn THACO, lượng hàng này tương đương khoảng 37.000 container, lớn hơn tổng sản lượng doanh nghiệp xuất khẩu trong ba năm trước đó cộng lại. Trung Quốc dự kiến tiêu thụ khoảng 500.000 tấn, Nhật Bản khoảng 150.000 tấn; phần còn lại dành cho các đối tác tại Hong Kong (Trung Quốc)và Singapore. Một số nhà phân phối Trung Đông và châu Âu cũng đặt hàng nhưng doanh nghiệp chưa thể nhận thêm vì chưa đủ nguồn cung.

Để đáp ứng kế hoạch, THACO AGRI dự kiến tăng diện tích trồng chuối từ 9.700 ha lên 16.700 ha vào cuối năm 2027. Năng suất bình quân khoảng 65 tấn/ha, tỷ lệ sản phẩm đạt chuẩn xuất khẩu 92–95%.

Đằng sau việc tăng diện tích là vốn đầu tư không nhỏ. Từ cây giống, hệ thống tưới, đường nội vùng đến nhà đóng gói, kho bảo quản đều cần chi trước khi có sản phẩm bán ra. Chi phí nhân công, phân bón và chăm sóc tiếp tục phát sinh trong suốt vụ trồng. Nếu mở rộng quá nhanh trong khi tiến độ thu hoạch chưa theo kịp, doanh nghiệp dễ bị thiếu vốn cho hoạt động thường xuyên.

Đơn hàng đã có giúp doanh nghiệp chủ động hơn khi lập kế hoạch và làm việc với ngân hàng. Tuy nhiên, hợp đồng xuất khẩu không có nghĩa tiền sẽ về ngay. Ngân hàng vẫn cần đánh giá dòng tiền, khả năng trả nợ và tiến độ thực hiện hợp đồng; doanh nghiệp cũng phải tính đến trường hợp sản lượng thực tế thấp hơn dự kiến hoặc hàng không đạt yêu cầu để xuất khẩu.

Giữ lợi nhuận sau mỗi hợp đồng xuất khẩu

Với mặt hàng dễ hư hỏng như chuối, vốn lưu động cần được duy trì từ lúc thu hoạch đến khi đối tác thanh toán. Hàng phải được phân loại, đóng gói, làm lạnh và vận chuyển đúng lịch. Chỉ cần chậm giao hoặc tăng tỷ lệ hao hụt, phần lợi nhuận dự tính có thể giảm đáng kể.

Tại Nhật Bản, yêu cầu về kiểm dịch thực vật, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và quy cách đóng gói khá nghiêm ngặt. Muốn giữ khách hàng lâu dài, doanh nghiệp phải duy trì chất lượng đồng đều qua từng lô hàng. Những khoản chi cho kiểm soát chất lượng cần được đưa vào giá thành, thay vì chỉ tính chi phí trồng và vận chuyển.

Với thị trường Nga, ngoài quãng đường xa, doanh nghiệp cần chú ý thời hạn thanh toán, rủi ro tỷ giá và thời gian thu hồi công nợ. Nếu tiền hàng về chậm, chi phí vay vốn có thể tăng. Khi đó, doanh thu xuất khẩu cao chưa chắc mang lại kết quả kinh doanh tương xứng.

Các dịch vụ ngân hàng như tài trợ thương mại, thanh toán quốc tế và phòng ngừa rủi ro tỷ giá có thể hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình thực hiện hợp đồng. Song mỗi công cụ đều có điều kiện và chi phí riêng. Việc sử dụng cần phù hợp với quy mô đơn hàng, năng lực tài chính và lịch thu tiền thực tế.

Với ngành chuối, mở rộng thị phần tại Nhật Bản hay tìm thêm khách hàng ở Nga là tín hiệu đáng mừng. Tuy nhiên, để duy trì xuất khẩu lâu dài, doanh nghiệp phải giữ được chất lượng, kiểm soát chi phí và sử dụng vốn hợp lý. Điều quan trọng không chỉ là xuất đi bao nhiêu container chuối, mà là sau mỗi chuyến hàng doanh nghiệp còn lại bao nhiêu lợi nhuận để tiếp tục đầu tư.

Đức Thuận

Nguồn TBNH: https://thoibaonganhang.vn/xuat-khau-chuoi-tang-doanh-nghiep-mo-rong-vung-trong-190932.html