Hợp tác xã Phụ nữ Cỏ Bàng Phú Mỹ (An Giang) Tạo sinh kế, giúp phụ nữ Khmer nâng cao thu nhập

Năm 2026, Hợp tác xã (HTX) Phụ nữ Cỏ Bàng Phú Mỹ đạt giải khuyến khích tại Hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam, trước đó năm 2025 sản phẩm từ cỏ bàng nhận Giải thưởng RISEP cấp quốc gia, được công nhận đạt OCOP 4 sao và được công nhận sản phẩm nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia. Kết quả này đến từ việc HTX tổ chức sản xuất, đổi mới mẫu mã, mở rộng thị trường, đưa nghề đan cỏ bàng thành sinh kế, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho phụ nữ Khmer.

Mở rộng thị trường, phát triển sinh kế bền vững

HTX Phụ nữ Cỏ Bàng Phú Mỹ đang mở rộng thị trường thông qua đổi mới mẫu mã, đa dạng hóa sản phẩm và kết nối với các đơn vị phân phối. Từ những mặt hàng đan lát phục vụ sinh hoạt, HTX phát triển thêm túi xách, ba lô, bóp, nón, dép, giỏ đựng đồ, sản phẩm trang trí và quà tặng. Cỏ bàng được kết hợp với phụ liệu, phụ kiện; các công đoạn cắt, may, gia công và hoàn thiện được thực hiện theo thiết kế mới nhằm tăng tính tiện dụng và giá trị thẩm mỹ.

Năm 2026, HTX đạt giải khuyến khích tại Hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức. Trước đó, năm 2025, sản phẩm cỏ bàng Phú Mỹ được công nhận là sản phẩm nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia và đạt chứng nhận OCOP 4 sao cấp tỉnh An Giang giai đoạn 2025–2028. Cũng trong năm 2025, HTX đạt doanh thu 200 triệu đồng, bằng 150% kế hoạch; lợi nhuận sau thuế đạt 80 triệu đồng, bằng 160% kế hoạch.

Phụ nữ người Khmer sản xuất các sản phẩm từ cỏ bàng. Ảnh: HTX Cỏ bàng Phú Mỹ

Phụ nữ người Khmer sản xuất các sản phẩm từ cỏ bàng. Ảnh: HTX Cỏ bàng Phú Mỹ

Các kết quả này góp phần nâng cao uy tín sản phẩm, tạo cơ hội tiếp cận các khu du lịch, chuỗi quà tặng lưu niệm và thị trường mới. Để khai thác những cơ hội đó, HTX cần tiếp tục đổi mới thiết kế, đa dạng hóa sản phẩm theo nhu cầu từng nhóm khách hàng; tăng cường hợp tác với nhà thiết kế, doanh nghiệp và đơn vị phân phối. Công tác quảng bá cũng cần được đẩy mạnh thông qua nền tảng số, hội chợ, triển lãm và kết nối với các đơn vị du lịch.

Thành lập năm 2017, HTX Phụ nữ Cỏ Bàng Phú Mỹ đã tập hợp những phụ nữ có tay nghề, chuyển hoạt động đan lát từ sản xuất riêng lẻ sang liên kết. Trước đây, người dân chủ yếu dùng cỏ bàng để đan đệm, cà ròn, giỏ, chiếu và các vật dụng sinh hoạt, sản phẩm tiêu thụ chủ yếu trong địa phương. Khi tham gia HTX, các thành viên phối hợp thực hiện đơn hàng, chia sẻ kinh nghiệm và phát triển sản phẩm theo định hướng chung. HTX đảm nhiệm việc định hướng mẫu mã, tìm kiếm khách hàng và kết nối thị trường.

Cách tổ chức này giúp phụ nữ Khmer có thêm việc làm, giảm phụ thuộc vào hoạt động mua bán nhỏ lẻ và duy trì thu nhập từ nghề truyền thống. Cỏ bàng là nguyên liệu tự nhiên, có khả năng phân hủy sinh học, có thể thay thế một phần vật dụng làm từ nhựa. HTX khai thác lợi thế này để phát triển sản phẩm gắn với nguyên liệu bản địa và nhu cầu tiêu dùng thân thiện với môi trường.

Để duy trì sản xuất, nguồn nguyên liệu cỏ bàng ổn định có vai trò quan trọng. Cỏ bàng Phú Mỹ gắn với hệ sinh thái đất ngập nước của địa phương. Trước đây, việc khai thác thiếu kiểm soát từng khiến diện tích cỏ bàng suy giảm. Những năm qua, các hoạt động bảo tồn góp phần phục hồi, duy trì vùng nguyên liệu, tạo điều kiện để người dân tiếp tục khai thác phục vụ sản xuất. Khi nghề đan cỏ bàng tạo được thu nhập, người dân có thêm động lực gắn bó với nghề và quan tâm hơn đến việc bảo vệ vùng nguyên liệu.

Bên cạnh mở rộng thị trường, HTX cần chuẩn hóa chất lượng từ khâu thu hoạch, sơ chế, phơi và xử lý nguyên liệu đến đan, may, gia công, hoàn thiện sản phẩm. Độ bền, tính thẩm mỹ và sự đồng đều cần được bảo đảm để đáp ứng yêu cầu của các đơn hàng lớn. Việc gắn sản phẩm với câu chuyện về vùng đất Phú Mỹ, cây cỏ bàng và nghề đan truyền thống của phụ nữ Khmer cũng là hướng phát triển các dòng quà tặng lưu niệm, sản phẩm du lịch.

Tổ chức lại sản xuất tạo việc làm tại chỗ cho phụ nữ Khmer

Từ nghề đan cỏ bàng truyền thống, HTX Phụ nữ Cỏ Bàng Phú Mỹ đã tổ chức lại sản xuất, phát triển sản phẩm và kết nối thị trường. Mô hình tạo việc làm tại địa phương, giúp phụ nữ Khmer phát huy tay nghề, nâng cao thu nhập và chủ động hơn trong phát triển kinh tế gia đình, đồng thời góp phần duy trì nghề truyền thống gắn với bảo tồn vùng nguyên liệu.

Hiệu quả rõ nhất của mô hình HTX Phụ nữ Cỏ Bàng Phú Mỹ là tạo việc làm tại chỗ cho phụ nữ Khmer, giúp nhiều thành viên chuyển từ lao động thời vụ sang tham gia sản xuất thường xuyên hơn. Với nghề đan cỏ bàng, phụ nữ có thể tận dụng tay nghề được truyền lại qua nhiều thế hệ, đồng thời chủ động sắp xếp thời gian phù hợp với điều kiện gia đình.

Trước đây, nhiều lao động nữ chủ yếu làm thuê theo thời vụ, thu nhập không ổn định. Khi tham gia HTX, chị em có thêm cơ hội làm việc, tham gia các công đoạn sản xuất và tạo thu nhập từ chính kỹ năng của mình. Những chiếc giỏ, túi xách, vật dụng trang trí không còn đơn thuần là sản phẩm phục vụ sinh hoạt mà trở thành hàng hóa có giá trị kinh tế.

Vai trò của HTX thể hiện ở việc kết nối người lao động với quy trình sản xuất và thị trường tiêu thụ. Thay vì mỗi hộ tự tìm nguyên liệu, làm sản phẩm rồi tìm người mua, các thành viên được tập hợp trong một mô hình chung. HTX tổ chức hoạt động sản xuất, định hướng phát triển sản phẩm và tìm kiếm cơ hội tiêu thụ. Nhờ đó, phụ nữ có thêm điều kiện tập trung vào tay nghề, nâng cao chất lượng sản phẩm và tham gia các hoạt động kinh tế.

Đáng chú ý, mô hình còn mở rộng vai trò của phụ nữ từ người trực tiếp đan sản phẩm sang tham gia tổ chức, quản lý và phát triển hoạt động kinh doanh. Thông qua quá trình phối hợp sản xuất, thực hiện đơn hàng và tiếp cận thị trường, các thành viên tích lũy thêm kinh nghiệm, nâng cao kỹ năng và chủ động hơn trong phát triển kinh tế gia đình.

Theo đánh giá của Liên minh HTX tỉnh An Giang, những mô hình tiểu thủ công nghiệp như HTX Phụ nữ Cỏ Bàng Phú Mỹ phát huy thế mạnh của lao động nữ, tạo ra sản phẩm mang bản sắc địa phương và có giá trị kinh tế. Thực tế hoạt động của HTX cho thấy, khi phụ nữ được tham gia quản lý, tổ chức sản xuất và chủ động phát triển sản phẩm, nghề truyền thống có thêm điều kiện thích ứng với nhu cầu thị trường.

Bên cạnh tạo việc làm và thu nhập, HTX còn góp phần duy trì nghề đan đát trong cộng đồng Khmer. Những kỹ thuật thủ công được truyền qua nhiều thế hệ tiếp tục được sử dụng trong sản xuất hàng hóa. Người phụ nữ vừa có điều kiện phát huy tay nghề, vừa tham gia gìn giữ giá trị văn hóa của địa phương thông qua các sản phẩm cụ thể.

Từ nghề đan cỏ bàng truyền thống, HTX Phụ nữ Cỏ Bàng Phú Mỹ đã hình thành mô hình sản xuất hàng hóa gắn với tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho phụ nữ Khmer. Kết quả kinh doanh, các chứng nhận chất lượng và khả năng mở rộng thị trường cho thấy hướng đi của HTX đang phát huy hiệu quả. Mô hình cũng khẳng định vai trò của kinh tế tập thể trong tập hợp lao động nữ, phát huy tay nghề, tạo sinh kế tại chỗ và giúp phụ nữ chủ động hơn trong phát triển kinh tế gia đình.

Việt Anh

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân: https://daibieunhandan.vn/hop-tac-xa-phu-nu-co-bang-phu-my-an-giang-tao-sinh-ke-giup-phu-nu-khmer-nang-cao-thu-nhap-10444185.html