Xuất khẩu gỗ sang EU: Khó khăn trước 'bài kiểm tra' quy định chống mất rừng

Theo các chuyên gia, EUDR yêu cầu sản phẩm gỗ xuất khẩu vào EU phải chứng minh không liên quan đến phá rừng, suy thoái rừng sau năm 2020. Điều này đồng nghĩa với việc toàn bộ chuỗi sản xuất, từ khai thác nguyên liệu, vận chuyển đến chế biến đều phải minh bạch, có thể truy xuất nguồn gốc. Với một ngành phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu như Việt Nam, yêu cầu này đặt ra áp lực không nhỏ.

Hiện tại, EU là một trong những thị trường xuất khẩu gỗ quan trọng của Việt Nam, chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng kim ngạch. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn đang gặp khó trong việc hoàn thiện hồ sơ truy xuất nguồn gốc, đặc biệt là với nguồn gỗ nhập từ các quốc gia có rủi ro cao về mất rừng. Việc thiếu hệ thống dữ liệu đồng bộ, công nghệ quản lý còn hạn chế, khiến quá trình đáp ứng EUDR trở nên phức tạp hơn.

Doanh nghiệp xuất khẩu gỗ cần tập trung nâng cao chất lượng, tuân thủ quy định các thị trường. Ảnh: ST

Một số doanh nghiệp lớn đã chủ động đầu tư hệ thống quản lý chuỗi cung ứng, áp dụng công nghệ số để theo dõi nguồn gốc nguyên liệu. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm tỷ lệ lớn trong ngành vẫn đang loay hoay với bài toán chi phí và năng lực thực hiện. Nếu không kịp thời thích ứng, nguy cơ mất thị trường EU là hoàn toàn có thể xảy ra.

Ở chiều tích cực, EUDR cũng được nhìn nhận là cơ hội để ngành gỗ Việt Nam tái cấu trúc theo hướng bền vững hơn. Việc đáp ứng các tiêu chuẩn cao sẽ giúp nâng cao uy tín, giá trị sản phẩm và khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Không chỉ EU, nhiều thị trường khác như Mỹ, Nhật Bản cũng đang có xu hướng siết chặt các yêu cầu về môi trường và trách nhiệm xã hội.

Bên cạnh đó, những tín hiệu tích cực từ các thị trường khác cũng góp phần tạo điểm tựa cho ngành. Trong 2 tháng đầu năm, xuất khẩu gỗ sang Canada ghi nhận mức tăng trưởng so với cùng kỳ năm 2025, cho thấy dư địa mở rộng thị trường vẫn còn lớn, nếu doanh nghiệp biết tận dụng cơ hội. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, việc đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế vẫn là yêu cầu bắt buộc.

Một trong những giải pháp được các chuyên gia đề xuất là tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp với các vùng nguyên liệu trong nước. Việc phát triển rừng trồng có chứng chỉ, kiểm soát chặt chẽ nguồn gỗ hợp pháp sẽ giúp giảm phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu và nâng cao khả năng đáp ứng EUDR. Đồng thời, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý chuỗi cung ứng, xây dựng hệ thống dữ liệu minh bạch, đồng bộ.

Việc ban hành hướng dẫn cụ thể, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thông tin, đào tạo kỹ năng và xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc sẽ giúp giảm áp lực cho doanh nghiệp. Ngoài ra, cần thúc đẩy đàm phán, hợp tác quốc tế để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hàng hóa Việt Nam tiếp cận thị trường EU. Về lâu dài, việc định vị thương hiệu “Gỗ Việt Nam” gắn với các tiêu chí xanh, bền vững là chìa khóa để nâng cao sức cạnh tranh. Khi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến yếu tố môi trường, những sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn cao sẽ có lợi thế rõ rệt.

Đỗ Minh