Xuất khẩu rau quả, hướng tới con số 10 tỷ USD trong năm 2026

Những tín hiệu vui từ các thị trường trọng điểm

Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit) cho thấy, vượt qua nhiều rào cản và thách thức từ bối cảnh kinh tế toàn cầu, xuất khẩu rau quả trong 4 tháng đầu năm 2026 đã ghi nhận mức tăng trưởng rất ấn tượng khi đạt gần 2,06 tỷ USD, tăng tới 22% so với cùng kỳ năm 2025. Đây không chỉ là những con số cơ học đơn thuần, mà là minh chứng rõ nét cho thấy bước chuyển mình mạnh mẽ về chất của nông sản Việt, phản ánh vị thế ngày càng vững chắc của các sản phẩm rau quả nước nhà trên bản đồ thương mại thế giới.

Nhiều mặt hàng rau, quả xuất khẩu tăng mạnh trong thời gian qua. Ảnh: Đỗ Phong

Nhìn vào bức tranh tổng thể, Trung Quốc tiếp tục khẳng định vai trò là thị trường tiêu thụ lớn nhất, chiếm hơn 50% thị phần với kim ngạch xuất khẩu vượt ngưỡng 1 tỷ USD. Nổi bật, xuất khẩu rau quả sang thị trường Trung Quốc đang có sự thay đổi căn bản. Dù xuất khẩu tiểu ngạch vẫn duy trì được lợi thế nhờ sự linh hoạt về logistics, song xuất khẩu chính ngạch đang ngày càng chiếm vị trí chủ đạo, bảo đảm tính ổn định và bền vững cho chuỗi cung ứng.

Đánh giá về xung lực này, Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit) Nguyễn Thanh Bình, khẳng định: “Chuyến thăm Trung Quốc mới đây của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tiếp tục nâng cao mối quan hệ toàn diện giữa hai quốc gia, trong đó có quan hệ về thương mại. Đây là điều kiện thuận lợi cốt lõi để ngành rau quả Việt Nam đẩy mạnh xuất khẩu sang Trung Quốc trong thời gian tới. Việc ký kết thành công Nghị định thư cho quả bưởi và chanh xuất khẩu chính ngạch mới đây chính là một cú hích chiến lược cho toàn ngành. Nếu tiếp tục giữ vững đà tăng trưởng này, mục tiêu 10 tỷ USD năm nay hoàn toàn nằm trong tầm tay”.

Không dừng lại ở các thị trường truyền thống, rau quả Việt Nam đang chứng minh năng lực thích ứng vượt trội tại các quốc gia vốn nổi tiếng khắt khe về hàng rào kỹ thuật. Tại xứ sở cờ hoa, số liệu từ Ủy ban Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ (USITC) chỉ ra rằng, dù nước này có xu hướng giảm nhập khẩu rau, hoa, củ, quả nói chung, nhưng riêng kim ngạch nhập khẩu từ Việt Nam lại lội ngược dòng tăng trưởng. Những sản phẩm chủ lực như bưởi, dừa và hàng chế biến đang dần chinh phục người tiêu dùng Mỹ nhờ đáp ứng trúng xu hướng tiêu dùng lành mạnh.

Tương tự, tại Liên minh châu Âu (EU), Ủy ban Thống kê châu Âu ghi nhận mức tăng trưởng 7,8% từ nguồn hàng Việt Nam ngay trong tháng đầu năm, bất chấp việc EU giảm nhập khẩu từ các thị trường ngoại khối. Sự tăng trưởng này khẳng định vị thế ngành rau quả Việt Nam đang ngày càng đáp ứng tốt các tiêu chuẩn xanh, sạch và phát triển bền vững của thế giới.

Xét theo góc độ địa lý, số liệu từ Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho thấy sự tăng trưởng đồng đều ở tất cả các khu vực từ châu Á (tăng 32%), châu Đại Dương (tăng 23,9%), châu Mỹ (tăng 19,5%) đến châu Âu (tăng 34,2%). Ngay cả khu vực châu Phi, dù hiện tại chiếm tỷ trọng thấp nhất, cũng chứng kiến tốc độ tăng trưởng bùng nổ lên đến 38,4% trong quý I/2026.

Bưởi Việt Nam được nhiều quốc gia ưa chuộng. Ảnh: Phong Đỗ

Điểm sáng then chốt làm nên giá trị bền vững chính là sự dịch chuyển tích cực trong cơ cấu hàng xuất khẩu. Thay vì xuất khẩu tươi thô, các doanh nghiệp trong nước đã mạnh dạn đầu tư sâu vào công nghệ chế biến sâu như sản phẩm đông lạnh, sấy, hay nước quả cô đặc. Chia sẻ về thực tế này từ góc độ doanh nghiệp, Giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn Xuất nhập khẩu trái cây Chánh- Nguyễn Thị Hồng Thu, đơn vị tiên phong trong việc xử lý và xuất khẩu trái bưởi sang các thị trường lớn chia sẻ: “Việc chuyển dịch cơ cấu hàng xuất khẩu theo hướng gia tăng giá trị không chỉ giúp doanh nghiệp giải bài toán bảo quản, giảm thiểu rủi ro thời vụ mà còn đóng góp tích cực vào việc tăng trưởng kim ngạch. Đầu tư vào chế biến sâu và chuẩn hóa quy trình đóng gói theo chuẩn chính ngạch là con đường duy nhất để nâng tầm giá trị trái cây Việt trên sân chơi toàn cầu”.

Giải quyết rào cản kỹ thuật, khai phá dư địa để bứt phá

Mặc dù cánh cửa tiến tới mục tiêu10 tỷ USD đang rộng mở, song ngành hàng rau quả còn những khó khăn, vướng mắc cần tháo gỡ, đó là những rào cản nội tại và thách thức khách quan mang tính thời điểm.

Thách thức lớn nhất hiện nay chính là rào cản về chất lượng và an toàn vệ sinh thực phẩm. Thực tế cho thấy, một số lô hàng rau quả xuất khẩu của Việt Nam thời gian qua vẫn bị các thị trường lớn như EU, Nhật Bản hay Trung Quốc phát đi cảnh báo liên quan đến dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, chất cấm và hàm lượng kim loại nặng vượt mức cho phép. Trong bối cảnh các quốc gia ngày càng siết chặt hàng rào kỹ thuật bằng các tiêu chuẩn xanh, việc tập trung nâng cao chất lượng rau quả và bảo đảm an toàn sản phẩm tuyệt đối khi xuất khẩu là nhiệm vụ quan trọng nhất của ngành hàng này hiện nay.

Thanh Long Việt Nam được người tiêu dùng các nước đánh giá cao. Ảnh: Đỗ Phong

Bên cạnh đó, những bất ổn địa chính trị, đặc biệt là các cuộc xung đột, chiến sự kéo dài tại khu vực Trung Đông đang làm thu hẹp một số kênh thị trường. Trước tình hình đó, việc linh hoạt chuyển hướng, chủ động khai thác tốt hơn các thị trường khác, đặc biệt là thị trường Trung Quốc vốn còn dư địa rất lớn là giải pháp mang tính chiến lược.

Về vấn đề này, Chủ tịch Vinafruit Nguyễn Thanh Bình phân tích sâu thêm: “Qua khảo sát và làm việc trực tiếp với các địa phương của Trung Quốc, chúng tôi nhận thấy tại nhiều khu vực sâu trong nội địa như Bắc Kinh, Trùng Khánh, Thượng Hải, Hồ Nam hay Trịnh Châu, rau quả Việt Nam vẫn còn xuất hiện khá ít. Vì vậy, các doanh nghiệp hoàn toàn có thể tập trung khai thác tốt hơn dư địa của các vùng nội địa này để bù đắp cho sự sụt giảm ở các thị trường bị tác động bởi xung đột Trung Đông”.

Vải Việt Nam được xuất khẩu sang nhiều thị trường thế giới. Ảnh: Đỗ Phong

Để hiện thực hóa khát vọng 10 tỷ USD, cần có sự vào cuộc đồng bộ với tư duy đổi mới. Một là, các địa phương và cơ quan quản lý cần đẩy mạnh việc cấp và quản lý chặt chẽ mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, hướng dẫn nông dân sản xuất theo tiêu chuẩn quốc tế nhằm triệt tiêu các nguy cơ về dư lượng chất cấm. Hai là, cần có cơ chế khuyến khích, hỗ trợ dòng vốn để doanh nghiệp đầu tư mạnh mẽ hơn nữa vào công nghiệp chế biến sâu, giảm dần tỷ trọng xuất khẩu tươi vốn nhiều rủi ro. Ba là, nâng cao năng lực logistics và liên kết chuỗi để đưa trái cây tiến sâu vào nội địa các thị trường lớn một cách hiệu quả.

Đứng trước nhiều cơ hội, thế mạnh mới, với những kết quả tích cực trong 4 tháng đầu năm vànhững năm qua cùng sự đồng lòng của toàn hệ thống, ngành rau quả Việt Nam hoàn toàn có đủ tự tin và nguồn lực để bứt phá, không chỉ chạm tay vào cột mốc 10 tỷ USD mà còn khẳng định vị thế của một cường quốc xuất khẩu nông sản xanh, bền vững trên trường quốc tế.