Xuất khẩu thủy sản 2 tháng đầu năm 2026 đạt 1,7 tỷ USD, tăng 20%
Trong tháng 3, nhóm doanh nghiệp tôm và hải sản cần đặc biệt thận trọng với thị trường Mỹ; trong khi đó, dư địa tăng trưởng ngắn hạn có thể nghiêng nhiều hơn về Trung Quốc, EU và một phần ASEAN.
Theo báo cáo mới công bố của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu thủy sản Việt Nam trong tháng 2/2026 đạt khoảng 707 triệu USD, tăng 8% so với cùng kỳ năm trước; lũy kế 2 tháng đầu năm 2026 đạt 1,7 tỷ USD, tăng 20,2%.
"Kết quả này cho thấy đà phục hồi của ngành vẫn được duy trì khá tốt sau tháng 1 tăng mạnh, dù sang tháng 2 tốc độ đã chậm lại rõ rệt ở một số mặt hàng và thị trường chủ lực", VASEP nhận định.
Trong bức tranh chung đó, tôm tiếp tục là trụ cột lớn nhất, cá tra phục hồi mạnh, trong khi cá ngừ và thị trường Mỹ, Hàn Quốc đang phát ra tín hiệu cần theo dõi sát hơn. Xuất khẩu thủy sản tháng 3 kỳ vọng có thêm lực đẩy từ các thị trường khác ngoài Mỹ để khởi sắc hơn.
Xét theo mặt hàng, tôm vẫn giữ vai trò đầu tàu khi kim ngạch tháng 2/2026 đạt khoảng 310 triệu USD, tăng 17%; tính chung 2 tháng đạt 689,5 triệu USD, tăng gần 20% so với cùng kỳ.
Tuy nhiên, với riêng thị trường Mỹ, triển vọng của tôm Việt Nam đang chịu sức ép mới khi Bộ Thương mại Hoa Kỳ công bố kết quả cuối cùng của kỳ rà soát hành chính lần thứ 19 (POR19) đối với tôm đông lạnh Việt Nam.
Theo đó, 2 bị đơn bắt buộc là STAPIMEX và nhóm Thông Thuận/TTCR bị áp mức biên độ 25,76%, trong khi 22 doanh nghiệp được hưởng thuế suất riêng rẽ ở mức 4,58%. Điều này làm gia tăng rủi ro chi phí và tâm lý thận trọng từ phía nhà nhập khẩu Mỹ trong ngắn hạn. Tính riêng trong tháng 2, xuất khẩu tôm sang Mỹ đã giảm gần 60% so với cùng kỳ.
Về mặt hàng cá tra, xuất khẩu tháng 2/2026 đạt 119,3 triệu USD, giảm 4,8% so với cùng kỳ, nhưng lũy kế 2 tháng vẫn đạt 331,4 triệu USD, tăng mạnh 28%.
"Điều này cho thấy tăng trưởng chủ yếu được tạo bởi tháng 1 rất tích cực, còn sang tháng 2 đã có dấu hiệu điều chỉnh", VASEP nhận định.
Xuất khẩu cá tra sang Mỹ giảm 20%, sang các thị trường khác giảm nhẹ do yếu tố kỳ nghỉ Tết. Riêng xuất khẩu cá tra sang Trung Quốc tăng 15%.
Ngược lại, cá ngừ là nhóm hàng gây lo ngại hơn khi tháng 2 chỉ đạt 53,3 triệu USD, giảm 14,7%; lũy kế 2 tháng đạt 128,7 triệu USD, gần như đi ngang, giảm nhẹ 0,2%. Đây là dấu hiệu cho thấy nhóm hàng khai thác biển đang chịu sức ép đồng thời từ nhu cầu thị trường, chi phí logistics và đặc biệt là yếu tố chính sách.
Từ ngày 1/1/2026, các lô hàng từ những nghề cá bị NOAA từ chối công nhận tương đương theo quy định MMPA có thể bị hạn chế nhập khẩu vào Mỹ; đồng thời các nước bị từ chối một phần còn phải áp dụng Certification of Admissibility (COA) cho các lô hàng liên quan.
Trong bức tranh chung, tôm tiếp tục là trụ cột lớn nhất của xuất khẩu.
NOAA cũng nêu rõ Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia bị từ chối công nhận đối với một phần nghề cá, đồng nghĩa rủi ro tuân thủ đối với hải sản khai thác vào Mỹ đã tăng lên đáng kể trong năm nay. Trong tháng 2, xuất khẩu cá ngừ sang các thị trường chính giảm nhẹ, riêng xuất khẩu sang Mỹ giảm gần 26% so với cùng kỳ.
Các nhóm sản phẩm khác ghi nhận kết quả khá khả quan. Xuất khẩu cua ghẹ và giáp xác khác tăng rất mạnh trong tháng 2, tới 78,7%, đưa kim ngạch 2 tháng lên 66,2 triệu USD, tăng 24%. Riêng xuất khẩu cua sang Trung Quốc - HongKong trong tháng 2 đạt 21,5 triệu USD, tăng gấp hơn 2 lần so với cùng kỳ, chủ yếu xuất cua sống phục vụ nhu cầu Tết Nguyên đán. Trung Quốc đang chiếm gần 60% tổng xuất khẩu cua của Việt Nam.
Xuất khẩu mực, bạch tuộc gần như đi ngang trong tháng 2, giảm 0,4%, nhưng 2 tháng vẫn tăng 23,3%. Nhuyễn thể có vỏ là nhóm tăng mạnh nhất về tốc độ, với tháng 2 tăng 70,3% và 2 tháng tăng 38,5%. Điều đó cho thấy cơ cấu tăng trưởng đầu năm 2026 không chỉ dựa vào tôm, mà đang có sự lan tỏa sang các nhóm hải sản và nhuyễn thể khác.
Xét theo thị trường, Trung Quốc & HongKong là điểm sáng nổi bật nhất khi tháng 2 tăng tới 82%, kéo kim ngạch 2 tháng lên 513,5 triệu USD, tăng 54%. Dịp Tết Nguyên đán tạo ra nhu cầu lớn đối với các sản phẩm thủy sản tươi sống ở thị trường Trung Quốc.
"Bối cảnh 2026 với biến động chính sách thuế quan và các rào cản kỹ thuật ở Mỹ, với thách thức logistic do xung đột Trung Đông, rõ ràng Trung Quốc sẽ là động lực tăng trưởng quan trọng nhất của ngành thủy sản Việt Nam", VASEP cho biết.
ASEAN cũng tăng tốt trong 2 tháng, đạt 118,6 triệu USD, tăng 21,5%, dù riêng tháng 2 giảm 8%. EU giữ được nhịp tăng ổn định hơn, tháng 2 tăng 2,5%, 2 tháng tăng 16,9%. Nhật Bản tăng nhẹ 4,8% trong 2 tháng nhưng riêng tháng 2 giảm 18,3%, cho thấy cầu chưa thật sự vững.
Theo Hiệp hội, Mỹ vẫn là thị trường quan trọng nhưng không còn là động lực tăng trưởng trong năm nay. Tháng 2/2026, xuất khẩu sang Mỹ chỉ đạt khoảng 80,8 triệu USD, giảm mạnh 25,7%; lũy kế 2 tháng còn 209,3 triệu USD, giảm 3%.
Thị trường này đang chịu tác động đồng thời của nhu cầu chậm, mức độ thận trọng của nhà nhập khẩu và các bất định chính sách. Ngoài POR19 và MMPA, Nhà Trắng còn ban hành biện pháp thu thuế nhập khẩu bổ sung 10% đối với hàng nhập khẩu vào Mỹ trong 150 ngày, có hiệu lực từ 24/2/2026.
Tác động cụ thể tới từng nhóm thủy sản còn cần theo dõi thêm ở khâu thực thi và mã hàng áp dụng, nhưng rõ ràng đây là một yếu tố có thể khiến đơn hàng trong tháng 3 thận trọng hơn.
Dự báo cho tháng 3/2026, xuất khẩu thủy sản Việt Nam nhiều khả năng vẫn duy trì tăng trưởng nhưng sẽ phân hóa mạnh theo thị trường và mặt hàng. Điểm hỗ trợ là Triển lãm thủy sản quốc tế Bắc Mỹ 2026 tại Boston diễn ra từ 15–17/3, có thể tạo thêm cơ hội gặp gỡ khách hàng, tái kết nối đơn hàng và thăm dò nhu cầu cho quý II.
Tuy nhiên, môi trường kinh doanh tại Mỹ sẽ khó đoán hơn do tác động từ thuế quan mới, kết quả POR19 đối với tôm và việc siết tuân thủ theo MMPA. Vì vậy, trong tháng 3, nhóm doanh nghiệp tôm và hải sản khai thác cần đặc biệt thận trọng với thị trường Mỹ; trong khi đó, dư địa tăng trưởng ngắn hạn có thể tiếp tục nghiêng nhiều hơn về Trung Quốc, EU và một phần ASEAN.
