Xuất khẩu thủy sản hướng tới kim ngạch 12 tỷ USD

Các sản phẩm thủy sản Việt Nam được quảng bá tại Triển lãm Thủy sản toàn cầu, Tây Ban Nha. (Ảnh: THANH MAI)

Đây là cơ sở để ngành thủy sản Việt Nam hướng tới kỷ lục xuất khẩu 12 tỷ USD, dù áp lực cạnh tranh về giá, yêu cầu truy xuất nguồn gốc và chi phí tuân thủ vẫn lớn.

Duy trì đà tăng trưởng

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 9 tháng năm 2026, tổng sản lượng thủy sản đạt 7,89 triệu tấn, hoàn thành 78,1% kế hoạch năm và tăng 3,9% so với cùng kỳ. Trong đó, nuôi trồng thủy sản tiếp tục là động lực tăng trưởng chính với sản lượng đạt 4,86 triệu tấn. Đến ngày 15/10, kim ngạch xuất khẩu thủy sản đã chạm mốc 9,7 tỷ USD.

Thực tế xuất khẩu thủy sản trong 9 tháng qua cho thấy, tôm và cá tra tiếp tục đóng góp quan trọng vào kết quả chung của toàn ngành. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu tôm đạt 3,75 tỷ USD, tăng 11% so với cùng kỳ. Với tỷ trọng khoảng 41% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản, những diễn biến của mặt hàng này sẽ có ảnh hưởng lớn đến kết quả toàn ngành.

Chuyên gia thị trường của VASEP Phùng Thị Kim Thu cho biết, dù duy trì tăng trưởng nhờ thị trường Trung Quốc và một số thị trường trong khối CPTPP, nhưng đà tăng đang chậm lại trong tháng 9 khi xuất khẩu tôm sang Mỹ giảm. Áp lực thuế quan, cạnh tranh quốc tế cùng những khó khăn về nguyên liệu đã đặt ra không ít thách thức cho doanh nghiệp trong những tháng cuối năm.

Dù phải chịu nhiều loại thuế, các sản phẩm tôm chế biến sâu, giàu giá trị gia tăng của Việt Nam vẫn tìm thấy cơ hội tại thị trường Mỹ. (Ảnh: VŨ SINH)

Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn nhìn thấy cơ hội tại Mỹ đối với các sản phẩm chế biến sâu, giá trị gia tăng cao. Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Thủy sản Minh Phú Lê Văn Quang cho biết, Mỹ đã vượt Nhật Bản trở thành thị trường lớn nhất của doanh nghiệp. Dù tôm Việt Nam chịu thêm mức thuế 12,5% tại Mỹ, nhưng chênh lệch so với tôm của Ấn Độ và Ecuador chưa đủ lớn để làm suy giảm sức cạnh tranh của các sản phẩm giá trị gia tăng.

Nhu cầu tăng cũng thúc đẩy doanh nghiệp mở rộng năng lực chế biến. Minh Phú đang đẩy mạnh tự động hóa lên đến 70-80% hoạt động sản xuất. Ông Lê Văn Quang cho biết, ngay cả khi ba nhà máy hoạt động tối đa công suất, doanh nghiệp vẫn chưa đáp ứng hết nhu cầu và có thể cân nhắc đầu tư thêm nhà máy nếu thị trường tiếp tục tăng trưởng.

Ngành hàng cá tra có kết quả tích cực trong tháng 9, đạt khoảng 214 triệu USD, tăng 18,6%; kim ngạch xuất khẩu 9 tháng đạt 1,74 tỷ USD, tăng 10,7%. Phó Tổng Thư ký Hiệp hội VASEP Lê Hằng cho biết, nguồn cung một số loài cá thịt trắng khai thác thắt chặt đang tạo thêm cơ hội cho cá tra Việt Nam. Tại Nhật Bản, việc sản phẩm cá tra được giới thiệu qua các kênh phân phối chuyên nghiệp là tín hiệu đáng chú ý, dù thị trường này còn nhỏ. Lợi thế giá và nguồn cung ổn định đang giúp sản phẩm được quan tâm nhiều hơn.

Bên cạnh xuất khẩu thủy sản tăng trưởng tốt, ngành sản xuất, nuôi trồng thủy sản trong 9 tháng qua cũng tăng trưởng khá, góp phần bảo đảm nguồn cung phục vụ tiêu dùng và chế biến xuất khẩu.

Hoạt động khai thác thủy sản biển diễn ra thuận lợi trong giai đoạn cuối vụ cá Nam góp phần bảo đảm nguồn cung phục vụ tiêu dùng và chế biến xuất khẩu. (Ảnh: NGUYỄN THÀNH)

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, sản xuất thủy sản tháng 9 tiếp tục duy trì xu hướng tăng. Nhiều vùng nuôi tôm nước lợ bước vào chính vụ thu hoạch, sản xuất cá tra ổn định; hoạt động khai thác thủy sản biển diễn ra thuận lợi trong giai đoạn cuối vụ cá Nam. Tính chung 9 tháng năm 2026, tổng sản lượng thủy sản đạt 7,89 triệu tấn, trong đó, sản lượng cá đạt 5,41 triệu tấn, tôm đạt gần 1,38 triệu tấn và thủy sản khác đạt 1,1 triệu tấn. Nuôi trồng tiếp tục là động lực tăng trưởng chính, trong khi khai thác biển góp phần bổ sung nguồn nguyên liệu cho chế biến và tiêu thụ.

Hoạt động nuôi trồng duy trì tăng trưởng khá nhờ đẩy mạnh ứng dụng khoa học, kỹ thuật và công nghệ, từng bước nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả. Tại Đồng bằng sông Cửu Long, nhiều vùng nuôi tôm nước lợ bước vào chính vụ thu hoạch; các mô hình tôm-lúa, tôm-rừng tiếp tục phát huy hiệu quả, trong khi diện tích nuôi thâm canh, siêu thâm canh ứng dụng công nghệ cao được mở rộng. Cá tra duy trì sản xuất ổn định; cá rô phi và thủy sản nuôi biển tiếp tục phát triển, góp phần đa dạng hóa nguồn cung.

Tăng tốc những tháng cuối năm

Những tháng cuối năm thường là thời điểm các nhà nhập khẩu tăng mua thủy sản phục vụ mùa lễ hội, kỳ nghỉ và nhu cầu tiêu dùng dịp tết. Theo ông Trần Gia Long, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch-Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, để góp phần đạt và vượt mục tiêu 74 tỷ USD xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2026, riêng ngành thủy sản cần duy trì kim ngạch khoảng 1 tỷ USD mỗi tháng trong những tháng cuối năm, trong đó, tôm tiếp tục được kỳ vọng là mặt hàng chủ lực.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, ngành thủy sản cần tiếp tục củng cố nguồn nguyên liệu theo hướng ổn định, nâng cao chất lượng và hiệu quả sản xuất. Đối với nuôi trồng, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, kiểm soát dịch bệnh và tổ chức sản xuất gắn với nhu cầu thị trường sẽ góp phần giảm rủi ro, cải thiện hiệu quả kinh tế cho người nuôi.

Cá tra đang có cơ hội mở rộng thị trường xuất khẩu sang Liên minh châu Âu (EU) và Trung Đông. (Ảnh: HỒNG LAN)

Cùng với đó, tăng cường liên kết giữa người nuôi, ngư dân và doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu thủy sản sẽ giúp chủ động kế hoạch thu mua, hạn chế biến động nguồn cung và nâng cao khả năng đáp ứng đơn hàng. Doanh nghiệp cũng cần linh hoạt trong điều hành sản xuất, cơ cấu sản phẩm và lựa chọn thị trường, đồng thời kiểm soát chi phí để duy trì sức cạnh tranh.

Với sản lượng tăng trưởng và kết quả xuất khẩu tích cực trong 9 tháng, ngành thủy sản Việt Nam đang có những nền tảng vững chắc để hướng tới kỷ lục xuất khẩu 12 tỷ USD trong năm 2026.