Xung đột Gaza: Chi phí tái thiết lên đến hơn 71 tỷ USD, người dân Palestine vẫn giữ một vai trò quan trọng

Theo báo cáo mới do Oxfam, Viện Nghiên cứu Chính sách kinh tế Palestine (MAS) cùng Trung tâm Thương mại Palestine (PalTrade) công bố, quy mô tái thiết lần này lớn gấp bảy lần tổng chi phí khắc phục hậu quả của toàn bộ các chiến dịch quân sự tại Gaza trong gần hai thập kỷ qua.

Báo cáo được xây dựng trên cơ sở Đánh giá nhanh về thiệt hại và nhu cầu (RDNA) do Liên hợp quốc (LHQ), Liên minh châu Âu (EU) cùng Ngân hàng Thế giới (WB) công bố hồi tháng 4/2026.

Theo đó, hơn hai năm giao tranh đã khiến ít nhất 73.000 người Palestine thiệt mạng, khoảng 173.000 người bị thương, gần 1,9 triệu người phải rời bỏ nơi sinh sống, đồng thời đẩy Gaza vào cuộc khủng hoảng nhân đạo và kinh tế nghiêm trọng nhất từ trước đến nay.

Hơn 71 tỷ USD phục hồi Gaza

Theo RDNA, tổng thiệt hại đối với nền kinh tế cùng cơ sở hạ tầng tại Gaza hiện đã lên tới 57,9 tỷ USD, trong khi 26,3 tỷ USD sẽ cần được huy động ngay trong 18 tháng đầu nhằm khôi phục các dịch vụ thiết yếu, sửa chữa hạ tầng trọng yếu, tạo nền tảng cho quá trình phục hồi kinh tế.

Quy mô tàn phá được đánh giá ở mức đặc biệt nghiêm trọng khi 371.888 căn nhà bị phá hủy hoặc hư hại, 93% trường học không còn đủ điều kiện hoạt động, 55% bệnh viện ngừng vận hành, hơn 58.000 trẻ em mất cha hoặc mẹ, khoảng 50.000 người cần phục hồi chức năng dài hạn, trong khi 83% người khuyết tật buộc phải bỏ lại các thiết bị hỗ trợ trong quá trình sơ tán.

Bên cạnh những tổn thất về con người, Gaza hiện còn phải đối mặt với khoảng 66 triệu tấn đống đổ nát, tương đương khối lượng của 11 kim tự tháp Giza. Khối lượng phế thải khổng lồ này không chỉ cản trở quá trình tái thiết, mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ khi chứa bom đạn chưa phát nổ, amiăng, hóa chất độc hại cùng nhiều loại chất thải nguy hiểm khác.

Thách thức càng trở nên nặng nề hơn khi ước tính từ 8.000-11.000 người Palestine vẫn đang nằm dưới các đống đổ nát. Báo cáo nhấn mạnh, việc tìm kiếm, nhận dạng và an táng các nạn nhân một cách tôn trọng cần được hoàn tất trước khi các hoạt động xây dựng quy mô lớn có thể được triển khai.

Người Palestine giữ vai trò trung tâm

Theo Oxfam cùng các tổ chức đồng thực hiện, quá trình phục hồi Gaza không đơn thuần là một nhiệm vụ nhân đạo, mà còn mang ý nghĩa chính trị, kinh tế và xã hội lâu dài. Vì vậy, mọi kế hoạch tái thiết chỉ có thể đạt hiệu quả nếu được xây dựng với sự tham gia trực tiếp của người Palestine, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các sáng kiến từ bên ngoài.

Trên cơ sở đó, báo cáo đề xuất lộ trình phục hồi kéo dài 5 năm với sự phối hợp giữa Liên minh châu Âu (EU), các nước Arab vùng Vịnh, Ai Cập, LHQ cùng nhiều tổ chức quốc tế.

Kế hoạch được chia thành bốn giai đoạn, gồm cứu trợ khẩn cấp, khôi phục các dịch vụ cơ bản, tái thiết hạ tầng quy mô lớn và phát triển dài hạn.

Trong giai đoạn đầu, khoảng 10 tỷ USD sẽ được ưu tiên để bảo đảm tiếp cận nhân đạo, khôi phục nguồn nước sạch, dịch vụ y tế, thông tin liên lạc, nơi ở tạm thời, đồng thời xử lý những khu vực đổ nát nguy hiểm nhất.

Tiếp đó, 15 tỷ USD sẽ được dành cho việc sửa chữa nhà ở, trường học, bệnh viện, hệ thống giao thông, điện, nước, qua đó từng bước khôi phục hoạt động ngân hàng, thị trường và sinh kế của người dân.

Ở giai đoạn tiếp theo, khoảng 25 tỷ USD sẽ được đầu tư để xây dựng lại các khu dân cư, bệnh viện, trường học, hệ thống hạ tầng đô thị cùng các công trình công cộng. Sau khi quá trình tái thiết cơ bản hoàn tất, 20 tỷ USD còn lại sẽ tập trung vào phát triển dài hạn thông qua mở rộng thương mại, nâng cao vai trò điều hành của người Palestine, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đồng thời tạo thêm cơ hội việc làm và nâng cao sự tham gia của phụ nữ vào các hoạt động kinh tế.

Các tổ chức cũng nhấn mạnh rằng, quá trình tái thiết chỉ thực sự bền vững khi người Palestine trở thành chủ thể của công cuộc phục hồi, trực tiếp tham gia hoạch định, triển khai và giám sát các chương trình phát triển, thay vì chỉ đóng vai trò là đối tượng thụ hưởng của những kế hoạch được thiết kế từ bên ngoài.