Xung đột Mỹ - Iran: Giới đầu tư lo ngại hệ lụy vượt xa kịch bản Venezuela
Các chuyên gia theo dõi thị trường đang chuẩn bị cho những biến động lớn sau khi Mỹ xác nhận bắt đầu các 'chiến dịch quân sự quy mô lớn' tại Iran.
Tòa nhà tại Tel Aviv, Israel trúng tên lửa đạn đạo của Iran ngày 1/3/2026. Ảnh: THX/TTXVN
Các nhà đầu tư nhận định bước đi này có thể gây ra những hậu quả thị trường khốc liệt hơn nhiều so với các đợt bùng phát địa chính trị gần đây.
Cho đến nay, thị trường vẫn tỏ ra bình thản và dần quen với việc hấp thụ các cú sốc địa chính trị cũng như kinh tế, bao gồm cả thông báo tăng thuế nhập khẩu lên 15% của Tổng thống Mỹ Donald Trump hay việc chính quyền Mỹ bắt giữ cựu Tổng thống Venezuela (Vê-nê-xu-ê-la) Nicolás Maduro. Tuy nhiên, ông Florian Weidinger, Giám đốc đầu tư (CIO) tại công ty quản lý tài sản Santa Lucia Asset Management, khẳng định sự kiện lần này chắc chắn có sức lan tỏa rộng lớn hơn nhiều so với biến cố tại Venezuela.
Trao đổi với CNBC, ông Weidinger phân tích rằng vấn đề của Venezuela trước đây thực chất chỉ tác động đến những bên quan tâm đến loại dầu thô nặng đặc thù. Loại dầu thô nặng và chua của quốc gia này vốn khó chiết xuất nhưng lại được một số nhà máy lọc dầu nhất định – đặc biệt là tại Mỹ – ưa chuộng. Theo vị chuyên gia này, chính vì sự khác biệt về tính chất mà rủi ro từ Iran là lớn hơn nhiều, và dự báo giá dầu có thể sẽ biến động dữ dội hơn vào tuần tới.
Hiện tại, Venezuela sản xuất trung bình khoảng 800.000 thùng dầu thô mỗi ngày, thấp hơn nhiều so với mức đỉnh 3,5 triệu thùng/ngày vào những năm 1990. Ông Kenneth Goh, Giám đốc quản lý tài sản tư nhân tại UOB Kay Hian ở Singapore, nhận định nếu Venezuela là câu chuyện về sản lượng, thì Iran lại là câu chuyện về “điểm nghẽn” vận chuyển.
Nằm giữa Oman và Iran, eo biển Hormuz được công nhận là một trong những điểm nghẽn dầu mỏ quan trọng nhất thế giới. Theo dữ liệu từ công ty phân tích thị trường Kpler, trong năm 2025, khoảng 13 triệu thùng dầu thô đã đi qua eo biển này mỗi ngày, chiếm khoảng 31% tổng lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển trên toàn cầu.
Ông Goh nhắc lại tiền lệ vào tháng 6/2025, khi Israel tấn công các cơ sở hạt nhân của Iran, thị trường chứng khoán đã bị bán tháo mạnh lúc mở cửa nhưng sau đó phục hồi nhanh chóng khi xác định eo biển Hormuz không bị gián đoạn. Vị chuyên gia này dự báo đây sẽ là mô hình mà thị trường có thể diễn biến theo trong phiên 2/3, khi dòng vốn có thể tìm đến các hầm trú ẩn an toàn, dẫn đến việc đồng USD và đồng yen Nhật Bản tăng giá, cùng với làn sóng đổ xô vào vàng.
Đồng quan điểm, bà Alicia García-Herrero, chuyên gia kinh tế trưởng khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại Natixis, dự báo phiên mở cửa ngày 2/3 sẽ rất “sóng gió” khi tâm lý né tránh rủi ro bao trùm thị trường. Bà dự đoán chứng khoán toàn cầu có thể giảm từ 1-2% hoặc hơn, lợi suất trái phiếu chính phủ của Mỹ giảm từ 5-10 điểm cơ bản, trong khi giá dầu có thể nhảy vọt từ 5-10%. Tuy nhiên, bà cũng cảnh báo các nhà đầu tư không nên đưa ra những quyết định đặt cược quá mạo hiểm mà cần chờ đợi phản ứng từ phía Iran.
Các nhà đầu tư vẫn đang theo dõi chặt chẽ liệu động thái mới nhất của Mỹ chỉ là một chiến dịch tập trung, ngắn hạn hay sẽ leo thang thành một cuộc xung đột khu vực kéo dài. Chuyên gia David Roche từ Quantum Strategy nhận định tác động thị trường sẽ phụ thuộc vào thời gian diễn ra xung đột và việc liệu Iran có tìm cách đóng cửa eo biển Hormuz hay không. Nếu xung đột ngắn và được kiểm soát, đà tháo chạy khỏi rủi ro và việc giá dầu tăng vọt sẽ chỉ diễn ra nhất thời. Ngược lại, nếu tình hình xung đột kéo dài từ 3-5 tuần, thị trường sẽ phản ứng rất tiêu cực khi các nhà đầu tư bắt đầu xem xét nguy cơ xảy ra một cuộc xung đột rộng hơn và sự gián đoạn nguồn cung dầu lâu dài hơn.
Trao đổi với Yahoo Finance, ông Jorge Léon, Trưởng bộ phận phân tích địa chính trị tại Rystad Energy, nhận định rằng nếu không có dấu hiệu hạ nhiệt căng thẳng trong những ngày cuối tuần, giá dầu có thể tăng vọt từ 10 USD đến 20 USD mỗi thùng ngay khi thị trường mở cửa trở lại. Theo vị chuyên gia này, cách Iran lựa chọn phản ứng trong vòng 24-72 giờ tới - đặc biệt là các hành động nhắm vào cơ sở hạ tầng năng lượng hoặc các tuyến hàng hải khu vực - sẽ là nhân tố chính dẫn dắt động lực của thị trường dầu mỏ trong ngắn hạn.
Ông Billy Leung, chiến lược gia đầu tư tại Global X ETFs, bổ sung thêm rằng một cuộc đáp trả kéo dài từ Iran sẽ tác động đặc biệt mạnh đến các thị trường châu Á do sự phụ thuộc vào nguồn cung năng lượng và các tuyến đường thương mại ổn định./.
