Xung đột Trung Đông tái định hình năng lượng: Xuất khẩu dầu giảm 100 triệu tấn, cước tàu tăng vọt
Sau ba tháng xung đột, lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz giảm 90%, khiến nguồn cung dầu thô toàn cầu hụt 8% và đẩy chi phí vận tải biển lên mức 390.000 USD/ngày.
Tròn ba tháng kể từ khi xung đột tại Trung Đông bùng phát, bản đồ năng lượng và vận tải biển toàn cầu đã có những thay đổi sâu sắc. Việc eo biển Hormuz bị phong tỏa không chính thức đã làm đứt gãy dòng chảy dầu thô và khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), buộc các nền kinh tế phải tìm kiếm nguồn cung thay thế từ châu Mỹ trong bối cảnh chi phí vận tải leo thang kỷ lục.
Eo biển Hormuz gần như tê liệt
Trước thời điểm căng thẳng leo thang vào cuối tháng 2/2026, eo biển Hormuz là mạch máu quan trọng khi đón trung bình 70 tàu chở dầu và LNG mỗi ngày, đáp ứng khoảng 20% nhu cầu năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, số liệu thống kê cho thấy sự sụt giảm nghiêm trọng trong hoạt động hàng hải tại khu vực này.
Kể từ ngày 1/3/2026, lượng tàu qua lại Hormuz đã giảm xuống dưới 7 chuyến/ngày. Đến tháng 5/2026, con số này chỉ còn dưới 6 chuyến/ngày. Tình trạng tê liệt kéo dài bất chấp các nỗ lực đàm phán quốc tế nhằm khôi phục hoạt động vận tải an toàn qua eo biển chiến lược này.
Xuất khẩu dầu thô Trung Đông sụt giảm kỷ lục
Dữ liệu từ Kpler xác nhận xuất khẩu dầu thô bình quân tháng của Trung Đông đã giảm từ 75 triệu tấn xuống còn khoảng 36 triệu tấn kể từ tháng 3/2026. Tổng lượng dầu xuất khẩu trong 5 tháng đầu năm 2026 chỉ đạt 260 triệu tấn, hụt 100 triệu tấn so với cùng kỳ năm 2025.
Để bù đắp khoảng trống này, các quốc gia châu Mỹ đã tăng tốc sản xuất và xuất khẩu:
Mỹ: Xuất khẩu đạt kỷ lục hơn 86 triệu tấn trong 5 tháng đầu năm, tăng 16%.
Khu vực châu Mỹ (Canada, Brazil, Mexico): Tổng lượng xuất khẩu tăng thêm 28 triệu tấn, đạt mức 236 triệu tấn.
Dù có sự bổ sung từ phương Tây, tổng lượng dầu thô xuất khẩu toàn cầu vẫn giảm 8%, tương đương mức giảm 71 triệu tấn, xuống còn 800 triệu tấn. Tương tự, xuất khẩu nhiên liệu thành phẩm (xăng, diesel, naptha) cũng giảm 8,7%, đạt mức dưới 330 triệu tấn do nguồn cung từ các nhà máy lọc dầu Trung Đông bị gián đoạn.
Chi phí vận tải và áp lực kinh tế toàn cầu
Thị trường vận tải biển ghi nhận mức biến động giá chưa từng có. Cước thuê tàu chở dầu tuyến Trung Đông – Trung Quốc từng đạt đỉnh trên 500.000 USD/ngày vào giai đoạn căng thẳng nhất. Hiện tại, dù đã hạ nhiệt về mức 390.000 USD/ngày, con số này vẫn cao gấp ba lần so với mức 130.000 USD/ngày trước khủng hoảng.
Việc chi phí vận chuyển neo cao đang tạo ra áp lực lạm phát trực tiếp lên nhiều nền kinh tế. Trong khi lượng tồn kho dầu và khí đốt toàn cầu đang cạn dần, các quốc gia sẽ buộc phải tái thiết lập dự trữ với mức giá hàng hóa và chi phí vận tải đắt đỏ hơn nhiều so với trước đây. Nếu một thỏa thuận hòa bình bền vững không sớm được thiết lập, rủi ro đứt gãy nguồn cung năng lượng dài hạn sẽ tiếp tục đe dọa đà phục hồi kinh tế thế giới.
Tin nóng
Một quan chức cấp cao của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 27-5 cho biết khả năng bùng nổ chiến tranh mới với Mỹ là 'thấp', nhưng khẳng định lực lượng vũ trang Iran đang trong trạng thái sẵn sàng cao độ để đẩy lùi mọi cuộc tấn công.
Báo chí Ukraine đang đánh giá khả năng hải quân nước này được nhận tàu tên lửa tàng hình Visby do Thụy Điển sản xuất.
Ngày 28/5, các ngoại trưởng Liên minh châu Âu (EU) sẽ tham dự cuộc họp không chính thức tại Cyprus để thảo luận chiến lược tiếp cận Nga trong trường hợp tiến trình đàm phán hòa bình liên quan xung đột Ukraine được nối lại.
Ngày 27/5 (giờ địa phương), quân đội Mỹ đã tiến hành các đòn tấn công mới tại Iran, nhằm vào một mục tiêu mà Mỹ đánh giá là gây ra mối đe dọa đối với lực lượng nước này và hoạt động thương mại.
Căng thẳng giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang sau các cuộc tập kích quân sự trả đũa qua lại, đe dọa đến tiến trình đàm phán hòa bình.
Cựu Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Dan Brouillette ngày 27/5 cảnh báo Iran đang tiến gần 'điểm không thể quay lại' về năng lực lưu trữ dầu, trong bối cảnh các biện pháp phong tỏa và sức ép kinh tế từ Mỹ tiếp tục gia tăng.
Tin mới
Công đảng tại Vương quốc Anh đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng sâu sắc cả trong nội bộ lẫn bên ngoài, khiến chính trường nước này đứng trước nguy cơ tiếp tục rơi vào trạng thái bất ổn.
Mỹ và Iran tiếp tục giằng co quanh eo biển Hormuz bằng các vụ tấn công và cảnh cáo quân sự, trong khi cả hai vẫn chưa tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn sụp đổ. Theo chuyên gia, điều này có liên quan đến cuộc đàm phán đang bị đình trệ.
Khi bản thỏa thuận 14 điểm nhằm hạ nhiệt xung đột giữa Mỹ và Iran tưởng như đã ở rất gần, tiếng súng lại nổ, cho thấy khoảng cách giữa văn bản ngoại giao và thực tế chiến trường vẫn còn rất xa.
Căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục leo thang khi Mỹ áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt nhằm vào Iran liên quan tới eo biển Hormuz, trong bối cảnh Tehran tuyên bố đã nổ súng cảnh cáo các tàu tìm cách đi qua tuyến hàng hải chiến lược này mà không phối hợp với lực lượng an ninh Iran.
Giá dầu tăng hơn 2% trong phiên chiều 28/5 tại châu Á, sau khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã nhắm mục tiêu vào một căn cứ không quân của Mỹ để đáp trả cuộc tấn công của Mỹ gần sân bay Bandar Abbas.
Tổng thống Donald Trump khẳng định ông không để áp lực từ cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ảnh hưởng tới quyết định về Iran, trong bối cảnh chiến sự kéo dài và giá xăng tại Mỹ tăng mạnh.
Tòa án tỉnh Kampot - Campuchia vừa tuyên án tù chung thân 6 công dân Trung Quốc liên quan đến vụ sát hại sinh viên Hàn Quốc Park Min-ho.
Hãng thông tấn trung ương Triều Tiên (KCNA) ngày 28/5 tuyên bố sẽ không bao giờ từ bỏ vũ khí hạt nhân, đồng thời bác bỏ lời kêu gọi phi hạt nhân hóa mới đây của nhóm Bộ tứ kim cương (QUAD) gồm Mỹ, Nhật Bản, Australia và Ấn Độ.