'Xuyên' Thanh và những khoảnh khắc đáng nhớ

Trên cánh đồng tôm. Ảnh: Lưu Trọng Thắng

Hai tập sách ảnh về xứ Thanh, có lẽ chẳng phải là con số to tát, nhưng là “thước phim” ghi lại hành trình những chuyến đi, gợi nên bức tranh đời sống con người quê mình. Chỉ nghe 2 tiếng “quê mình” mà tôi đã thấy ấm áp vô cùng. Và nghệ sĩ nhiếp ảnh (NSNA) Lưu Trọng Thắng đã kể lại với chúng tôi về những chuyến đi của anh với cảm xúc tươi mới hồ hởi, dường như còn đượm mùi xôi nếp mới nhấc ra khỏi bếp lửa đêm đông.

Pù Luông - nguồn cảm hứng bất tận của các nghệ sĩ. Thiên nhiên ưu ái cho nơi này vẻ đẹp riêng có. Cũng bởi thế mà lần đầu tiên đặt chân đến, từ cách đây 15 năm trước, NSNA Lưu Trọng Thắng đã ngẩn ngơ. “Hồi ấy, còn chụp máy phim, tôi gom góp mua 25 cuốn phim, bỏ vào túi để đi miền Tây xứ Thanh với ước muốn ghi lại vẻ đẹp của xứ Thanh. Là “tay máy” của tỉnh nhà nhưng đến với phong cảnh miền núi mà tôi phải sững sờ trước những mảng mây trôi, phủ lên những ruộng bậc thang, luồn vào trong bản, nhẹ nhàng lướt qua những nóc nhà sàn. Khi mây trôi qua, đầu, tóc, mi mắt của tôi đọng lại toàn nước là nước. Và chỉ cần rùng mình, rũ một cái là “bay” hết. Mọi giác quan ập đến cùng lúc”.

Mùa nước về - tác phẩm đưa Lưu Trọng Thắng đến với nhiều giải thưởng. Ảnh: Lưu Trọng Thắng

Có lẽ vì thế mà những bức ảnh anh chụp ở bản Đôn đều có hơi thở và tâm hồn riêng. Không phải là cái mênh mông hàng nghìn ha ruộng bậc thang như các tỉnh miền núi phía Bắc, những thửa ruộng ở Thanh Hóa nhỏ nhưng ấm áp và no đủ. Những thửa ruộng bậc thang với mây giăng giăng bao phủ, lớp sương mơn man ẩm ướt cỏ cây hòa sắc xanh nhẹ nhàng. Điều tuyệt vời nhất là ruộng bậc thang ở đây có 2 mùa nước đổ - 2 mùa vàng. “Đó là lợi thế và là cảm hứng để anh em nhiếp ảnh không bị lỡ nhịp trong một năm. Nếu chưa chụp được mùa nước đổ tháng 2 thì có thể đến vào tháng 6 hoặc tháng 7; nếu chưa có bức ảnh mùa vàng tháng 4 ưng ý thì có thể chờ đến tháng 9, tháng 10"; “Bạn đã được ngắm đồi mâm xôi, đồi trái tim ở Pù Luông chưa? Nếu chưa thì hãy thêm nhiều lần đến Pù Luông để khám phá đi nhé!”. Những câu nói của Lưu Trọng Thắng khiến tôi quên mất anh là NSNA mà chợt nghĩ rằng, nếu anh làm đại sứ du lịch cũng rất được ấy chứ.

NSNA Lưu Trọng Thắng không đếm nổi mình đã chụp bao nhiêu bức ảnh về Pù Luông, về miền núi xứ Thanh. “Nơi nào qua cũng khiến tôi thấy ấm áp. Chỉ một lần lạc đường mà tôi lại đến được bản Peo, xã Yên Thắng và ngập trong mảng màu no ấm”. Hình ảnh người dân gùi hoa quả, đèo những con lợn nít, chú chó nhỏ sau xe vội vã lướt qua cánh đồng lúa vàng ươm, mây phủ, sương sa, tưởng như miệng đang tủm tỉm cười. Tôi chực chờ để ghi lại hình ảnh đôi tay thoăn thoắt của người dân tộc Thái trên những cánh đồng; ánh mắt thư thái, bình thản trước cảnh thiên nhiên tươi đẹp.

Mùa vàng ở bản Peo, xã Yên Thắng. Ảnh: Lưu Trọng Thắng

Những bức ảnh của Lưu Trọng Thắng như những trang “địa chí” bằng hình ảnh. Từ Thành Nhà Hồ đến Lam Kinh cổ kính trầm mặc với thời gian; từ ngõ xưa làng cổ, mái ngói rêu phong đến những công trình hiện đại, khang trang; từ Pù Luông rừng vàng, Sầm Sơn biển bạc đến Hậu Lộc, Nga Sơn cá tôm đầy thuyền; từ những lễ hội văn hóa đặc sắc tự ngàn xưa đến những khoảnh khắc sinh hoạt đời thường... đều được ông khi thì khai thác cận cảnh, lúc lại sử dụng thiết bị flycam bay toàn cảnh dẫn dắt người xem từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác. Dù đề tài không mới nhưng ông luôn có cách nhìn riêng.

Những cảm nhận từ những chuyến đi ấy đã mang lại cho NSNA Lưu Trọng Thắng nhiều niềm hạnh phúc. Không chỉ là đặt chân đến mảnh đất vừa thân thuộc vừa mới mẻ, mà còn là hàng loạt giải thưởng khu vực, quốc gia và quốc tế. Chẳng thế mà ông là NSNA duy nhất ở khu vực Bắc miền Trung gửi 8 ảnh tham gia Liên hoan ảnh nghệ thuật khu vực Bắc Trung bộ và được chọn trưng bày 6 ảnh. Trong 6 ảnh ấy có 3 ảnh giành Huy chương Bạc. Một con số chưa có trong tiền lệ.

NSNA Lưu Trọng Thắng trước không gian của núi rừng xứ Thanh. Ảnh: Bảo Anh

Gần đây nhất, trong Cuộc thi ảnh nghệ thuật quốc tế lần thứ 13 năm 2025 tại Việt Nam có 13.236 tác phẩm tham dự; quy tụ 1.054 tác giả đến từ 31 quốc gia và vùng lãnh thổ, Lưu Trọng Thắng cũng rất vinh dự khi đoạt 2 giải với 2 tác phẩm “Lễ hội cầu ngư - di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia” và “Trai làng biển”. Đặc biệt, những ngày cuối cùng của năm 2025, ông vinh dự được Hội NSNA Việt Nam phong tặng tước hiệu ESVAPA - Nghệ sĩ nhiếp ảnh có cống hiến xuất sắc.

Thiên nhiên xứ Thanh đã tìm thấy “người kể chuyện” tận tụy. Qua lăng kính của NSNA Lưu Trọng Thắng, vẻ đẹp đất và người xứ Thanh không chỉ được lưu giữ cho hôm nay, mà còn “định vị” ở khu vực, vươn xa để giới thiệu với bạn bè thế giới thêm một lần cảm mến trước vẻ đẹp thiên nhiên và con người Việt Nam nói chung, Thanh Hóa nói riêng.

Bảo Anh