Y học cổ truyền 'bắt tay' du lịch y tế: Từ liệu pháp giảm đau đến hành trình trải nghiệm văn hóa

Chiều 31/3, Bệnh viện Y học cổ truyền TPHCM tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề "Phát triển gói liệu pháp quản lý đau bằng Y học cổ truyền hướng đến du lịch y tế", mở ra hướng đi mới trong kết hợp điều trị, phục hồi và trải nghiệm văn hóa bản địa.

Không chỉ dừng ở chuyên môn điều trị, hội thảo đặt ra bài toán lớn hơn: Làm thế nào để y học cổ truyền Việt Nam trở thành sản phẩm du lịch đặc thù, có khả năng cạnh tranh trong khu vực.

Định vị lại y học cổ truyền trong "bản đồ" du lịch y tế

Phát biểu tại hội thảo, TTƯT. BS.CKII Đỗ Tân Khoa – Giám đốc Bệnh viện Y học cổ truyền TPHCM – nhấn mạnh, y học cổ truyền Việt Nam không chỉ là hệ thống điều trị, mà còn là một cấu phần văn hóa có lịch sử hàng nghìn năm.

Theo ông, nếu xem du lịch y tế là một ngành kinh tế "không khói", thì y học cổ truyền chính là một trong những mũi nhọn cần được đầu tư đúng mức. Trong định hướng phát triển chung, lĩnh vực này được xác định là một trong những trụ cột quan trọng nhằm quảng bá tinh hoa y học Việt Nam ra thế giới.

TTƯT. BS.CKII Đỗ Tân Khoa – Giám đốc Bệnh viện Y học cổ truyền TPHCM.

Điểm khác biệt của y học cổ truyền không nằm ở từng kỹ thuật riêng lẻ, mà ở tính tích hợp. Từ chăm sóc tinh thần, điều trị bằng dược liệu, dưỡng sinh, thực dưỡng đến các kỹ thuật chuyên sâu như châm cứu, cấy chỉ…, tất cả tạo nên một hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe toàn diện.

Trên nền tảng đó, Bệnh viện Y học cổ truyền TPHCM đang xây dựng mô hình trung tâm du lịch y tế gắn với không gian văn hóa Nam Bộ, cung cấp các nhóm dịch vụ từ điều trị đau, phục hồi chức năng, chăm sóc sắc đẹp đến trải nghiệm dược liệu và ẩm thực.

Đáng chú ý, mỗi tuần bệnh viện tiếp nhận hơn 14.000 lượt khám và điều trị phục hồi chức năng – một con số cho thấy nhu cầu thực tế rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh dân số già hóa và gia tăng bệnh lý mạn tính.

Khoảng trống lớn: Thiếu hệ sinh thái và chiến lược tiếp cận thị trường

Ở góc độ nghiên cứu và thị trường, PGS.TS Võ Thị Ngọc Thúy – Đại học Kinh tế TPHCM, chỉ ra một nghịch lý: Chất lượng chuyên môn y tế Việt Nam được đánh giá cao, nhưng du lịch y tế lại chưa phát triển tương xứng.

Theo bà, điểm yếu cốt lõi không nằm ở năng lực điều trị mà ở thiếu hệ sinh thái hoàn chỉnh. Các bệnh viện hoạt động rời rạc, chưa kết nối với doanh nghiệp lữ hành, khách sạn, spa hay các dịch vụ hậu cần.

PGS.TS Võ Thị Ngọc Thúy – Đại học Kinh tế TPHCM.

"Chúng ta có bác sĩ giỏi, chi phí hợp lý, nhưng lại thiếu cách kể câu chuyện và thiếu kênh để đưa sản phẩm đến khách hàng" - bà nhận định.

Dữ liệu nghiên cứu cho thấy, quy mô thị trường du lịch y tế toàn cầu đã đạt khoảng 115 tỷ USD, tăng trưởng trung bình 11% tới 14% mỗi năm. Khu vực châu Á – Thái Bình Dương chiếm tới 40% thị phần.

Tại TPHCM, lượng khách du lịch y tế nội địa và quốc tế tăng đều qua các năm. Tuy nhiên, y học cổ truyền mới chỉ dừng ở mức "trung bình" về mức độ thu hút, thua xa các lĩnh vực như nha khoa, thẩm mỹ hay hỗ trợ sinh sản.

Một nguyên nhân quan trọng là hoạt động marketing còn mờ nhạt. Bên cạnh đó, các yếu tố như ngoại ngữ, chứng chỉ quốc tế, dịch vụ cao cấp hay trải nghiệm cá nhân hóa vẫn còn hạn chế, khiến khả năng giữ chân khách quốc tế chưa cao.

Lấy "đau" làm điểm vào, mở rộng thành hành trình chữa lành

Theo ThS.BS Võ Thanh Phong – Đại học Y Dược TPHCM, trong xu hướng du lịch y tế hiện nay, điều trị đau và phục hồi chức năng là một trong những nhu cầu lớn nhất.

Điểm mạnh của y học cổ truyền là khả năng tác động đa tầng lên cơ chế đau – từ thể chất đến tâm lý – bằng các phương pháp ít xâm lấn, an toàn và mang tính cá thể hóa.

Không chỉ điều trị, y học cổ truyền còn mở ra trải nghiệm "chữa lành" (wellness), kết hợp giữa trị liệu và nghỉ dưỡng. Đây chính là xu hướng đang tăng trưởng mạnh trên toàn cầu.

ThS.BS Võ Thanh Phong – Đại học Y Dược TPHCM.

Tuy nhiên, để phát triển bền vững, yếu tố cốt lõi không chỉ là kỹ thuật mà còn là bản sắc văn hóa.

Kinh nghiệm từ Trung Quốc, Hàn Quốc hay Thái Lan cho thấy, thành công của du lịch y tế gắn chặt với việc "xuất khẩu văn hóa". Các liệu pháp truyền thống chỉ thực sự hấp dẫn khi được đặt trong câu chuyện văn hóa, lịch sử và trải nghiệm bản địa.

Việt Nam có lợi thế lớn với hệ thống tri thức bản địa phong phú, từ hàng nghìn năm tích lũy kinh nghiệm sử dụng dược liệu, đến các danh y như Tuệ Tĩnh, Hải Thượng Lãn Ông, những biểu tượng có giá trị vượt ra ngoài phạm vi quốc gia.

Cùng với đó, nguồn tài nguyên dược liệu đa dạng, với khoảng 5.000 loài cây thuốc, trong đó có những "quốc bảo" như sâm Ngọc Linh, mở ra tiềm năng hình thành chuỗi giá trị từ điều trị – sản xuất – du lịch trải nghiệm.

Từ tiềm năng đến hiện thực: Cần một "cuộc chơi lớn"

Các chuyên gia thống nhất rằng, để y học cổ truyền trở thành sản phẩm du lịch y tế thực thụ, cần một chiến lược tổng thể với sự tham gia của nhiều bên: Ngành y tế, du lịch, doanh nghiệp và chính quyền.

Hội thảo thu hút nhiều đại biểu đến từ ngành y tế, du lịch, doanh nghiệp và chính quyền Thành phố.

Trong đó, ba yếu tố then chốt được nhấn mạnh gồm: Xây dựng sản phẩm cốt lõi - các gói liệu pháp quản lý đau, phục hồi chức năng, chăm sóc sức khỏe kết hợp trải nghiệm văn hóa; Phát triển hệ sinh thái - kết nối bệnh viện – lữ hành – lưu trú – spa – vùng dược liệu; Định vị thương hiệu - tạo hình ảnh rõ ràng cho y học cổ truyền Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Với những bước đi ban đầu từ các mô hình như tại Bệnh viện Y học cổ truyền TPHCM, du lịch y tế bằng y học cổ truyền đang dần hình thành. Tuy nhiên, để bứt phá, cần một "cuộc chơi lớn" với cách tiếp cận bài bản, chuyên nghiệp và mang tính liên ngành.

Khi đó, những bài thuốc, vị thuốc không chỉ dừng lại trong phòng khám, mà có thể trở thành cầu nối đưa văn hóa Việt Nam ra thế giới – theo một cách rất riêng, rất "mềm", nhưng đầy sức lan tỏa.

Khả Hưng - Đỗ Bá