15% sinh viên muốn đổi ngành từ năm thứ nhất đại học

Chương trình diễn ra 2 ngày (24-25/4) với sự tham gia của hơn 100 doanh nghiệp, chuyên gia, diễn giả và 12.000 học sinh các trường THPT tại Hà Nội.

Tại đây, các chuyên gia ở các lĩnh vực Giáo dục, Y tế, doanh nghiệp, lãnh đạo các trường ĐH… chia sẻ, trò chuyện với học sinh các trường THPT về cơ hội nghề nghiệp, kỹ năng chọn nghề sao cho đúng. Thậm chí, khi phát hiện chọn sai ngành học, học sinh cần phải xử lý thế nào để tránh lãng phí công sức, tiền bạc.

Ban tổ chức trích dẫn nghiên cứu của Gallup, Vietnamworks…, mỗi năm có hơn 1 triệu học sinh tốt nghiệp THPT, trong đó hơn 80% mong muốn vào ĐH nhưng chỉ có 50% em nhập học. Điều đáng nói, 50% sinh viên cảm thấy lựa chọn ban đầu chưa phù hợp, 36% sinh viên muốn chọn lại ngành khác và khoảng 15% em muốn đổi ngành học ngay từ năm nhất ĐH.

Học sinh nghe tư vấn về ngành nghề trong chương trình.

Đa số sinh viên khi được hỏi đã trả lời, không được định hướng nghề nghiệp một cách đầy đủ. 70% lao động trẻ đi làm nhưng chưa nắm rõ được những kỹ năng cần thiết cho công việc. Do đó, đến nay vẫn còn khoảng cách lớn giữa nhà trường và doanh nghiệp.

PGS.TS Nguyễn Hữu Cương, Hiệu trưởng ĐH Phương Đông cho biết, thông thường, học sinh các trường phổ thông mới chỉ được giới thiệu trường ĐH đào tạo ngành, nghề gì để các em lựa chọn. Nhưng để hiểu sâu về ngành học, các em cần có cơ hội trao đổi, lắng nghe chuyên gia trong lĩnh vực phân tích thực tế, chia sẻ, trả lời câu hỏi băn khoăn. Các em không phải chọn ngành ngay lập tức mà phải hiểu, từ đó có định hướng rõ ràng, hun đúc quyết tâm.

PGS Cương cho biết, trong quá trình đào tạo, nhiều sinh viên nhận ra chọn sai ngành, không thể phù hợp, muốn thay đổi ngay từ năm thứ nhất ĐH. Sau một năm, các em phải nghỉ để quay lại từ đầu, rất lãng phí và con số này khá lớn.

"Bộ GD&ĐT cũng đã đưa ra quy định đảm bảo điều kiện chuẩn đối với các trường ĐH về tỉ lệ sinh viên năm thứ nhất nghỉ học không quá 15%", ông Cương nói.

Thực tế này cho thấy, học sinh chưa được quan tâm, định hướng nghề nghiệp tốt hoặc bản thân các em chưa được tự quyết định. Có những em có năng lực, sở thích ngành nghề này nhưng lại chọn ngành nghề theo định hướng của gia đình hoặc thông tin một chiều về nghề hot…

Với những sinh viên đã chọn sai, PGS Cương khuyên các em nên mạnh dạn trao đổi với giảng viên, gia đình từ sớm để đưa ra quyết định đúng đắn. Có trường học tạo điều kiện để học sinh đổi ngành. Tránh trường hợp tiếc công học, công thi và “cố bám trụ” nhưng không có ham mê, không có khả năng để theo đuổi ngành nghề lâu dài. Thậm chí, có sinh viên học mãi không thể tốt nghiệp được.

Nợ 50% môn học vì bị ép học ngành Y

PGS.TS Đặng Thị Ngọc Dung, Viện Karolinska (Thụy Điển) cũng chia sẻ câu chuyện thực tế trong quá trình giảng dạy ở trường ĐH, có sinh viên nợ đến 50% số môn. Tìm hiểu lí do, bà được biết, nữ sinh viên trường Y có niềm đam mê văn chương, mong muốn theo đuổi nghề viết nhưng gia đình ép học ngành Y.

“Không thể qua nổi môn học dù thi tới 3 lần, tinh thần sinh viên này cũng thể hiện sự mệt mỏi”, bà nói.

PGS Dung gọi tuổi 18 của học sinh là đứng ở giữa “các ngã rẽ” và rẽ đường nào cho đúng hành trình rất quan trọng. Khi chọn nghề, học sinh sẽ bị tác động bởi kỳ vọng của gia đình, xã hội, thay vì xác định rõ ràng mong muốn của bản thân.

PGS.TS Đặng Thị Ngọc Dung

Có em chọn ngành Y vì “nghe nói ngành hot", kiếm được nhiều tiền, chọn theo xu hướng, nhưng chưa tìm hiểu kỹ nên chán ngay từ năm đầu bởi đây là ngành nghề vất vả, nhiều rủi ro và luôn phải đối mặt với sinh tử của bệnh nhân. Bất kỳ một sai sót nhỏ nào trong khám chữa bệnh cũng có thể ảnh hướng tới sức khỏe, tính mạng con người. Nghề Y luôn nhận được sự tôn trọng của xã hội và hào quang nhưng bác sĩ phải đánh đổi bằng những đêm trực kéo dài đến sáng, thời gian đào tạo kéo dài gấp đôi nhiều ngành nghề khác. Sau khi hành nghề 1-2 năm, bác sĩ lại tiếp tục học chuyên khoa, học nâng trình độ và học suốt đời.

Khi đi làm, mỗi ngày, một bác sĩ ở bệnh viện T.Ư phải khám đến 70 - 80 bệnh nhân gồm chẩn đoán bệnh, kê đơn thuốc… chịu áp lực về tinh thần rất lớn. Nếu không hiểu, xác định được những vất vả như vậy, khi đối mặt với nghề, sinh viên sẽ cảm thấy áp lực, căng thẳng, không hạnh phúc, thậm chí kiệt sức.

Nhưng bên cạnh cực nhọc, nghề Y cũng có những vinh quang, hạnh phúc khi cứu sống được con người. Đó là tiếng khóc của trẻ sơ sinh mới chào đời và cái ánh mắt biết ơn của bệnh nhân, người nhà.

Nói về tương lai ngành Y, PGS Dung cho rằng, vai trò của y tế càng ngày càng quan trọng và AI chưa thể thay thế bác sĩ. Ngành sức khỏe có nhiều lĩnh vực và sinh viên lựa chọn lĩnh vực nào đúng chuyên ngành phù hợp với năng lực, tính cách, mong muốn và tìm hiểu kỹ để có thể “chịu nhiệt”, cam kết có trách nhiệm với quyết định lựa chọn của mình.

Bà Dung cũng trích dẫn thống kê, quy định 8 – 10 bác sĩ/100 nghìn dân thì hiện nay Việt Nam đang rất thiếu, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa. Ở thành phố, cơ hội việc làm trong lĩnh vực lại cạnh tranh gay gắt. Riêng ngành điều dưỡng, nhân lực lại “thiếu ở mức báo động đỏ”.

"Trong khi đó, kỹ thuật xét nghiệm lâu nay chỉ tiêu đào tạo thấp nhưng nhu cầu nhân lực thực tế ngày càng tăng cao vì đối diện với những bệnh mới nổi, bệnh hiếm đang rất phát triển. Chiến lược mới của Y học Việt Nam đó là chuyển dịch chuyên từ Y học điều trị sang Y học dự phòng", PGS Dung nêu.