250 ngày bền bỉ tìm kiếm, đưa các liệt sĩ trở về
Sau 250 ngày triển khai, “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” tại Tuyên Quang đã đi qua nửa chặng đường với những kết quả quan trọng.
Từ các điểm cao từng là chiến trường ác liệt ở Thanh Thủy, Bạch Đích đến những khu vực mới được mở rộng ở Lao Chải, nhiều mũi tìm kiếm vẫn đang khẩn trương bám địa bàn. Cùng với việc tiếp tục tìm kiếm, quy tập, các lực lượng đồng thời đẩy mạnh thu thập, xác minh thông tin, đối chiếu hồ sơ và chuẩn bị các bước phục vụ xác định danh tính, truy điệu, an táng hài cốt liệt sĩ.

Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ quy tập thành công 03 hài cốt liệt sĩ tại điểm cao A5 (xã Thanh Thủy, Tuyên Quang). Ảnh: Đức Thọ/TTXVN.
Đến nay, các lực lượng đã tìm kiếm, quy tập được 340 hài cốt liệt sĩ, trong đó 8 liệt sĩ đã xác định được danh tính. Đến nay, 150 hài cốt liệt sĩ đã được bàn giao cho gia đình và tổ chức an táng; 190 hài cốt còn lại đang được chăm sóc, hương khói tại nhà chờ, chuẩn bị cho lễ truy điệu và an táng trong thời gian tới.
Mở rộng địa bàn, tăng thêm các mũi tìm kiếm
Những ngày giữa tháng 11, khi thời tiết thuận lợi hơn sau nhiều đợt mưa kéo dài, cán bộ, nhân viên Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang lại tỏa đi nhiều hướng. Tại khu vực 4 Hầm, Đồi Trúc, Bình độ 300, 400, các điểm cao 685, 772 thuộc xã Thanh Thủy; khu vực Núi Bạc, xã Bạch Đích và điểm cao 1800A, xã Lao Chải, công tác khảo sát, khoanh vùng, đào tìm tiếp tục được triển khai.
Địa bàn tìm kiếm ngày càng mở rộng, trong khi nhiều vị trí nằm sâu trong núi, địa hình chia cắt, dốc đứng, cây cối rậm rạp, dấu tích chiến trường đã bị thời gian và thiên nhiên phủ lấp. Có nơi lực lượng làm nhiệm vụ phải luồn qua những khe đá hẹp; có khu vực chủ yếu sử dụng những dụng cụ thủ công như bay, xà beng để bóc từng lớp đất, đá. Tại điểm cao 1800A, thôn Nậm Nịch, xã Lao Chải, tổ công tác gồm 15 cán bộ và dân quân địa phương đang tổ chức tìm kiếm trong điều kiện địa hình phức tạp, phương tiện hỗ trợ còn hạn chế.
Cùng với việc mở rộng thực địa, cách tổ chức tìm kiếm cũng ngày càng chặt chẽ hơn. Trước khi một khu vực được đào tìm trên diện rộng, các lực lượng thu thập thông tin từ cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử; đối chiếu hồ sơ, sơ đồ tác chiến, bản đồ quân sự và những dấu tích còn lại trên thực địa. Từ đó, từng khu vực nghi có hài cốt liệt sĩ được khoanh vùng, xác định hướng tìm kiếm phù hợp.
Thượng tá Nguyễn Hữu Tiệp, Phó Đội trưởng Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang cho biết, đơn vị phải tổ chức nhiều mũi tìm kiếm, kết hợp thông tin từ nhân chứng, cựu chiến binh với khảo sát thực địa để khoanh vùng, xác định vị trí và triển khai lực lượng phù hợp. Mỗi thông tin dù nhỏ cũng được cán bộ của Đội ghi nhận, đối chiếu bởi sau hơn 40 năm, địa hình đã biến đổi nhiều, nhân chứng ngày càng ít, việc xác định chính xác vị trí chôn cất ban đầu của liệt sĩ không dễ dàng.
Tại Bình độ 300, riêng ngày 11/11, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang đã tổ chức cất bốc, quy tập 60 hài cốt liệt sĩ. Kết quả này được ghi nhận đúng thời điểm Chiến dịch đi qua nửa chặng đường, đồng thời tiếp tục mở ra những hướng xác minh mới từ thông tin của các cựu chiến binh từng trực tiếp chiến đấu tại khu vực.
Tại khu vực Núi Bạc, thôn Xín Chải, xã Bạch Đích, việc thu thập, đối chiếu thông tin từ những người từng tham gia chiến đấu đã giúp cơ quan chuyên môn tiếp tục khoanh vùng những địa điểm cần khảo sát. Những diễn biến trận đánh, vị trí đơn vị, hướng vận động, nơi an táng ban đầu được đối chiếu với tài liệu quân sự và thực địa, từ đó lực lượng tìm kiếm tiếp tục phát hiện thêm di cốt cùng các di vật liên quan.
Phía sau mỗi mũi tìm kiếm còn là một khối lượng lớn công việc thu thập, xử lý thông tin. Trung tá quân nhân chuyên nghiệp Nguyễn Bá Quân, Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ là một trong những cán bộ trực tiếp làm nhiệm vụ này. Riêng trong giai đoạn 1 của Chiến dịch, anh đã trực tiếp thu thập 11 nguồn thông tin có giá trị, qua đó góp phần khảo sát, xác minh vị trí và quy tập 3 hài cốt liệt sĩ. Cùng đồng đội, anh tham gia tiếp nhận, khảo sát hàng chục nguồn tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ; phối hợp với các đoàn cựu chiến binh và thân nhân từ nhiều địa phương trở lại chiến trường xưa cung cấp thông tin.
Cách làm ấy đang giúp công tác tìm kiếm chuyển dần từ phạm vi rộng sang những khu vực cụ thể hơn, bám sát từng nguồn tin, từng dấu tích. Với những địa bàn chưa có kết quả ngay, lực lượng tiếp tục đánh dấu, mở rộng phạm vi, đối chiếu thêm thông tin thay vì bỏ qua. Đó cũng là lý do nhiều vị trí đã được tìm kiếm từ trước vẫn tiếp tục được khảo sát trở lại khi xuất hiện nguồn tin mới.
Chạy đua với thời gian ở nửa chặng đường còn lại

Đưa hài cốt 34 liệt sĩ di từ nhà chờ Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tỉnh Tuyên Quang lên xe để di chuyển về Nghĩa trang liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên. Ảnh: Hoàng Hiếu/TTXVN
Nếu giai đoạn đầu tập trung nhiều cho công tác rà phá bom mìn, khảo sát, thu thập thông tin và mở các khu vực tìm kiếm thì ở nửa chặng đường còn lại, yêu cầu đặt ra ngày càng cao hơn. Không chỉ tiếp tục tìm kiếm những người còn nằm lại, các lực lượng còn phải đồng thời hoàn thiện hồ sơ, xác minh thông tin, lấy và bảo quản mẫu sinh phẩm, phục vụ xác định danh tính đối với những hài cốt đã được quy tập.
Đây là công việc đòi hỏi sự chính xác và thận trọng. Khi phát hiện dấu hiệu nghi có hài cốt hoặc di vật, việc đào tìm được tiến hành từng lớp; những vật dụng còn lại đều được bảo quản, ghi nhận vị trí để phục vụ xác minh. Bởi sau nhiều thập kỷ, trong nhiều trường hợp, chính một thông tin trên giấy tờ, một vật dụng cá nhân hoặc vị trí phát hiện có thể trở thành đầu mối để tiếp tục đối chiếu hồ sơ và tìm thân nhân.
Đại tá Nguyễn Minh Khôi, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang cho biết, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, là trách nhiệm của người chiến sĩ hôm nay đối với các thế hệ đi trước. Trong điều kiện nhân chứng ngày càng ít, thông tin ngày càng khó khăn và nhiều vị trí tìm kiếm nằm ở địa hình hiểm trở, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh tiếp tục chỉ đạo các lực lượng phối hợp chặt chẽ, kiên trì tháo gỡ từng khó khăn, thực hiện nhiệm vụ đúng tiến độ.
Theo Đại tá Nguyễn Minh Khôi, trong quá trình tìm kiếm, yêu cầu xuyên suốt là phải tổ chức thận trọng, chặt chẽ, đúng quy trình, bảo đảm an toàn và tôn trọng tối đa những dấu tích còn lại của chiến trường. Đây là nguyên tắc đặc biệt quan trọng khi nhiều khu vực vẫn còn nguy cơ bom mìn, vật nổ, địa hình có thể sạt lở, trong khi mỗi dấu tích phát hiện được đều có thể mang ý nghĩa đối với công tác xác minh sau này.
Bên cạnh lực lượng trực tiếp trên thực địa, Chiến dịch còn huy động sự tham gia, phối hợp của nhiều cơ quan, đơn vị, chính quyền địa phương và nhân dân. Những cựu chiến binh từng chiến đấu tại Mặt trận Vị Xuyên tiếp tục trở lại cung cấp thông tin; người dân địa phương hỗ trợ dẫn đường, xác định địa hình; các địa phương phối hợp bảo đảm lực lượng và các điều kiện phục vụ tìm kiếm.
Trong những ngày mưa lớn không thể lên thực địa, cán bộ, nhân viên Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tranh thủ giúp các hộ dân gần nơi đơn vị đóng quân thu gom, vận chuyển lúa tránh mưa. Những việc làm giản dị ấy góp phần gắn bó thêm tình cảm giữa lực lượng tìm kiếm với nhân dân địa phương - những người đang trực tiếp đồng hành và cung cấp nhiều nguồn thông tin quý cho Chiến dịch.
Sau 250 ngày, từ những con số ban đầu còn khiêm tốn, kết quả tìm kiếm đã tăng nhanh khi nhiều nguồn thông tin được xác minh và những địa bàn trọng điểm được mở rộng. Nếu trong giai đoạn 1, đơn vị quy tập được 149 hài cốt liệt sĩ thì đến nửa chặng đường, con số lũy kế đã lên 340. Những kết quả ấy cho thấy hiệu quả của việc kết hợp giữa nguồn tin cựu chiến binh, hồ sơ quân sự, khảo sát thực địa và việc tổ chức nhiều mũi tìm kiếm đồng thời.
Dẫu vậy, phía trước vẫn còn rất nhiều công việc. Những vị trí dễ tiếp cận ngày càng ít; nhiều hướng tìm kiếm đang lùi sâu hơn vào các dãy núi, hang đá, những vùng từng bị bom phá, đất đá vùi lấp. Việc xác định danh tính cũng là chặng đường dài, bởi phần lớn trong số 340 hài cốt được tìm thấy đến nay vẫn chưa được gọi lại bằng tên.
Vì thế, nửa chặng đường còn lại của Chiến dịch 500 ngày đêm cũng là cuộc chạy đua với thời gian. Mỗi nguồn tin của cựu chiến binh được bổ sung, mỗi khu vực được khoanh vùng, mỗi hài cốt được tìm thấy và từng trường hợp được xác định danh tính sẽ giúp hành trình tri ân tiến thêm một bước. Trên những điểm cao từng là chiến trường Vị Xuyên, các mũi tìm kiếm vẫn tiếp tục tỏa đi, với mục tiêu cao nhất là tìm được nhiều nhất những người còn nằm lại, đưa các anh trở về với đồng đội, gia đình và quê hương.

