Bài 1: 'Vẽ bệnh, moi tiền' - vi phạm nghiêm trọng về luật pháp và y đức

Thời gian qua, Công an nhiều địa phương đã phát hiện, ngăn chặn nhiều phòng khám tư nhân “vẽ bệnh, moi tiền” trục lợi. Những chẩn đoán và chỉ định y khoa “khống” này lại được thực hiện bởi bác sĩ – một điều mà đạo đức y học không cho phép. Người bệnh không chỉ mất tiền, còn thêm lo lắng về bệnh tật, mất cơ hội chữa bệnh kịp thời, gây mất niềm tin vào y đức.

"Nổ" quảng cáo để trục lợi, làm khổ người bệnh

Nằm ngay trên phố Thái Hà (Hà Nội), Phòng khám Đa khoa Thái Hà quảng cáo khá rầm rộ về chữa các bệnh khó nói như bệnh phụ khoa, bệnh lây truyền qua đường tình dục để thu hút người bệnh. Nhiều người có tâm lý e ngại đến các cơ sở y tế nhà nước, lại muốn được khám nhanh và kín đáo, sau khi nghe quảng cáo “nổ”, họ đã tới đây.

Theo chia sẻ của một nam thanh niên quê ở Sơn La, anh này đến Phòng khám Đa khoa Thái Hà và được bác sĩ thăm khám, chẩn đoán mắc bệnh lậu, nếu không chữa sớm có thể dẫn tới yếu sinh lý và vô sinh. Lo sợ, anh này đồng ý điều trị với chi phí đắt đỏ. Tuy nhiên, sau đó khi khám tại một bệnh viện khác, anh được kết luận chỉ viêm nhiễm thông thường, không mắc bệnh lậu.

Phòng khám Đa khoa Thái Hà – nơi “vẽ bệnh, moi tiền” người bệnh.

Phòng khám Đa khoa Thái Hà – nơi “vẽ bệnh, moi tiền” người bệnh.

Nhiều người bệnh đến đây khám đã bị các bác sĩ “phán” họ mắc bệnh rất nặng. Họ phải chấp nhận chi phí khám, điều trị với giá “chát”. Có người còn được tư vấn sử dụng thêm thuốc đông y được sản xuất hàng loạt tại phòng khám với dây chuyền được quảng cáo theo tiêu chuẩn quốc tế. Tuy nhiên, nguyên liệu thuốc được đựng trong xô, chậu, điều kiện bảo quản yếu kém.

Hoạt động trong thời gian dài với chiêu trò “vẽ bệnh moi tiền”, Phòng khám Đa khoa Thái Hà đã lừa được không ít bệnh nhân.

Qua công tác nắm tình hình, Phòng An ninh chính trị nội bộ, Công an TP Hà Nội đã phát hiện vi phạm trong hoạt động khám chữa bệnh của phòng khám này và phối hợp với Phòng Kiểm tra lĩnh vực Y tế (Sở Y tế Hà Nội) tiến hành kiểm tra, đã phát hiện hàng loạt chiêu trò trục lợi tại đây.

Điều khiến dư luận bất bình là các bác sĩ tại phòng khám có đủ bằng cấp, chứng chỉ hành nghề nhưng vẫn đưa ra kết luận “thổi phồng” bệnh để thu lợi cho phòng khám. Thậm chí, phòng khám còn tự ý điều chỉnh kết quả xét nghiệm cao hơn thực tế để tạo điều kiện cho bác sĩ lâm sàng tư vấn bệnh nhân bệnh nặng hơn, khiến người bệnh lo sợ mà điều trị, làm tăng thêm mức doanh thu cho phòng khám. Với hàng loạt sai phạm, cơ quan An ninh điều tra đã khởi tố 3 bị can tại phòng khám này.

Phòng khám tự sản xuất thuốc đông y chưa được cấp phép.

Phòng khám tự sản xuất thuốc đông y chưa được cấp phép.

Anh Bùi Quang Hoàng (Hà Nội) cho biết: Đây không còn là câu chuyện trục lợi từ người bệnh, mà là vấn đề đạo đức ngành y đã bị vi phạm nghiêm trọng. Bác sĩ, điều dưỡng vì muốn có việc làm, vì thu nhập mà đánh mất y đức, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, tinh thần và kinh tế của người bệnh.

Theo Luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp (Hà Nội), những thông tin “vẽ bệnh, moi tiền” cho thấy hoạt động khám, chữa bệnh có thể bị một số đối tượng lợi dụng để tổ chức trục lợi có hệ thống, thay vì chỉ là những sai sót chuyên môn đơn lẻ. Khi người đứng đầu cơ sở y tế xây dựng cơ chế kinh doanh dựa trên việc thổi phồng bệnh tật, nhân viên được phân công tạo áp lực tâm lý, còn người trực tiếp khám bệnh cố tình đưa ra kết quả sai lệch để tăng doanh thu, thì vấn đề không còn đơn thuần là vi phạm quy trình chuyên môn. Đây có thể là hành vi gian dối có tổ chức, xâm phạm nghiêm trọng quyền lợi của người bệnh và cần được xử lý nghiêm theo pháp luật.

Không chỉ có phòng khám này, trước đó Công an tỉnh Nghệ An đã khởi tố Tạ Thị Vân, chủ cơ sở Phòng khám Đa khoa Y học Nghệ An cùng 9 đối tượng với thủ đoạn vô lương giả bệnh nặng, thu tiền bất chính của người bệnh. Thành lập vào tháng 9/2024, nhưng chỉ sau 2 tháng hoạt động, phòng khám này đã bị phát hiện hàng loạt sai phạm, phải đình chỉ hoạt động để chấn chỉnh nhưng liên tục tái phạm.

Sở Y tế tỉnh Nghệ Anh đã đưa Phòng khám Đa khoa Y học Nghệ An vào diện trọng điểm cần theo dõi trong kế hoạch kiểm tra năm 2026, đồng thời cung cấp hồ sơ cho Phòng Cảnh sát Kinh tế, Công an tỉnh Nghệ An phục vụ điều tra. Kết quả điều tra cho thấy phòng khám đã thổi phồng tình trạng bệnh, đưa ra thông tin sai sự thật như nguy cơ vô sinh, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe sinh sản, thậm chí ung thư, nhằm tạo tâm lý hoang mang để buộc khách hàng sử dụng các gói điều trị chi phí cao.

Nhóm này còn bị cáo buộc dùng nhiều thủ đoạn tạo dấu hiệu giả bệnh để moi tiền như bơm sữa đậu nành vào niệu đạo (nam giới) rồi hút ngược nhằm tạo hiện tượng giống dịch mủ, sau đó mới kết luận viêm nặng. Với nữ, họ bôi thuốc lên cổ tử cung, dùng thiết bị soi tạo hình ảnh mưng mủ giả, thậm chí tác động bằng dụng cụ kim loại gây đau khiến người bệnh tin mình mắc bệnh nghiêm trọng. Trong thời gian hoạt động, có hàng nghìn người bệnh đến thăm khám điều trị và số tiền phòng khám thu được lên tới hàng chục tỷ đồng.

Cơ quan điều tra đọc lệnh khởi tố các bị can tại Phòng khám Đa khoa Y học Nghệ An.

Cơ quan điều tra đọc lệnh khởi tố các bị can tại Phòng khám Đa khoa Y học Nghệ An.

Tình trạng phòng khám “vẽ bệnh, moi tiền” còn xảy ra tại nhiều địa phương như Phòng khám đa khoa Phượng đỏ (Hải Phòng), đã tạo tâm lý hoang mang, gây đau đớn trong thủ thuật, đe dọa hoặc gây áp lực để ép bệnh nhân nâng gói dịch vụ, kỹ thuật y tế với chi phí rất cao nhằm chiếm đoạt tài sản.

Đặc biệt, qua phản ánh, Sở Y tế TP Hồ Chí Minh kiểm tra đã phát hiện nhiều phòng khám tư nhân có dấu hiệu “vẽ bệnh moi tiền”. Điển hình là Sở kiểm tra liên tiếp 2 phòng khám tư nhân thuộc Công ty TNHH Tập đoàn Việt Khang, phát hiện phòng khám quảng cáo khám giá rẻ nhưng sau đó liên tục yêu cầu thực hiện thêm nhiều dịch vụ cận lâm sàng, đẩy chi phí khám chữa bệnh từ vài trăm nghìn đồng lên đến hàng chục triệu đồng.

Qua kiểm tra ghi nhận hàng trăm hình ảnh chụp cổ tử cung bệnh lý, có sẵn trong máy tính của bác sĩ, được đánh mã số nhưng không có tên, tuổi hay bất kỳ thông tin định danh nào của bệnh nhân.

Bên cạnh đó, Sở Y tế TP Hồ Chí Minh còn phát hiện phòng khám tư nhân "tái diễn" tình trạng vẽ bệnh, ép đóng tiền cao, thực hiện thủ thuật vượt quá chuyên môn cho phép như Phòng khám đa khoa Tháng Tám, đã nhiều lần bị xử phạt vi phạm hành chính nhưng vẫn tái phạm…

Xử lí nghiêm hành vi gian dối trong cung cấp dịch vụ y tế

Tại Hà Nội, theo phản ánh của người dân, bên cạnh những phòng khám làm ăn chân chính, vẫn còn một số phòng khám “bát nháo”, đặc biệt là dịch vụ nha khoa. Theo phản ánh của chị Trần Thị Hương (phường Lĩnh Nam), chị nhận được điện thoại mời đến khám răng miễn phí tại phòng khám nha khoa trên địa bàn phường Giảng Võ (Hà Nội). Phòng khám có chương trình tặng thẻ khám răng 2 triệu đồng cho mỗi khách hàng. Sau khi thăm khám, chị được một người giới thiệu là bác sĩ thông báo có 1 răng sâu hàn miễn phí và 1 răng số 7 hàm dưới hỏng tuỷ, đã lan sang răng bên cạnh, cần phải chữa tuỷ và bọc răng sứ, nếu không sẽ hỏng cả hai răng.

Chị Hương ngạc nhiên khi chiếc răng số 7 không đau, không có dấu hiệu của bệnh và cách đây vài tháng chị vừa đi khám, được kết luận là bình thường. Tuy nhiên ở đây, người khám vẫn tư vấn cho chị cần phải bọc chiếc răng này với các mức giá từ 3 đến hơn 30 triệu/răng, nếu không sẽ hỏng sang răng bên cạnh.

Theo một số phản ánh của người dân, tình trạng nhập nhèm này còn diễn ra tại một số phòng khám nha khoa. Đặc biệt, nhiều người đi bọc răng sứ đã được tư vấn chữa tuỷ, có người bọc hơn 10 chiếc răng thì toàn bộ những chiếc răng đó đều đã bị chữa tuỷ. Họ không hề đau răng, nhưng nha sĩ tư vấn đằng nào cũng bọc sứ cho đẹp thì lấy tuỷ luôn, để sau này khỏi ê, khỏi đau. Nghĩa là một chiếc răng đang khỏe mạnh đã bị “giết” và phải bảo trì hàng chục năm sau đó. Một chiếc răng đã chữa tủy có thể gặp nhiễm trùng dai dẳng hoặc tái nhiễm và cần chữa tủy lại. Có trường hợp phải phẫu thuật quanh chóp.

Người bệnh nên chọn lựa khám răng tại cơ sở uy tín.

Người bệnh nên chọn lựa khám răng tại cơ sở uy tín.

Luật sư Đặng Văn Cường cho biết, nếu một bác sĩ biết người bệnh không mắc bệnh nghiêm trọng nhưng vẫn cố tình kết luận sai; biết một thủ thuật không cần thiết nhưng vẫn chỉ định vì lợi ích tài chính; hoặc cố tình tạo ra hình ảnh, dấu hiệu bệnh lý giả để buộc người bệnh chi tiền, thì hành vi đó đi ngược lại những nguyên tắc nền tảng của y đức.

Tội lừa dối khách hàng theo Điều 198 Bộ luật Hình sự năm 2015, đã được sửa đổi, bổ sung, là một hướng xem xét quan trọng đối với hành vi dùng thủ đoạn gian dối trong cung cấp dịch vụ nhằm thu lợi bất chính.

Theo khoản 1 Điều 198, người phạm tội có thể bị cảnh cáo, phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 100 triệu đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm, tùy trường hợp. Nếu có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, sử dụng thủ đoạn xảo quyệt hoặc thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng trở lên, khoản 2 quy định mức phạt tiền từ 100 triệu đồng đến 500 triệu đồng hoặc phạt tù từ 1 năm đến 5 năm. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền bổ sung từ 20 triệu đồng đến 100 triệu đồng và bị cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 năm đến 5 năm.

Một bác sĩ làm việc lâu năm ở Hà Nội cho biết, không thể phủ nhận những đóng góp của hệ thống y tế tư nhân trong thời gian qua, giúp giảm tải cho các bệnh viện công lập. Tuy nhiên, nếu không làm tốt công tác quản lý, tình trạng “vẽ bệnh, moi tiền” hoặc các vi phạm khác sẽ tái diễn, gây nguy hiểm cho người bệnh.

TS Nguyễn Huy Quang, Trưởng Ban Tư vấn, Phản biện và Giám định xã hội – Tổng hội Y học Việt Nam cho rằng: “Vẽ bệnh, moi tiền” là hành vi nghiêm trọng, cần bị xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật. Hành vi này không chỉ ảnh hưởng về mặt kinh tế mà còn xâm phạm trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng của người bệnh. Đây là hành vi phi nhân tính, nếu người thực hiện là bác sĩ thì họ không xứng đáng là thầy thuốc.

Trần Hằng

Nguồn CAND: https://cand.vn/bai-1-ve-benh-moi-tien-vi-pham-nghiem-trong-ve-luat-phap-va-y-duc-post828361.html