260 triệu thanh niên thế giới không có việc làm

Tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên tăng lên 12,4%

Theo Báo cáo Xu hướng việc làm và xã hội 2026 của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), thanh niên gặp nhiều khó khăn trên thị trường lao động. Trí tuệ nhân tạo (AI) và những bất định trong chính sách thương mại có thể làm gia tăng áp lực trong thời gian tới. Báo cáo dự báo tỷ lệ thất nghiệp toàn cầu sẽ duy trì ở mức 4,9% vào năm 2026, tương đương khoảng 186 triệu người. Tuy nhiên, hàng triệu người lao động trên thế giới vẫn chưa được tiếp cận với việc làm có chất lượng.

Hiện có gần 300 triệu người lao động sống trong tình trạng nghèo cùng cực, với thu nhập dưới 3 USD/ngày. Trong khi đó, khu vực phi chính thức tiếp tục gia tăng, với khoảng 2,1 tỷ người lao động được dự báo sẽ làm việc trong khu vực này vào năm 2026.

Phần lớn trong số họ ít có điều kiện tiếp cận với an sinh xã hội, quyền lao động và việc làm ổn định. Báo cáo cho thấy tiến độ cải thiện việc làm tại các quốc gia thu nhập thấp đang diễn ra rất chậm, khiến những nhóm lao động dễ bị tổn thương tiếp tục bị tụt lại phía sau.

Thanh niên vẫn là nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề. Tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên tăng lên 12,4% vào năm 2025, với khoảng 260 triệu thanh niên không có việc làm, không đi học hoặc NEET. Tại các quốc gia thu nhập thấp, tỷ lệ NEET ở mức đáng lo ngại, lên tới 27,9%.

ILO cảnh báo rằng trí tuệ nhân tạo (AI) và tự động hóa có thể làm trầm trọng thêm những thách thức hiện có. Đặc biệt đối với thanh niên có trình độ học vấn tại các quốc gia thu nhập cao đang tìm kiếm công việc đầu tiên trong các vị trí đòi hỏi kỹ năng cao.

Phụ nữ hiện chỉ chiếm khoảng 2/5 tổng số việc làm toàn cầu

Phụ nữ tiếp tục đối mặt với nhiều rào cản mang tính hệ thống, chủ yếu bắt nguồn từ các chuẩn mực xã hội và định kiến giới. Phụ nữ hiện chỉ chiếm khoảng 2/5 tổng số việc làm toàn cầu và có khả năng tham gia lực lượng lao động thấp hơn nam giới 24%. Những tiến bộ trong việc gia tăng sự tham gia của phụ nữ vào lực lượng lao động đang chững lại, làm chậm tiến trình hướng tới bình đẳng giới tại nơi làm việc.

Tăng trưởng việc làm năm 2026 được dự báo đạt 0,5% tại các quốc gia thu nhập trung bình cao, 1,8% tại các quốc gia thu nhập trung bình thấp và 3,1% tại các quốc gia thu nhập thấp. ILO cảnh báo rằng nếu không tạo đủ việc làm có năng suất, các quốc gia nghèo hơn có nguy cơ bỏ lỡ cơ hội từ "lợi tức dân số" của mình.

Sự thiếu rõ ràng về các quy tắc thương mại và tình trạng tắc nghẽn chuỗi cung ứng đang gây sức ép lên tiền lương của người lao động, đặc biệt tại Đông Nam Á, Nam Á và châu Âu. Dù vậy, thương mại vẫn đóng vai trò quan trọng trong tạo việc làm, hiện hỗ trợ sinh kế cho khoảng 465 triệu người lao động trên toàn cầu. Hơn một nửa trong số đó sống tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Báo cáo khẳng định thương mại có thể trở thành động lực mạnh mẽ thúc đẩy việc làm thỏa đáng, nhất là tại các quốc gia thu nhập thấp và trung bình, nơi các ngành liên quan đến xuất khẩu thường có mức lương tốt hơn, tỷ lệ lao động phi chính thức thấp hơn và nhiều cơ hội hơn cho phụ nữ và thanh niên. Các dịch vụ được cung cấp thông qua nền tảng số hiện chiếm 14,5% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn cầu. Gần một nửa số việc làm liên quan đến thương mại thuộc khu vực dịch vụ thị trường.

Tổng Giám đốc ILO Gilbert F. Houngbo nhấn mạnh rằng, cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn và các thể chế vững mạnh hơn để thúc đẩy việc làm thỏa đáng và công bằng xã hội. Đặc biệt tại các nền kinh tế nghèo hơn - những nơi có nguy cơ tụt lại phía sau trong bối cảnh chuỗi cung ứng và thương mại số đang mở rộng.

ILO đưa ra một số khuyến nghị nhằm ứng phó với các thách thức:

- Triển khai các chính sách thúc đẩy năng suất như đầu tư vào kỹ năng, giáo dục và cơ sở hạ tầng.

- Thu hẹp khoảng cách về giới và việc làm cho thanh niên bằng cách tháo gỡ các rào cản tham gia và sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm.

- Tăng cường mối liên kết giữa thương mại và việc làm thỏa đáng để mọi khu vực đều được hưởng lợi từ các dòng chảy toàn cầu.

- Giảm thiểu rủi ro từ nợ công, AI và bất định thương mại thông qua các chính sách phối hợp ở cấp quốc gia và quốc tế.

Nguồn: ILO

Ngự Bình