28.682 tỷ đồng vốn công và bài toán tăng trưởng xanh của An Giang

Năm 2026 là năm đầu tiên An Giang vận hành theo đơn vị hành chính mới, đồng thời cũng là năm tỉnh được giao khối lượng vốn đầu tư công ở quy mô đặc biệt lớn. Tổng kế hoạch vốn sau điều chỉnh đạt 28.682,4 tỷ đồng, tăng 1.379,3 tỷ đồng so với kế hoạch trước đó. Trong đó, ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương cùng được huy động để triển khai hàng loạt công trình hạ tầng, chương trình an sinh và các dự án phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Phú Quốc.

Quy mô nguồn lực lớn đồng nghĩa với yêu cầu cao hơn về năng lực quản trị. Nếu được giải ngân đúng tiến độ, đúng trọng tâm và bảo đảm chất lượng, dòng vốn này sẽ trở thành một trong những động lực quan trọng để An Giang tăng trưởng. Ngược lại, vốn chậm đi vào nền kinh tế sẽ làm gia tăng chi phí cơ hội, kéo dài các điểm nghẽn hạ tầng và ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sử dụng nguồn lực công.

An Giang khơi thông nguồn lực, tăng tốc giải ngân đầu tư công, biến vốn công thành động lực tăng trưởng xanh.

Từ “có vốn” đến “vốn phải sinh ra giá trị”

Điểm đáng ghi nhận của An Giang là tiến độ phân bổ vốn được triển khai tương đối nhanh. Đến giữa tháng 7, tỉnh đã phân bổ chi tiết 27.739 tỷ đồng, đạt 99,39% kế hoạch vốn Thủ tướng giao. Đây là điều kiện quan trọng để các chủ đầu tư có cơ sở triển khai dự án ngay từ đầu năm.

Tính đến ngày 20/7/2026, toàn tỉnh đã giải ngân 9.403 tỷ đồng, đạt 33,9% kế hoạch tỉnh giao và 34,44% kế hoạch Thủ tướng giao đầu năm. So với cuối tháng 5, khi tỷ lệ giải ngân mới đạt 16,41%, chỉ trong chưa đầy hai tháng, An Giang đã giải ngân thêm hơn 5.000 tỷ đồng.

Con số này cho thấy dòng vốn đang được khơi thông với tốc độ tích cực. Tuy nhiên, phía trước vẫn còn một khối lượng vốn rất lớn cần được đưa vào nền kinh tế trong những tháng cuối năm.

Đáng chú ý, cơ cấu vốn năm nay có sự gia tăng mạnh so với giai đoạn trước. Trong tổng số 28.682 tỷ đồng, 13.297 tỷ đồng là vốn ngân sách Trung ương và 15.384 tỷ đồng là vốn ngân sách địa phương. Quy mô vốn lớn gần gấp đôi tổng vốn của hai địa phương An Giang và Kiên Giang trước đây cộng lại.

Điều đó cho thấy yêu cầu đối với An Giang không thể chỉ dừng ở câu chuyện “giải ngân hết kế hoạch”.

Giải ngân nhanh nhưng công trình kém hiệu quả thì chưa thể coi là thành công; giải ngân đúng tiến độ nhưng để xảy ra thất thoát, lãng phí hoặc tác động tiêu cực đến môi trường càng không phải mục tiêu của đầu tư công.

Trong cách nhìn của kinh tế môi trường, hiệu quả đầu tư phải được tính trên cả vòng đời công trình: vốn bỏ ra bao nhiêu, công trình tạo ra giá trị gì, giảm được chi phí xã hội nào, đóng góp ra sao cho doanh nghiệp và người dân, đồng thời có sử dụng tiết kiệm tài nguyên và thích ứng tốt với biến đổi khí hậu hay không.

Đây là điểm An Giang cần đặc biệt lưu ý khi bước vào giai đoạn phát triển mới với không gian kinh tế rộng hơn, nhu cầu hạ tầng lớn hơn và yêu cầu tăng trưởng cao hơn.

Gỡ đúng điểm nghẽn, siết trách nhiệm, tạo dư địa phát triển

Thực tế giải ngân cho thấy những “nút thắt” của An Giang hiện nay tập trung chủ yếu ở giải phóng mặt bằng, vật liệu xây dựng và thủ tục đầu tư.

Theo số liệu đến ngày 20/7, còn 20 dự án vướng giải phóng mặt bằng, với tổng số vốn đã bố trí 5.492 tỷ đồng, tương đương 19,8% kế hoạch vốn. Ngoài ra, một dự án với khoảng 365 tỷ đồng còn vướng nguồn vật liệu; 7 dự án, tổng vốn khoảng 97 tỷ đồng, gặp khó khăn về thủ tục đầu tư.

Hạ tầng phục vụ APEC không chỉ phục vụ một sự kiện quốc tế mà phải trở thành tài sản phát triển lâu dài của Phú Quốc và An Giang.

Đây không phải những con số nhỏ. Nếu không xử lý dứt điểm, các điểm nghẽn này có thể tạo hiệu ứng dây chuyền: vốn không giải ngân được, nhà thầu không có mặt bằng thi công, dự án kéo dài, chi phí tăng và hiệu quả đầu tư suy giảm.

Chính vì vậy, việc An Giang thành lập 4 tổ công tác do các Phó Chủ tịch UBND tỉnh làm tổ trưởng, trực tiếp theo dõi, đôn đốc từng nhóm dự án là bước đi cần thiết. Tỉnh cũng yêu cầu các chủ đầu tư cam kết tiến độ; 98/118 chủ đầu tư đã cam kết đến ngày 25/9 giải ngân tối thiểu 65% kế hoạch.

Trước đó, tại hội nghị thúc đẩy giải ngân, Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng đã yêu cầu các chủ đầu tư xây dựng kế hoạch chi tiết theo từng tuần, thực hiện tinh thần “6 rõ”, gắn trách nhiệm người đứng đầu với từng công trình, dự án.

“Muốn đạt 100% thì phải tăng tốc”, Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Mừng nhấn mạnh, đồng thời yêu cầu khi phát sinh vướng mắc phải xử lý trực tiếp, không để tình trạng văn bản chuyển qua chuyển lại nhưng công việc vẫn chậm.

Tinh thần này cho thấy một chuyển động quan trọng trong quản trị đầu tư công: không chỉ giao vốn, mà phải giao trách nhiệm; không chỉ kiểm đếm tỷ lệ giải ngân, mà phải kiểm soát tiến độ thực chất của từng dự án.

Với nhà thầu, yêu cầu cũng được đặt ra rõ ràng hơn. Các đơn vị phải chủ động vật liệu, máy móc, nhân lực; nhà thầu không đáp ứng năng lực cần được thay thế để tránh tình trạng nhận nhiều dự án nhưng thi công chậm.

Đây là giải pháp cần thiết để khắc phục tâm lý “ôm dự án”, giữ vốn nhưng không tạo ra khối lượng thực tế.

Đặc biệt, việc điều hòa vốn cũng cần được thực hiện linh hoạt. Những dự án không có khả năng giải ngân cần được rà soát, điều chuyển sang các dự án có khả năng triển khai nhanh, có nhu cầu vốn thực tế. Cách làm này vừa hạn chế vốn tồn đọng, vừa tăng hiệu quả sử dụng ngân sách.

Một điểm đáng chú ý khác là nhóm dự án phục vụ APEC 2027 tại Phú Quốc. Tổng vốn được giao cho nhóm dự án này lên tới 13.796 tỷ đồng, đến ngày 20/7 đã giải ngân 5.736 tỷ đồng, đạt 41,6%, cao hơn mức bình quân chung của tỉnh.

Đây là nhóm công trình có yêu cầu đặc biệt về thời gian, nhưng cũng cần được nhìn nhận dưới góc độ dài hạn. Hạ tầng phục vụ APEC không chỉ phục vụ một sự kiện quốc tế mà phải trở thành tài sản phát triển lâu dài của Phú Quốc và An Giang.

Do đó, bên cạnh tiến độ, cần đặc biệt quan tâm đến chất lượng công trình, cảnh quan, môi trường, khả năng vận hành và hiệu quả khai thác sau APEC.

Một công trình chỉ thật sự phát huy giá trị khi sau sự kiện vẫn tiếp tục phục vụ người dân, doanh nghiệp, du khách và tạo thêm không gian phát triển kinh tế.

Đầu tư công vì thế phải được đặt trong một bài toán lớn hơn: lấy hạ tầng làm nền tảng, lấy doanh nghiệp và người dân làm trung tâm thụ hưởng, lấy hiệu quả kinh tế - xã hội và môi trường làm thước đo cuối cùng.

An Giang đang có một “cửa sổ cơ hội” rất lớn. Nguồn vốn 28.682 tỷ đồng nếu được giải ngân hiệu quả sẽ tạo ra hàng loạt công trình mới, kích thích sản xuất vật liệu, xây dựng, vận tải, dịch vụ; tạo việc làm và mở rộng thị trường cho doanh nghiệp địa phương.

Xa hơn, những tuyến giao thông mới sẽ rút ngắn khoảng cách giữa vùng sản xuất với thị trường; hạ tầng đô thị đồng bộ sẽ nâng chất lượng sống; các dự án logistics sẽ góp phần giảm chi phí vận chuyển; hạ tầng du lịch sẽ tạo thêm dư địa thu hút dòng khách và dòng vốn.

Nhưng để đạt được hiệu ứng đó, An Giang cần tiếp tục giữ vững một nguyên tắc: không đánh đổi chất lượng lấy tốc độ và không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng trước mắt.

An Giang biến từng đồng vốn thành công trình chất lượng, tạo sức lan tỏa cho kinh tế, nâng chất lượng sống và thúc đẩy phát triển bền vững.

Đầu tư công trong giai đoạn mới phải hướng đến những công trình có khả năng sử dụng lâu dài, tiết kiệm tài nguyên, thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm chi phí vận hành và tạo giá trị gia tăng cho nền kinh tế.

Bởi vậy, “khơi thông nguồn lực” không đơn thuần là tháo một thủ tục hay đẩy nhanh một hồ sơ. Đó là quá trình tháo đồng thời những điểm nghẽn về đất đai, thủ tục, vật liệu, năng lực nhà thầu và trách nhiệm thực thi.

Và “tăng tốc giải ngân” cũng không phải cuộc chạy đua với những con số phần trăm, mà là cuộc chạy đua để biến tiền ngân sách thành những công trình thực sự có ích, biến hạ tầng thành năng lực cạnh tranh và biến đầu tư công thành động lực thu hút đầu tư xã hội.

Trong năm đầu tiên của An Giang mới, quy mô vốn kỷ lục đặt lên vai chính quyền tỉnh một trách nhiệm lớn: mỗi đồng vốn công phải được sử dụng đúng mục tiêu, đúng tiến độ, đúng chất lượng và tạo ra giá trị lớn nhất cho cộng đồng.

Nếu làm được điều đó, 28.682 tỷ đồng không chỉ là một con số trong kế hoạch ngân sách. Đó sẽ là nguồn lực mở đường cho một An Giang có hạ tầng đồng bộ hơn, kinh tế năng động hơn, môi trường được quan tâm hơn và không gian phát triển bền vững hơn.