3 điểm mới trong điều trị tăng cholesterol: Thuốc uống, thuốc tiêm đến hướng dẫn cập nhật

Cholesterol LDL cao là một trong những yếu tố nguy cơ có thể thay đổi đối với bệnh tim mạch do xơ vữa. LDL dư thừa có thể tích tụ trong thành động mạch, hình thành mảng xơ vữa và làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ theo thời gian. Vì vậy, kiểm soát LDL vẫn là trọng tâm trong phòng ngừa bệnh tim mạch.

Những thay đổi đáng chú ý trong năm 2026 gồm sự xuất hiện của lipfendra (enlicitide), thuốc ức chế PCSK9 dạng uống đầu tiên được FDA phê duyệt; các dữ liệu mới về inclisiran và việc ban hành hướng dẫn quản lý rối loạn lipid máu mới của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA), Trường môn Tim mạch Hoa Kỳ (ACC) cùng các tổ chức chuyên môn khác.

1. Inclisiran giúp giảm gần 49% cholesterol LDL

Inclisiran sử dụng một dạng RNA can thiệp nhỏ (siRNA) để làm giảm sản xuất protein PCSK9 tại gan. PCSK9 thúc đẩy quá trình phân hủy thụ thể LDL – loại thụ thể giúp gan thu nhận LDL-cholesterol từ máu. Khi PCSK9 bị giảm, số lượng thụ thể LDL tăng lên, qua đó giúp gan loại bỏ LDL-cholesterol khỏi máu nhiều hơn.

Một tổng quan hệ thống và phân tích gộp công bố trên JACC: Advances ngày 22/7/2026 đã đánh giá 9 thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng với tổng cộng 6.355 người tham gia. Kết quả cho thấy inclisiran làm giảm cholesterol LDL trung bình 48,77% so với mức ban đầu, tương đương mức giảm gần 49% so với nhóm đối chứng trong phân tích.

Đáng chú ý, hiệu quả giảm LDL được ghi nhận ở những nhóm bệnh nhân có các liệu pháp hạ lipid nền khác nhau, bao gồm cả người đang sử dụng statin. Inclisiran được sử dụng theo lịch tiêm duy trì hai lần mỗi năm, sau các liều ban đầu theo phác đồ. Lịch dùng thuốc thưa hơn có thể là một lợi thế đối với những người gặp khó khăn khi phải sử dụng thuốc uống hằng ngày.

Điều trị tăng cholesterol ngày càng đa dạng với thuốc uống, thuốc tiêm và xu hướng đánh giá, can thiệp sớm nguy cơ tim mạch. Ảnh AI.

2. Lipfendra: thuốc ức chế PCSK9 dạng uống đầu tiên

Ngày 16/7/2026, FDA phê duyệt lipfendra (enlicitide), thuốc ức chế PCSK9 dạng uống đầu tiên dành cho người trưởng thành bị tăng cholesterol máu, bao gồm cả một số người mắc tăng cholesterol máu gia đình dị hợp tử (HeFH). Thuốc được dùng một lần mỗi ngày, kết hợp với chế độ ăn và vận động để giảm cholesterol LDL. PCSK9 trước đây chủ yếu được nhắm đến bằng các thuốc dạng tiêm. Lipfendra bổ sung một lựa chọn đường uống cho những người cần giảm LDL thêm dù đã áp dụng các biện pháp điều trị hiện có.

Hiệu quả của thuốc được đánh giá trong hai thử nghiệm ngẫu nhiên, mù đôi, có đối chứng giả dược với tổng cộng 3.207 người trưởng thành bị tăng cholesterol máu và đang sử dụng liều statin tối đa có thể dung nạp. Ở nghiên cứu thứ nhất, nhóm người mắc bệnh tim mạch do xơ vữa hoặc có nguy cơ cao mắc bệnh này giảm trung bình 56% LDL sau 24 tuần so với giả dược. Trong nghiên cứu thứ hai ở người mắc HeFH, mức giảm trung bình là 59%.

Các thử nghiệm trên chủ yếu đánh giá khả năng giảm LDL của lipfendra. Vì vậy, không nên hiểu mức giảm LDL trong những nghiên cứu này đồng nghĩa với việc thuốc đã được chứng minh trực tiếp làm giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ. FDA cho biết, các thuốc điều trị cholesterol khác vẫn bao gồm statin, ezetimibe và các thuốc ức chế PCSK9 dạng tiêm. Việc lựa chọn thuốc phụ thuộc vào mức LDL, nguy cơ tim mạch, đáp ứng với điều trị, khả năng dung nạp và các yếu tố cá nhân khác.

3. Hướng dẫn mới nhấn mạnh kiểm soát cholesterol sớm hơn

Tháng 3/2026, Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA), Trường môn Tim mạch Hoa Kỳ (ACC) và nhiều tổ chức chuyên môn đã công bố hướng dẫn mới về quản lý rối loạn lipid máu, thay thế hướng dẫn quản lý cholesterol năm 2018.

Một thay đổi quan trọng là sử dụng công cụ PREVENT-ASCVD mới để ước tính nguy cơ mắc bệnh tim mạch do xơ vữa trong 10 và 30 năm ở người trưởng thành từ 30-79 tuổi, thay cho công cụ Pooled Cohort Equations trước đây. Việc đánh giá nguy cơ được kết hợp với các yếu tố cá nhân và có thể sử dụng điểm vôi hóa động mạch vành (CAC) trong một số trường hợp để phân loại lại nguy cơ.

Hướng dẫn cũng đưa mục tiêu LDL trở lại như một phần quan trọng trong định hướng điều trị. Người có nguy cơ tim mạch càng cao sẽ có mục tiêu LDL càng thấp. Chẳng hạn, ở nhóm phòng ngừa thứ phát có nguy cơ rất cao, mục tiêu LDL được khuyến nghị dưới 55 mg/dL (1,4 mmol/L).

Một điểm mới khác là khuyến nghị xét nghiệm lipoprotein(a), hay Lp(a), ít nhất một lần ở người trưởng thành. Đây là một loại lipoprotein có yếu tố di truyền và nồng độ cao có thể làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch do xơ vữa. Hướng dẫn cũng đề cập vai trò của apolipoprotein B (ApoB) trong một số trường hợp để đánh giá nguy cơ và hỗ trợ quyết định điều trị.

4. Điều trị cholesterol không chỉ dựa vào thuốc

Dù có thêm nhiều thuốc mới, thay đổi lối sống vẫn là nền tảng của kiểm soát rối loạn lipid máu. Hướng dẫn mới nhấn mạnh việc can thiệp sớm và giảm tình trạng phơi nhiễm kéo dài với các lipoprotein gây xơ vữa.

Chế độ ăn phù hợp, hoạt động thể chất thường xuyên, duy trì cân nặng hợp lý và không hút thuốc có thể góp phần cải thiện hồ sơ lipid và giảm nguy cơ tim mạch. Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ khuyến nghị người trưởng thành hướng tới khoảng 150 phút hoạt động thể lực cường độ vừa mỗi tuần.

Những tiến bộ mới trong điều trị cholesterol vì vậy không có nghĩa người bệnh có thể bỏ qua chế độ ăn và vận động. Lipfendra, inclisiran hay các thuốc hạ lipid khác cần được lựa chọn dựa trên nguy cơ tim mạch và mục tiêu LDL của từng người, dưới sự tư vấn của bác sĩ.