3 rủi ro tiềm ẩn khi vô tình sử dụng vitamin quá hạn sử dụng

Tết là dịp để chúng ta chăm sóc bản thân và gia đình tốt hơn, nhưng việc tận dụng những viên uống bổ sung đã quá hạn lại là một sai lầm đáng tiếc. Nhiều người thường tặc lưỡi bỏ qua hạn dùng ghi trên bao bì vì cho rằng chúng chỉ là thực phẩm bổ trợ, không gây hại như thuốc đặc trị. Tuy nhiên, sự thật là khi vitamin đã quá hạn, không chỉ giảm dần hiệu quả mà còn có thể biến chất, tiềm ẩn rủi ro sức khỏe.

1. Hạn sử dụng của vitamin thực chất là gì?

Hạn sử dụng ghi trên bao bì thực phẩm chức năng không phải là thời điểm mà sản phẩm biến thành chất độc, mà đó là lời cam kết của nhà sản xuất về độ ổn định và hàm lượng hoạt chất. Sau ngày này, nhà sản xuất không còn đảm bảo rằng viên uống đó chứa đúng hàm lượng vitamin như đã công bố trên nhãn.

Khác với các loại thuốc điều trị, vitamin thường mất dần hoạt tính theo thời gian do tác động của độ ẩm, ánh sáng và nhiệt độ.

Mất cân bằng liều lượng: Một viên vitamin quá hạn có thể chỉ còn lại 50% hoặc ít hơn hàm lượng ban đầu. Điều này khiến việc bổ sung trở nên vô nghĩa, đặc biệt là với những người đang cần điều trị tình trạng thiếu hụt vi chất cụ thể.
Quá trình oxy hóa: Các loại vitamin tan trong dầu như vitamin E, vitamin A hoặc các viên nang chứa omega-3 rất dễ bị oxy hóa khi quá hạn.

Vitamin thường mất dần hoạt tính theo thời gian do tác động của độ ẩm, ánh sáng và nhiệt độ.

3. Những rủi ro tiềm ẩn khi sử dụng vitamin quá hạn

Mặc dù hiếm khi gây ra ngộ độc cấp tính ngay lập tức, nhưng việc sử dụng vitamin hết hạn vẫn mang lại những hệ lụy sức khỏe đáng lo ngại:

Sự thay đổi về cấu trúc hóa học:Một số thành phần trong thực phẩm chức năng có thể phân hủy thành các chất phụ phẩm không mong muốn. Mặc dù chúng có thể không gây chết người, nhưng chúng có thể gây kích ứng hệ tiêu hóa, dẫn đến buồn nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy.

Nguy cơ nhiễm khuẩn: Các loại vitamin dạng kẹo dẻo (gummies) hoặc dạng lỏng có chứa đường và độ ẩm là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn và nấm mốc phát triển khi chất bảo quản trong sản phẩm mất đi tác dụng theo thời gian.

Hiệu ứng giả tạo về tâm lý: Người bệnh tin rằng mình đang được bổ sung dưỡng chất nhưng thực tế cơ thể không nhận được gì. Điều này đặc biệt nguy hiểm với những người đang dùng vitamin để hỗ trợ điều trị các bệnh mạn tính như loãng xương cần vitamin D.

Khi nghi ngờ về chất lượng sản phẩm, hãy chọn cách loại bỏ.

4. Cách nhận biết vitamin không còn an toàn

Bên cạnh con số ghi trên nhãn, bạn có thể nhận diện sản phẩm đã hỏng qua các dấu hiệu cảm quan:

Mùi lạ: Đặc biệt rõ rệt ở các loại vitamin nhóm B (mùi nồng hơn) hoặc dầu cá (mùi tanh, ôi).
Biến đổi màu sắc: Viên thuốc xuất hiện các đốm đen, xỉn màu hoặc thay đổi sắc thái ban đầu.
Thay đổi kết cấu: Viên nang bị dính vào nhau, bị mềm hoặc vỏ nang bị nứt vỡ.

5. Lời khuyên để sử dụng vitamin hiệu quả

Để đảm bảo an toàn và tiết kiệm, người tiêu dùng nên thực hiện các nguyên tắc sau:

Mua đúng nhu cầu: Tránh tích trữ quá nhiều thực phẩm chức năng cùng lúc dẫn đến việc không sử dụng kịp trước khi hết hạn.

Bảo quản khoa học: Giữ vitamin trong bao bì gốc, đặt ở nơi khô ráo, tránh ánh sáng trực tiếp và tuyệt đối không để trong nhà tắm (nơi có độ ẩm cực cao).

Xử lý thuốc quá hạn đúng cách: Không nên vứt trực tiếp vitamin xuống bồn cầu vì có thể gây ô nhiễm nguồn nước. Hãy hòa tan chúng với bã cà phê rồi gói kín vào túi rác.

Nguyên tắc vàng: Khi nghi ngờ về chất lượng sản phẩm, hãy chọn cách loại bỏ. Chi phí để mua một lọ vitamin mới luôn thấp hơn nhiều so với rủi ro sức khỏe mà bạn phải đối mặt.

Sức khỏe bắt đầu từ sự cẩn trọng trong từng viên thuốc bạn uống mỗi ngày. Hãy là một người tiêu dùng thông thái để bảo vệ chính mình và gia đình.

DS. Dương Khánh Linh