4 dấu hiệu bệnh tim bẩm sinh ở trẻ cha mẹ cần lưu ý

Tím môi, khó thở, bú kém, chậm tăng cân… là những dấu hiệu cha mẹ cần lưu ý và đưa trẻ đi khám khi xuất hiện bất thường.

Bệnh tim bẩm sinh là những bất thường về cấu trúc hoặc chức năng của tim và mạch máu lớn xuất hiện từ khi trẻ còn trong bụng mẹ. Mức độ bệnh rất đa dạng, từ những dị tật nhẹ, có thể theo dõi mà không cần can thiệp ngay, đến những bệnh lý nặng cần điều trị sớm.

Một số trẻ có biểu hiện ngay sau sinh, trong khi những trường hợp khác có thể không có triệu chứng rõ ràng trong thời gian dài. Vì vậy, cha mẹ cần chú ý đến những thay đổi bất thường trong ăn uống, hô hấp và phát triển thể chất của trẻ.

Dấu hiệu bệnh tim bẩm sinh ở trẻ

1. Tím môi, tím đầu ngón tay chân

Tím tái là một trong những dấu hiệu quan trọng có thể gặp ở trẻ mắc một số bệnh tim bẩm sinh, đặc biệt những bệnh làm giảm lượng oxy trong máu.

Cha mẹ có thể nhận thấy môi, lưỡi hoặc đầu ngón tay, ngón chân của trẻ có màu tím hoặc xanh bất thường. Tình trạng này có thể rõ hơn khi trẻ khóc, bú hoặc vận động.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp môi hoặc tay chân tím đều do bệnh tim. Trẻ có thể thay đổi màu da khi lạnh hoặc trong một số tình trạng khác. Nếu trẻ tím tái kéo dài, tái diễn hoặc kèm khó thở, lừ đừ, bú kém, cần đưa trẻ đi khám sớm.

2. Khó thở, thở nhanh hoặc dễ mệt

Trẻ mắc một số bệnh tim bẩm sinh có thể có biểu hiện thở nhanh, khó thở, đặc biệt khi bú hoặc vận động. Ở trẻ sơ sinh, cha mẹ có thể nhận thấy trẻ phải ngừng bú nhiều lần để thở, vã mồ hôi khi bú hoặc mệt nhanh.

Tim bẩm sinh là những bất thường cấu trúc tim ngay từ khi sinh ra.

Ở trẻ lớn hơn, trẻ có thể dễ mệt khi chạy nhảy, chơi đùa so với những trẻ cùng tuổi. Một số trẻ thường xuyên phải nghỉ giữa chừng khi vận động.

Tuy nhiên, thở nhanh và khó thở cũng có thể gặp trong các bệnh đường hô hấp như viêm phổi, viêm phế quản hoặc hen. Vì vậy, cần thăm khám để xác định nguyên nhân thay vì tự chẩn đoán bệnh tim.

3. Bú kém, khó tăng cân

Trẻ sơ sinh mắc bệnh tim bẩm sinh có thể gặp khó khăn khi bú. Trẻ bú được một lúc đã mệt, phải nghỉ nhiều lần, thời gian mỗi cữ bú kéo dài hoặc thường xuyên vã mồ hôi khi bú.

Do phải tiêu hao nhiều năng lượng cho hoạt động hô hấp và tim mạch, một số trẻ có thể tăng cân chậm, không đạt mức phát triển thể chất phù hợp với lứa tuổi.

Tuy nhiên, bú kém và chậm tăng cân có nhiều nguyên nhân khác nhau, chẳng hạn vấn đề tiêu hóa, nhiễm trùng, dinh dưỡng hoặc các bệnh lý khác. Nếu trẻ tăng cân kém kéo dài, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá toàn diện.

4. Ho kéo dài hoặc nhiễm trùng hô hấp tái diễn

Một số trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh có thể ho kéo dài hoặc thường xuyên mắc các đợt nhiễm trùng đường hô hấp. Tuy nhiên, đây không phải dấu hiệu đặc hiệu của bệnh tim.

Nếu trẻ ho dai dẳng, thở nhanh, khó thở, ăn uống kém hoặc thường xuyên phải điều trị các bệnh hô hấp, bác sĩ có thể cần đánh giá thêm chức năng tim và phổi để tìm nguyên nhân.

Cha mẹ không nên dựa vào riêng triệu chứng ho để kết luận trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh.

Có trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh nhưng không có triệu chứng

Một số bệnh tim bẩm sinh nhẹ có thể không gây biểu hiện rõ ràng trong giai đoạn đầu. Trẻ vẫn ăn uống, vui chơi và phát triển tương đối bình thường nhưng bệnh có thể được phát hiện tình cờ khi khám sức khỏe hoặc khi bác sĩ nghe thấy tiếng tim bất thường.

Vì vậy, khám thai và sàng lọc tim bẩm sinh trước sinh theo chỉ định, khám sức khỏe sau sinh và đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu bất thường đều có ý nghĩa quan trọng.

Khi trẻ được chẩn đoán bệnh tim bẩm sinh, cha mẹ cần tuân thủ lịch theo dõi của bác sĩ. Không phải tất cả trẻ đều cần phẫu thuật; phương pháp xử trí phụ thuộc vào loại dị tật, mức độ ảnh hưởng đến tim và tình trạng sức khỏe của trẻ.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám ngay?

Cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế khi trẻ tím tái rõ hoặc đột ngột, khó thở, thở rất nhanh, lừ đừ, ngất, bú kém nghiêm trọng hoặc có dấu hiệu suy hô hấp.

Đặc biệt, nếu trẻ sơ sinh có biểu hiện tím tái, khó thở, bỏ bú hoặc tình trạng xấu đi nhanh chóng, cần được cấp cứu kịp thời.

Bệnh tim bẩm sinh có nhiều mức độ và biểu hiện khác nhau. Vì vậy, cha mẹ không nên chủ quan khi trẻ có dấu hiệu bất thường nhưng cũng không nên quá lo lắng chỉ dựa trên một triệu chứng đơn lẻ. Phát hiện sớm, thăm khám đúng chuyên khoa và theo dõi định kỳ giúp trẻ được đánh giá và điều trị phù hợp, từ đó hạn chế nguy cơ ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và sự phát triển.