Làm sao biết con bạn bị dị ứng sữa?

Tuy nhiên, không phải trẻ nào có biểu hiện bất thường sau uống sữa cũng bị dị ứng. Chẩn đoán đúng giúp trẻ tránh kiêng khem không cần thiết và được bổ sung dinh dưỡng phù hợp.

1. Dị ứng sữa ở trẻ có biểu hiện như thế nào?

Dị ứng đạm sữa bò là phản ứng của hệ miễn dịch với protein có trong sữa bò. Bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong những năm đầu đời.

Triệu chứng có thể xuất hiện ngay sau khi trẻ uống sữa hoặc sau một khoảng thời gian tùy cơ chế dị ứng. Các biểu hiện thường gặp gồm nổi mề đay, phù môi hoặc mặt, nôn ói, đau bụng, tiêu chảy, phân có máu, khò khè, ho, khó thở hoặc trẻ quấy khóc, bú kém.

Một số trẻ có thể chỉ biểu hiện ở đường tiêu hóa nên dễ bị nhầm với các rối loạn tiêu hóa thông thường. Trong khi đó, những triệu chứng như nôn trớ, đầy bụng, tiêu chảy hoặc quấy khóc cũng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác. Vì vậy, chỉ dựa vào triệu chứng sau khi uống sữa là chưa đủ để khẳng định trẻ bị dị ứng đạm sữa bò.

2. Làm thế nào để chẩn đoán chính xác?

Để xác định trẻ bị dị ứng sữa thì bác sĩ sẽ khai thác kỹ thời điểm xuất hiện triệu chứng, loại sữa trẻ sử dụng, lượng sữa, các biểu hiện đi kèm, tiền sử dị ứng của trẻ và gia đình.

Tùy trường hợp, trẻ có thể được chỉ định các xét nghiệm như test lẩy da hoặc xét nghiệm tìm kháng thể IgE đặc hiệu với protein sữa bò. Tuy nhiên, kết quả xét nghiệm cần được bác sĩ đánh giá cùng với triệu chứng lâm sàng; xét nghiệm dương tính không phải lúc nào cũng đồng nghĩa trẻ chắc chắn có biểu hiện dị ứng khi ăn hoặc uống sữa.

Đối với những trường hợp chưa thể xác định rõ, nghiệm pháp thử thách đường uống với sữa bò có thể được sử dụng để hỗ trợ chẩn đoán. Đây được xem là phương pháp tham chiếu quan trọng trong chẩn đoán dị ứng đạm sữa bò, đặc biệt khi bệnh sử và xét nghiệm chưa đủ để kết luận.

Bé nổi mề đay khi dị ứng sữa. Ảnh: GĐ

Trong nghiệm pháp này, trẻ được cho sử dụng sữa với lượng tăng dần theo một quy trình được kiểm soát, đồng thời được theo dõi chặt chẽ các phản ứng. Phương pháp phải được thực hiện bởi nhân viên y tế được đào tạo, tại cơ sở có phương tiện xử trí phản ứng dị ứng cấp cứu.

Cha mẹ tuyệt đối không nên tự cho trẻ thử lại sữa tại nhà nếu trước đó trẻ từng có phản ứng dị ứng rõ ràng, đặc biệt là khó thở, phù môi/lưỡi, tụt huyết áp hoặc phản ứng toàn thân.

3. Không phải cứ uống sữa bị rối loạn tiêu hóa là dị ứng

Một trong những nhầm lẫn thường gặp là đồng nhất dị ứng đạm sữa bò với không dung nạp lactose. Không dung nạp lactose liên quan đến việc cơ thể thiếu men lactase để tiêu hóa đường lactose trong sữa, có thể gây đầy hơi, đau bụng, tiêu chảy sau khi sử dụng sản phẩm chứa lactose. Trong khi đó, dị ứng đạm sữa bò liên quan đến phản ứng của hệ miễn dịch với protein trong sữa.

Hai tình trạng này có cơ chế khác nhau và cách xử trí cũng không giống nhau. Vì vậy, phụ huynh không nên tự ý đổi sang các loại sữa khác hoặc loại bỏ hoàn toàn sữa và chế phẩm từ sữa khỏi chế độ ăn của trẻ khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.

4. Khi trẻ nghi ngờ dị ứng sữa, cha mẹ cần làm gì?

Nếu trẻ xuất hiện triệu chứng nghi ngờ sau khi sử dụng sữa, phụ huynh nên ghi nhận loại sữa, lượng đã uống, thời điểm xuất hiện triệu chứng và biểu hiện cụ thể của trẻ. Những thông tin này giúp bác sĩ có thêm cơ sở đánh giá.

Nếu trẻ có phản ứng rõ ràng sau uống sữa, đặc biệt là nổi mề đay lan rộng, phù môi hoặc mặt, nôn nhiều, khò khè, khó thở, lừ đừ hoặc có biểu hiện bất thường toàn thân, cần đưa trẻ đi khám ngay. Khi trẻ khó thở hoặc có dấu hiệu phản vệ, đây là tình trạng cấp cứu, cần được xử trí y tế khẩn cấp.

Trong trường hợp phản ứng nhẹ nhưng tái diễn, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa dị ứng hoặc nhi khoa để được đánh giá. Bác sĩ có thể cân nhắc chế độ loại trừ sữa bò trong một khoảng thời gian phù hợp và đánh giá lại để xác định chẩn đoán.

Nếu cần loại bỏ sữa bò khỏi khẩu phần, trẻ vẫn phải được bảo đảm đầy đủ năng lượng, protein, canxi, vitamin D và các vi chất cần thiết cho quá trình tăng trưởng. Với trẻ nhỏ, việc lựa chọn sữa thay thế cần có sự tư vấn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.