5 điểm then chốt giúp doanh nghiệp điện tử tiến sâu vào chuỗi cung ứng

Cộng đồng doanh nghiệp điện tử là một trong những nhóm áp dụng chuyển đổi số từ khá sớm, với mục tiêu không chỉ tham gia chuỗi cung ứng mà còn nâng cao vị thế trong chuỗi.

Tại Diễn đàn kinh doanh 2026 mới đây, bà Đỗ Thị Thúy Hương - Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam (VIEA) chia sẻ, nếu hình dung quá trình tham gia chuỗi cung ứng trên "đường cong nụ cười", vài năm trước doanh nghiệp Việt Nam còn ở đáy, chủ yếu thực hiện các khâu gia công, lắp ráp với giá trị gia tăng thấp. Đến nay, doanh nghiệp đã "thoát đáy" và bắt đầu bước lên những nấc thang cao hơn, tham gia một số khâu như nghiên cứu và phát triển (R&D), thiết kế, cung ứng và cấp hàng.

Tuy nhiên, để tiếp tục nâng cao vị thế, việc ứng dụng kinh tế số và chuyển đổi số trong doanh nghiệp cần thực chất và sâu sắc hơn khi giữa thực tế và kỳ vọng vẫn còn một khoảng cách cần vượt qua.

Bà Hương cho rằng đây không hẳn là những "điểm nghẽn" mà là 5 điểm then chốt giúp doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh.

Bà Đỗ Thị Thúy Hương - Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam (VIEA).

Đầu tiên là năng lực công nghệ và đổi mới sáng tạo. Chuyển đổi số giúp doanh nghiệp số hóa toàn bộ quá trình sản xuất và quản trị. Chỉ khi số hóa toàn diện, doanh nghiệp mới có thể chuyển từ tư duy ứng dụng công nghệ sang làm chủ công nghệ.

Thứ hai là năng lực bảo đảm chất lượng và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Để tham gia chuỗi cung ứng ở vị thế cao hơn, giá rẻ là chưa đủ. Nhiều nhà đầu chuỗi và khách hàng hiện quan tâm đến chất lượng, tính ổn định, khả năng giao hàng, truy xuất nguồn gốc, an toàn thông tin, tiêu chuẩn môi trường, trách nhiệm xã hội và khả năng quản trị rủi ro.

"Đây là những yếu tố giúp doanh nghiệp mở rộng sản xuất và xây dựng quan hệ lâu dài với khách hàng, thay vì chỉ nâng cấp trong một giai đoạn ngắn", Phó Chủ tịch VIEA nhìn nhận.

Thứ ba là nguồn nhân lực. Công nghệ có thể mua, máy móc có thể đầu tư, nhưng để vận hành, tạo ra giá trị gia tăng và bảo đảm chất lượng sản phẩm thì phải dựa vào con người.

Vì vậy, doanh nghiệp cần đầu tư vào đội ngũ nhân lực có đủ năng lực cạnh tranh và đáp ứng yêu cầu của các nhà đầu chuỗi. "Yếu tố con người vẫn là then chốt. Công nghệ có thể mua, máy móc có thể đầu tư, nhưng vận hành và đổi mới sáng tạo phải dựa vào con người", bà Hương nhấn mạnh.

Thứ tư là năng lực liên kết. Đối với doanh nghiệp điện tử, cần tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI, viện trường trong đào tạo và các tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp.

Liên kết tốt sẽ tạo điều kiện để đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phát huy hiệu quả. Cùng với cải tiến quy trình và đào tạo nhân lực, doanh nghiệp có thể phối hợp với các nhà đầu chuỗi để giải quyết bài toán về tiêu chuẩn, nâng cao năng suất, chất lượng và phát triển lâu dài.

Cuối cùng là năng lực đáp ứng nhanh. Doanh nghiệp không chỉ cần bảo đảm chất lượng và đáp ứng yêu cầu của khách hàng mà còn phải có đủ năng lực đáp ứng nhanh và hiệu quả.

"Đây là 5 yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp bứt phá, tạo ra giá trị cao hơn từ chuyển đổi số và đóng góp nhiều hơn cho nền kinh tế số", bà Hương nêu.

Theo lãnh đạo VIEA, việc phát triển kinh tế số trong ngành điện tử đòi hỏi doanh nghiệp thực hiện nhiều bước chuyển đổi số. Trong đó, yếu tố quan trọng nhất là phải xuất phát từ động lực của người đứng đầu. Chuyển đổi số thành công hay không phụ thuộc trước hết vào ý chí và quyết tâm của chủ doanh nghiệp.

Bên cạnh việc chuyển từ nhận thức sang hành động, doanh nghiệp cũng cần thay đổi tư duy về vị trí của mình trong chuỗi cung ứng. Thay vì chỉ đóng vai trò là nhà cung cấp đơn thuần, doanh nghiệp cần đồng hành cùng các nhà đầu chuỗi để phát triển sản phẩm từ khâu thiết kế, R&D đến chế tạo.

"Chúng ta phải cùng scale up, mở rộng năng lực sản xuất, thay vì chỉ làm gia công. Có như vậy mới tiến lên những nấc thang cao hơn trên đường cong nụ cười", bà Hương cho biết.

Bên lề sự kiện, Phó Chủ tịch VIEA đã đánh giá cao Nghị quyết 57 và Nghị quyết 68 khi đặt doanh nghiệp làm trọng tâm, lấy đổi mới sáng tạo và ứng dụng khoa học công nghệ làm nền tảng phát triển sản xuất. Bà Hương cho rằng, đây là chủ trương đúng đắn, đặc biệt trong giai đoạn cả nước đang tăng tốc đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số và hướng tới trở thành nước công nghiệp phát triển vào năm 2030-2035. Những mục tiêu này có thể thành hiện thực nếu các bộ, ngành cùng có sự chuyển đổi thực chất.

Đối với doanh nghiệp, đầu tư cho con người, chuyển từ nhận thức sang hiểu biết và trí tuệ là yêu cầu cơ bản để kinh tế số phát triển thực chất. Khi công nghệ, năng lực đổi mới sáng tạo, chất lượng, nhân lực, liên kết và khả năng đáp ứng nhanh được nâng lên, doanh nghiệp điện tử Việt Nam sẽ có thêm cơ sở để tiến sâu hơn vào chuỗi cung ứng và nâng cao giá trị tạo ra trong nền kinh tế số.