5 nước NATO chặn kế hoạch tăng viện trợ quân sự cho Ukraine, lộ rạn nứt nội bộ liên minh

Một đề xuất quan trọng nhằm tăng cường viện trợ quân sự cho Ukraine đã không đạt được đồng thuận trong nội bộ NATO, sau khi 5 quốc gia gồm Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Italy và Canada lên tiếng phản đối.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh liên minh đang tìm cách duy trì hỗ trợ Kiev khi xung đột với Nga kéo dài và ngày càng tiêu tốn nguồn lực.

Theo kế hoạch do Tổng thư ký NATO Mark Rutte thúc đẩy, các quốc gia thành viên sẽ phải dành 0,25% tổng sản phẩm quốc nội GDP mỗi năm để hỗ trợ quân sự cho Ukraine.

Đề xuất dự kiến được đưa ra thảo luận tại hội nghị thượng đỉnh NATO tổ chức ở Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ vào ngày 7 - 8/7.

Tuy nhiên, quy định của NATO yêu cầu mọi quyết định quan trọng phải có sự nhất trí của toàn bộ 32 thành viên, khiến sáng kiến này không thể được thông qua khi xuất hiện phản đối từ một số nước chủ chốt.

Các nguồn tin cho biết chỉ có 7 quốc gia ủng hộ đề xuất, chủ yếu là những nước đã chi ít nhất 0,25% GDP cho Ukraine, như Hà Lan, Ba Lan và các nước Bắc Âu, Baltic.

Trong khi đó, nhóm phản đối bao gồm nhiều nền kinh tế lớn của châu Âu, cho thấy sự khác biệt về mức độ sẵn sàng chia sẻ gánh nặng tài chính trong liên minh.

Việc đề xuất bị chặn diễn ra sau các cuộc thảo luận ngày 22/5, khi ông Mark Rutte thừa nhận kế hoạch khó có thể đạt đồng thuận.

Ông cho biết sáng kiến này có thể không được đưa ra tại hội nghị thượng đỉnh sắp tới, dù trước đó được kỳ vọng là bước đi nhằm đảm bảo cam kết lâu dài của NATO với Ukraine.

Về mặt chiến lược, kế hoạch tài trợ bắt buộc được xem là giải pháp để bù đắp cho sự suy giảm viện trợ từ Mỹ trong thời gian gần đây.

Dưới thời Tổng thống Donald Trump, Washington đã giảm đáng kể hỗ trợ trực tiếp cho Kiev, đồng thời kêu gọi các đồng minh châu Âu gánh vác phần lớn chi phí quân sự.

Tuy nhiên, phản ứng từ Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Italy và Canada cho thấy nhiều quốc gia không sẵn sàng cam kết một tỷ lệ chi tiêu cố định, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế trong nước còn nhiều áp lực.

Một số ý kiến cho rằng việc áp đặt mức đóng góp cứng có thể gây tranh cãi về chủ quyền ngân sách và làm gia tăng bất đồng trong liên min

Ở chiều ngược lại, Ukraine và một số quốc gia Đông Âu coi đây là bước đi cần thiết để đảm bảo nguồn viện trợ ổn định, nhất là khi chiến sự đang chuyển sang giai đoạn tiêu hao với cường độ cao.

Các hệ thống vũ khí như tên lửa phòng không Patriot, pháo phản lực và đạn dược tầm xa đều đòi hỏi nguồn cung liên tục, trong khi năng lực sản xuất của phương Tây đang chịu sức ép lớn.

Nga nhiều lần chỉ trích hoạt động viện trợ quân sự của NATO cho Ukraine, cho rằng điều này chỉ kéo dài xung đột và làm gia tăng nguy cơ đối đầu trực tiếp giữa Nga và liên minh.

Ngoại trưởng Sergey Lavrov gần đây tiếp tục cáo buộc NATO sử dụng Ukraine như một bàn đạp chiến lược nhằm gây sức ép lên Moskva.

Việc 5 quốc gia NATO chặn kế hoạch viện trợ bắt buộc không chỉ là vấn đề tài chính, mà còn phản ánh sự khác biệt về ưu tiên chiến lược trong liên minh.

Trong bối cảnh hội nghị thượng đỉnh sắp tới, câu hỏi về cách duy trì hỗ trợ Ukraine mà không làm gia tăng chia rẽ nội bộ sẽ tiếp tục là bài toán lớn đối với NATO.