50 năm Thanh niên xung phong TP.HCM: Chặng đường của lý tưởng, trách nhiệm và niềm tin

Ngày 20-3, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM và Lực lượng Thanh niên xung phong (TNXP) TP.HCM đã tổ chức hội thảo khoa học "Lực lượng Thanh niên xung phong TP.HCM: Truyền thống, vai trò và khát vọng trong kỷ nguyên mới".

50 năm - chặng đường của lý tưởng, trách nhiệm và niềm tin

Phát biểu khai mạc hội thảo, Chỉ huy trưởng Lực lượng Thanh niên xung phong TP.HCM Triệu Đỗ Hồng Phước cho biết ngày 28-3-2026 kỷ niệm 50 năm xây dựng và phát triển lực lượng. Theo ông, suốt 50 năm qua - hành trình này không chỉ là dấu mốc thời gian mà còn là chặng đường của lý tưởng, trách nhiệm và niềm tin.

“Đây là dịp nhìn lại chặng đường của một lực lượng đặc thù, được hình thành từ yêu cầu lịch sử, trưởng thành từ thực tiễn và khẳng định bằng những đóng góp bền bỉ, thầm lặng nhưng hiệu quả”, ông Triệu Đỗ Hồng Phước khẳng định.

Chỉ huy trưởng Lực lượng Thanh niên xung phong TP.HCM Triệu Đỗ Hồng Phước nhấn mạnh, suốt 50 năm qua - hành trình này không chỉ là dấu mốc thời gian mà còn là chặng đường của lý tưởng, trách nhiệm và niềm tin. Ảnh: THANH THÙY

Trung tướng Võ Viết Thanh, nguyên Chỉ huy trưởng Lực lượng Thanh niên xung phong TP.HCM, xúc động nhắc lại hành trình cùng hàng vạn thanh niên TP không cầm súng mà cầm cuốc xẻng, hồi sinh những vùng đất bị tàn phá sau chiến tranh khi lực lượng ra đời ngày 28-3-1976.

Trong điều kiện thiếu thốn, gian khổ, lực lượng đã khai hoang, phục hóa từ miền Tây Nam Bộ đến Đông Nam Bộ, Tây Nguyên; trồng rừng, sản xuất lương thực, góp phần tạo nền tảng cho người dân hồi hương lập nghiệp; tái sinh hơn 30.000 ha Rừng Sác - Cần Giờ, nay là khu dự trữ sinh quyển thế giới.

Ông cũng nhắc lại giai đoạn lực lượng vừa lao động sản xuất, vừa phục vụ chiến đấu ở biên giới Tây Nam, nơi nhiều cán bộ, đội viên đã hy sinh.

Trung tướng Võ Viết Thanh, nguyên Chỉ huy trưởng Lực lượng Thanh niên xung phong TP.HCM chia sẻ tại hội nghị. Ảnh: THANH THÙY

Trong ký ức của mình, ông Phạm Chánh Trực, nguyên Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TP.HCM nhớ lại, sau ngày 30-4-1975, TP đối mặt nhiều thách thức cấp bách, lực lượng ra đời như một thiết chế chính trị - xã hội đặc thù, tập hợp đa dạng thanh niên để lao động sản xuất, tạo sinh kế và ổn định xã hội.

Sau 50 năm, TNXP đã trở thành “lực lượng dự bị xã hội đặc biệt” của TP.HCM, với mô hình rất riêng; không đặt nặng mục tiêu lợi nhuận, lực lượng hướng đến tạo sinh kế, giải quyết việc làm, đồng thời bồi dưỡng con người toàn diện.

Định vị vai trò TNXP trong quản trị đô thị hiện đại

Bà Phạm Phương Thảo, nguyên Phó Bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TP.HCM, đánh giá lực lượng đã hình thành mô hình đặc thù kết hợp "kinh tế - xã hội - công ích - an sinh", thích ứng từ cơ chế bao cấp sang tự chủ, tham gia quản trị đô thị và ứng phó hiệu quả với thiên tai, dịch bệnh.

Từ thực tiễn phát triển, bà cho rằng cần hoàn thiện thể chế, xác định rõ vị trí, vai trò của lực lượng trong hệ thống chính trị - xã hội. Theo bà Phạm Phương Thảo, cần có cơ chế, chính sách phù hợp để phát triển theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, tăng cường phối hợp liên ngành xử lý các vấn đề đô thị và an sinh.

Bà Phạm Phương Thảo, nguyên Phó Bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TP.HCM cho rằng cần hoàn thiện thể chế, xác định rõ vị trí, vai trò của lực lượng trong hệ thống chính trị - xã hội. Ảnh: THANH THÙY

Bà Nguyễn Thị Quyết Tâm, nguyên Phó Bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TP.HCM, cho rằng về mặt tổ chức, lực lượng cần trực thuộc UBND TP.HCM như hiện nay để phát huy hiệu quả.

Cũng theo bà, trong bối cảnh TP.HCM đang nghiên cứu, đề xuất xây dựng Luật Đô thị đặc biệt, đây là cơ hội để xác định rõ vị trí, vai trò và đưa mô hình thanh niên xung phong vào khung pháp lý phù hợp.

Bà nhấn mạnh việc này cần được chuẩn bị kỹ lưỡng, có cơ sở thực tiễn và pháp lý, nhằm phát huy tối đa vai trò của lực lượng trong phục vụ người dân và phát triển đô thị.

Bà Nguyễn Thị Quyết Tâm, nguyên Phó Bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TP.HCM nêu ý kiến. Ảnh: THANH THÙY

Từ thực tiễn hơn 20 năm gắn bó với lực lượng, ông Nguyễn Văn Bình, Phó Chỉ huy trưởng Lực lượng Thanh niên xung phong TP.HCM cho rằng "xung kích" không chỉ là đi đầu mà còn là sự bền bỉ, sẵn sàng nhận trách nhiệm trong những công việc thầm lặng nhưng trực tiếp liên quan đời sống người dân.

Theo ông, sau 50 năm, lực lượng đã trở thành thiết chế xã hội đặc thù trong quản trị đô thị, vừa xử lý tình huống cấp bách, vừa cung cấp dịch vụ công thiết yếu. Trong bối cảnh mới, việc tái định vị lực lượng là cầu nối giữa chính quyền và người dân sẽ giúp phát huy hiệu quả vai trò, đáp ứng yêu cầu quản trị hiện đại.

Ông Nguyễn Văn Bình cũng đề xuất các định hướng phát triển lực lượng trong bối cảnh mới. Đó là thể chế hóa vai trò trong cung cấp dịch vụ công; xây dựng lực lượng phản ứng xã hội nhanh; hoàn thiện cơ chế giao nhiệm vụ dài hạn; bảo đảm nguồn lực; gắn với chiến lược hiện đại hóa quản trị đô thị.

PGS-TS Thiếu tướng Vũ Quang Đạo, nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam, Bộ Quốc phòng, nhấn mạnh lịch sử của Lực lượng TNXP TP.HCM là lịch sử của một đội quân xung kích, luôn đi đầu vượt qua khó khăn, gian khổ, tiên phong góp phần kiến tạo cuộc sống mới cho thanh niên TP và cho chính lực lượng mình.

Trong giai đoạn phát triển mới, Thiếu tướng Vũ Quang Đạo cho rằng lực lượng TNXP TP.HCM cần tiếp tục khẳng định rõ vị trí, vai trò của thanh niên nói chung và lực lượng TNXP nói riêng. Trong quá trình triển khai các mục tiêu chiến lược của quốc gia và địa phương, cần xác định rõ những lĩnh vực, nhiệm vụ phù hợp với khả năng, thế mạnh và điều kiện tham gia của lực lượng TNXP.

Phát biểu kết luận, ông Trần Văn Khuyên, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM cho biết những ý kiến phát biểu và hơn 80 tham luận gửi đến hội thảo đã làm rõ truyền thống, vai trò, sứ mệnh và khát vọng của lực lượng trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.

THANH THÙY