60 thương vụ Việt Nam ở nước ngoài có thể hỗ trợ gì cho doanh nghiệp?

Thương vụ kết nối thị trường và nâng tầm vị thế hàng hóa Việt Nam

Từ cung cấp thông tin đến “trung tâm dữ liệu thị trường” của nền kinh tế

Theo định hướng của Bộ Công Thương, trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10% và tổng kim ngạch xuất nhập khẩu tăng 15–16% trong năm 2026, công tác phát triển thị trường và hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu trở thành nhiệm vụ then chốt. Trong đó, hệ thống hơn 60 thương vụ Việt Nam tại nước ngoài được xác định là lực lượng “tiền tuyến” trong triển khai chiến lược ngoại thương.

Tại phiên họp chuyên đề gần đây, Quyền Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh yêu cầu các thương vụ không chỉ dừng lại ở vai trò xúc tiến thương mại truyền thống mà cần chuyển sang mô hình cung cấp thông tin thị trường theo hướng chuyên sâu, có hệ thống và mang tính dự báo.

Thực tế cho thấy, trong hai tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam ước đạt 155,7 tỷ USD, tăng 22,2% so với cùng kỳ năm trước, trong đó xuất khẩu đạt 76,4 tỷ USD, tăng 18,3%. Những con số này phản ánh đà phục hồi tích cực của hoạt động ngoại thương, song cũng đặt ra yêu cầu phải nâng cao chất lượng tăng trưởng và khả năng thích ứng với biến động thị trường.

Trong bối cảnh đó, hệ thống thương vụ được giao nhiệm vụ xây dựng và cung cấp các báo cáo thị trường chuyên sâu, bao gồm thông tin về xu hướng tiêu dùng, chính sách thương mại, rào cản kỹ thuật và các quy định pháp lý tại thị trường sở tại.

Không chỉ cung cấp thông tin, các thương vụ còn đóng vai trò như một “hệ thống cảnh báo sớm” giúp doanh nghiệp nhận diện các rủi ro tiềm ẩn trong thương mại quốc tế. Việc cập nhật kịp thời các thay đổi về chính sách nhập khẩu, tiêu chuẩn kỹ thuật và quy định về môi trường, lao động giúp doanh nghiệp chủ động điều chỉnh chiến lược sản xuất và xuất khẩu.

Theo định hướng của Bộ Công Thương, trong thời gian tới, việc xây dựng cơ sở dữ liệu thị trường và kết nối thông tin giữa các thương vụ với doanh nghiệp trong nước sẽ được đẩy mạnh, hướng tới hình thành một hệ sinh thái thông tin thị trường toàn cầu phục vụ hoạt động xuất khẩu.

“Lá chắn mềm” giúp doanh nghiệp xử lý rủi ro thương mại

Bên cạnh vai trò cung cấp thông tin, các thương vụ Việt Nam tại nước ngoài còn là lực lượng trực tiếp hỗ trợ doanh nghiệp xử lý các vấn đề phát sinh trong hoạt động thương mại.

Theo ông Đỗ Ngọc Hưng, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Hoa Kỳ, trong bối cảnh thị trường Hoa Kỳ ngày càng siết chặt các quy định về thương mại, doanh nghiệp Việt Nam thường xuyên đối mặt với các rủi ro như điều tra phòng vệ thương mại, yêu cầu về truy xuất nguồn gốc và các tiêu chuẩn liên quan đến lao động, môi trường.

Hoa Kỳ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, với kim ngạch năm 2025 đạt khoảng 193 tỷ USD. Tuy nhiên, đây cũng là thị trường có số lượng vụ điều tra phòng vệ thương mại đối với hàng hóa Việt Nam lớn nhất.

Trong bối cảnh đó, vai trò của thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin mà còn trực tiếp hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình xử lý các vụ việc pháp lý, làm việc với các cơ quan chức năng sở tại và tìm kiếm giải pháp phù hợp.

Theo ông Đỗ Ngọc Hưng, việc cảnh báo sớm các nguy cơ điều tra phòng vệ thương mại có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, giúp doanh nghiệp chủ động điều chỉnh hoạt động sản xuất và xuất khẩu để giảm thiểu rủi ro.

Không chỉ tại Hoa Kỳ, tại thị trường EU, các doanh nghiệp Việt Nam cũng đang đối mặt với nhiều thách thức mới.

Theo ông Trần Ngọc Quân, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Bỉ và Liên minh châu Âu, EU đang triển khai nhiều quy định mới như cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), quy định chống phá rừng (EUDR) và các yêu cầu về thiết kế sinh thái.

Những quy định này đòi hỏi doanh nghiệp phải nâng cao năng lực quản lý chuỗi cung ứng, đảm bảo minh bạch nguồn gốc nguyên liệu và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe.

Trong bối cảnh đó, các thương vụ đóng vai trò là “lá chắn mềm”, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thông tin, tư vấn chiến lược và giảm thiểu rủi ro trong quá trình xuất khẩu.

Kết nối thị trường và nâng tầm vị thế hàng hóa Việt Nam

Một trong những chức năng quan trọng nhất của hệ thống thương vụ là kết nối doanh nghiệp Việt Nam với các đối tác quốc tế.

Thông qua các hoạt động xúc tiến thương mại, hội chợ triển lãm và các chương trình kết nối doanh nghiệp, các thương vụ đã góp phần giúp hàng hóa Việt Nam tiếp cận với nhiều thị trường mới.

Theo đánh giá của Bộ Công Thương, trong bối cảnh cạnh tranh thương mại ngày càng gia tăng, việc xây dựng mạng lưới đối tác quốc tế có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của doanh nghiệp.

Không chỉ dừng lại ở việc tìm kiếm đối tác, các thương vụ còn hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng thương hiệu và nâng cao giá trị sản phẩm trên thị trường quốc tế.

Tại thị trường EU, nhờ Hiệp định EVFTA, nhiều mặt hàng của Việt Nam đã được hưởng mức thuế nhập khẩu 0%, tạo lợi thế cạnh tranh đáng kể. Tuy nhiên, lợi thế này chỉ mang tính thời điểm khi EU đang đẩy mạnh đàm phán các hiệp định thương mại tự do với nhiều đối tác khác.

Do đó, theo ông Trần Ngọc Quân, doanh nghiệp Việt Nam cần tận dụng giai đoạn hiện nay để củng cố vị thế và mở rộng thị phần tại thị trường châu Âu.

Trong khi đó, tại các thị trường mới nổi, các thương vụ cũng đang tích cực tìm kiếm cơ hội để mở rộng không gian xuất khẩu cho doanh nghiệp Việt Nam.

Một trong những yêu cầu quan trọng được đặt ra đối với hệ thống thương vụ là chuyển từ mô hình xúc tiến thương mại truyền thống sang mô hình quản trị thị trường xuất khẩu.

Theo đó, các thương vụ không chỉ thực hiện các hoạt động xúc tiến đơn lẻ mà cần tham gia sâu hơn vào quá trình xây dựng chiến lược thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển bền vững tại các thị trường quốc tế.

Việc phân loại thị trường theo các nhóm tăng trưởng cao, tăng trưởng chậm, suy giảm và thị trường tiềm năng sẽ giúp các cơ quan quản lý và doanh nghiệp xây dựng các giải pháp phù hợp.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý thông tin thị trường và kết nối doanh nghiệp cũng sẽ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống thương vụ.

Trần Hương