72 giờ sinh tử: Một người đàn ông trải qua 2 lần ghép tim

Ca ghép tim thứ 2 trong vòng 3 ngày cho một bệnh nhân. Ảnh: Lan Hương.

Một trái tim “không hoàn hảo” và quyết định sinh tử

Nam bệnh nhân 50 tuổi nhập Bệnh viện TWQĐ 108 trong tình trạng suy tim giai đoạn cuối với các đợt cấp suy tim liên tục, đối mặt nguy cơ tử vong.

Ngày 25/7, bệnh nhân được ghép tim từ người hiến chết não. Ban đầu, ca ghép diễn biến thuận lợi. Nhưng chưa đầy 24 giờ sau, tình thế đột ngột đảo chiều. Tim ghép suy chức năng nặng, sức co bóp gần như mất hoàn toàn. Bệnh nhân phải hỗ trợ tuần hoàn bằng ECMO, kết hợp dẫn lưu thất trái.

Các bác sĩ khẩn trương chụp động mạch vành, sinh thiết cơ tim để tìm nguyên nhân và xác định bệnh nhân bị suy chức năng tạng ghép tiên phát (PGD - một biến chứng nặng với tiên lượng rất xấu).

Trong 48 giờ tiếp theo, dù được điều trị tích cực, tim ghép vẫn không hồi phục. Bệnh nhân nhanh chóng rơi vào suy đa tạng, hôn mê và đứng trước nguy cơ tử vong.

Đúng thời điểm ấy, Bệnh viện TWQĐ 108 tiếp nhận một trường hợp chết não hiến đa tạng. Tim người hiến thuộc nhóm tiêu chuẩn mở rộng, không phù hợp với tất cả ứng viên đang chờ ghép. Tuy nhiên, với bệnh nhân 50 tuổi đang ở ranh giới tử vong, đây có thể là cơ hội cuối cùng.

Trái tim này cũng không phải lựa chọn lý tưởng. Theo Đại tá, TS Ngô Vi Hải, Chủ nhiệm Khoa Ngoại lồng ngực, thất trái tim hiến dày nhiều do người hiến có tiền sử tăng huyết áp, suy thận. EF Simpson chỉ đạt 35%, giảm vận động thành sau và vách liên thất; proBNP lên tới 11.964 pg/ml. Trong khi đó, người nhận đã suy đa tạng và đang phải hỗ trợ ECMO.

Dưới sự chủ trì của Thiếu tướng, PGS.TS Phạm Thái Giang, Phó Giám đốc Bệnh viện, Bệnh viện tổ chức hội chẩn khẩn cấp. Các chuyên gia phải cân nhắc giữa hai lựa chọn: tái ghép bằng một trái tim không hoàn toàn lý tưởng hoặc chấp nhận để người bệnh tử vong.

“Ghép tim lần 2 trên một bệnh nhân có lẽ đây là lần đầu tiên ở Việt Nam” - Thiếu tướng, PGS, TS Phạm Thái Giang cho biết, đồng thời nhấn mạnh ca ghép lần hai khó khăn gấp bội khi bệnh nhân vừa trải qua đại phẫu, suy đa tạng và phải mổ trong tình trạng cấp cứu.

Nhưng rồi, các bác sĩ đã quyết định tái ghép.

Bệnh nhân được ghép tim lần 2 đã tập đi. Ảnh: Lan Hương.

72 giờ, hai lần ghép tim

Ngày 28/7, chỉ 3 ngày sau ca ghép đầu tiên, bệnh nhân bước vào cuộc đại phẫu lần thứ hai.

Thử thách lúc này đặc biệt khắc nghiệt. Bệnh nhân đang chạy ECMO A-V ngày thứ 3, vô niệu, phải lọc máu liên tục; phổi viêm lan tỏa, xẹp phổi, rối loạn đông máu và nguy cơ chảy máu cao. Người bệnh đã hôn mê 3 ngày, chỉ số bão hòa oxy não rSO₂ chỉ 25-30%, nguy cơ không tỉnh lại sau mổ.

Đại tá, PGS.TS Nguyễn Minh Lý, Chủ nhiệm Khoa Gây mê hồi sức, cho biết ê-kíp phải đồng thời kiểm soát huyết động, tưới máu não và các tạng, điều chỉnh rối loạn đông máu, cân bằng dịch, giảm sức cản phổi và xử lý hàng loạt nguy cơ.

Khó khăn còn nằm ở việc các tổ chức phía người nhận không còn nguyên vẹn sau lần ghép trước, khiến quá trình phẫu thuật và ghép nối phức tạp hơn.

Nhưng điều kỳ diệu sau ca ghép lần 2 đã đến: trái tim bắt đầu đập, huyết động bệnh nhân dần ổn định. Nhưng cuộc chiến chưa kết thúc.

Từ hôn mê đến những vòng đạp xe đầu tiên

Sau ghép, bệnh nhân tiếp tục phải hỗ trợ ECMO, sau đó kết hợp bóng đối xung nội động mạch chủ (IABP), lọc máu liên tục và thở máy. Chảy máu, nhiễm trùng và suy giảm chức năng nhiều cơ quan tiếp tục đe dọa tính mạng. Nhưng với sự chăm sóc, điều trị tận tình từng phút của tập thể y, bác sĩ, các dấu mốc hồi phục xuất hiện từng ngày.

Ngày thứ 8 sau ghép, bệnh nhân cai ECMO thành công. Ngày thứ 10, được rút ống nội khí quản. Đến ngày hậu phẫu thứ 11, IABP cũng được ngừng. Chức năng tim ghép từng bước cải thiện, đủ khả năng đảm bảo tuần hoàn mà không cần các thiết bị hỗ trợ cơ học.

Đến ngày 25/8 bệnh nhân đã tỉnh táo, bắt đầu tập đứng, tập ngồi ghế và tập đạp xe.

Đại tá, TS Ngô Đình Trung, Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực, cho biết người bệnh vẫn cần được theo dõi sát do đã trải qua hai lần ghép tim trong thời gian rất ngắn, kèm nhiều biến chứng nặng và thời gian hồi sức kéo dài.

Thành công của ca ghép tim lần 2 trong 3 ngày là cuộc chạy đua sinh tử của cả người bệnh và các thầy thuốc, nhưng cũng cho thấy giá trị đặc biệt của nguồn tạng hiến. Một trái tim được trao đi đúng thời điểm đã mở ra cơ hội sống thứ hai cho người đàn ông tưởng như không còn đường lui.

Bệnh nhân xúc động chia sẻ anh “cực kỳ may mắn”, đồng thời bày tỏ lòng biết ơn với các bác sĩ và người hiến tạng đã trao cho mình cơ hội được sống.